Şemsettin Sami'nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı eseri 19. yüzyıl Türk edebiyatının önemli yapıtlarından biridir. Bu roman, Tanzimat Dönemi'nde kaleme alınmış ve 1872 yılında yayımlanmıştır.
dönemin kadın ve erkek ilişkilerini anlatan roman odağında aşk çıkmazı, toplumsal değerler, ahlaki çelişkiler, kişisel özgürlük
toplumsal sınıf farklıkları, aile baskısı gibi temalar işlemekte..
roman merkezinde talat adında akılı ve güzel ahlaklı bir genç ile fitnat adında babası tarafından dışarı salınmayan, sadece pencereden bakan ve gergef işleme öğretmeni ile iletişim kurabilen, bir kızın yaşadığı aşkı ele almakta. yalnız aşkları bir dizi engelle karşılaşır. talat sadece gördüğü fitnat'a ulaşmak için kadın kılığına girip sevdiği kıza ulaşmaya çalışır. her ne kadar planı başarılı olsada Talat ilk başlarda sevdiği kadına gerçek kimliğini acik etmekte zorluk çeker. bir müddet böyle devam eden ilişkileri Fitnat ın üvey babasının zorlamasıyla Ali bey adında o dönemin zengin ve varlıkli bir adamla evlendirilmeye çalışmasıyla ortaya çıkar..
Fitnat evlenmemek için direnirken Talat yatağa dusup hastalanır. Talat tan haber alamayan fitnat tek başına aile baskısına dayanmaya çalışır. nitekim ailesinin pes ettiğini düşünen Fitnat her şeyden habersiz düştüğü tuzağın şaşkınlığı içinde trajik bir bunalimla suruklenir. daha fazla dayanamayan Fitnat her şeyden umudunu keserek hikayesini aci bir şekilde sonlandırır.
dönemin zorluklarına ışık tutan kitapta görücü usulü evliliğin doğuracağı ağır sonuçları kitabın sonuna doğru ağır bir trajediyle gözler önüne sermekte.
özelikle dönemin sosyal yapısını kadınların yaşadığı zorlukları bir erkek üzerinden anlatması kayda değerdir. talat kadin kılığına girdikten sonra yaşadığı çevrenin kadınlara olan bakışını onların karşılaştığı engelleri en