Türkçe Kaynağa Dayanmayan Yazılı MetinlerAlıntı
Huis Tolgoy (= Göbek Tepe) Yazıtı
Brahmi harfleri ile yazılan 11 satırlık metin Muhan Kağan'ın torunu Niri Kağan'ın 595-604 yıllarındaki hükümdarlığı devresine aittir. Yazıtın dili
Moğolistan’ın Arhangay (Kuzey Hangay) bölgesinde 581 tarihinde, yani Birinci Kağanlık döneminde dikilmiş bir yazıt (Bugut yazıtı) bulunmuşsa da bu yazıt ne yazık ki Türkçe değildir. Yazıtın üç yüzü Soğdca bir yüzü de Sanskrit dilindedir. Bugut yazıtının Türkçe olmaması 6. yüzyıl sonlarında Türklerin henüz kendilerine özgü bir yazıları olmadığını gösterir.
Kül Tigin yazıtı 732 yılında, Bilge Kağan yazıtı da 735 yılında yazılmış ve dikilmiştir.
Orhon yazıtları İkinci Doğu Türk Kağanlığı döneminde (682-744) yazılıp dikilen ve bize kadar gelebilen en eski ve çok değerli yazılı belgelerdir. Son yıllarda Moğolistan’ın Arhangay (Kuzey Hangay) bölgesinde 581 tarihinde, yani Birinci Kağanlık döneminde dikilmiş bir yazıt (Bugut yazıtı) bulunmuşsa da bu yazıt ne yazık ki Türkçe değildir. Yazıtın üç yüzü Soğdca bir yüzü de Sanskrit dilindedir. Bugut yazıtının Türkçe olmaması 6. yüzyıl sonlarında Türklerin henüz kendilerine özgü bir yazıları olmadığını gösterir.
Türkler hakkında mevcut en eski belge, Bugut Yazıtıdır. Bu yazıtın dili Soğdca olup, Selenga Irmağının kollarından birinin yakınında 1955 yılında bulunur ve 1968 yılında yayımlanır. Yazıt 581 yılından hemen sonra yazılmıştır. Yazıtta, büyük dinlerin etkisi kendini göstermektedir, ancak genelde Türk-pagan düşünceler yansıtılmaktadır. Doğu Türklerinden, Orhon Vadisinde Orhon Yazıtları olarak bilinen üç büyük yazıt kalmıştır. Bunlar, Kültigin (ya da Köl Tegin), Bilge Kağan ve Tonyukuk'a ait mezarların üstünde yer almaktadır. Birincisi 732, ikincisi 735 ve üçüncüsü ise 725 yılından hemen öncesine aittir.
Yazı kuşkusuz uygar olmayan topluluklara yabancıdır. Buna karşılık Türükler tarafından oldukça erken bir tarihte kullanılmaya başlanmıştır. Türüklerle ilgili en eski tarihsel belge, 1956'da Moğolistan'da, Selenga Irmağının sağ kollarından birinin kıyısında bulunan Bugut Yazıtı'dır. Tarihi belli olmayan bu yazıtın yaklaşık olarak 581 yılından kalma olduğu sanılmaktadır. Ve bütün Türük (daha sonra da Uygur) yazıtları gibi bu yazıt da bir kaplumbağanın sırtına dikey olarak konulmuş bir dikilitaşın üzerine yazılmıştır.
Sayfa 145 - Kabalcı Yayınevi
