Tam bağımsızlık demek, siyasi, mali, ekonomik, yargı, askerlik ve kültür gibi her alanda tam bağımsızlık, tam özgürlük demektir. Bu saydıklarımın herhangi birinin bağımsızlığından yoksunluk, ülkenin gerçek anlamaıyla tüm bağımsızlığında yoksunluğu demektir. Tam bağımsızlık benim karakterimdir. Bir millet
eğer bağımsızlıktan yoksun bırakılmışsa, sömürü için en iyi ortam hazırlanmış demektir.
Geçenlerde Sereflikoçhisar yolculugunda Ekmekçi'ye şu
nu soylüyordu Vedat Dalokay: «Bu ögretmenlerin direnişi
ne şaşıyorum. Aç kalıyorlar yine hiçbir şey yokmuş gibi di
reniyorlar .» TOB - DER'in kapatılışı dolayısiyle gördüğü
direniş karşısında söylüyordu bunu. Köy Enstitüleri kapanalı
tam otuz yıl oldu. Ama Tonguç'un ektigi tohum yıldan yıla
yenilenerek büyüyor.
Günümüzdeyse, kırk iki milyon nüfusun tam yarısı okuma yazma
bilmemektedir. Nitel ve nicel anlamda geriye gidiyoruz. Ama
30.9.1976'da ögretmenlere: «Kaybolmuş Anadolu köyü ve
onun çalı dibinde acı çeken insanından» söz ediyordu Eğitim
Bakanı Naili Erdem. Bu da bir Ankara lafıydı...