Videolar
Piştî vê proseya sedsala şanzdehem, di destpêka sedsala heftehem de zimanê kurdî, diyalekta goranî, di navçeyên din ên Kurdistanê, Rojhilatê Kurdistanê, li saya desthilata Erdelaniyan de bi rêya şi'rê ve derket. Şairên wek Mewlewî, Besaranî, Xaneya Qûbadî... hwd bi vî rengî zimanê edebî şi'rên xwe pê nivîsîn. Lêbelê di destpêka sedsala nozdehem de ev şêwe zimanê edebî lawaz bû. Li Başûrê Kurdistanê de û li sayeya desthilata binemala Baban li Silêmanî şêwe zimanekî din ya edebî, dîsa wek şi'rê ve derket ku di destpêkê de şairên wek Nalî, Kurdî, Salim û Mewlana Xalid şi'rên xwe pê nivîsîn û îro roj bûye şêwaza zimanê edebî li başur û rojhilatê Kurdistanê de zimanê nivîsînê ye.
Agirê daran tîrêja rojê
Şevqa adaran pêşengê dozê;
Doza biharî, bîhna nêrgizê
Kewê serdarî, destpêkê bezê;
Serdarê teyran, teyrbazê çiyê
Spartakusê arê azadiyê!...
Xeberdan? Belê, xeberdan! Xeberdan heye li ser kulava ne, dûre dirêje, tevliheve. Xeberdan heye vala ye, bêserî û bêbinî ye. Xeberdan heye bêguhdare, bêcivat, bêarmanc e. Lê xeberdan heye li ser pê ye, li ser rê ye. Kine zelal e. Xeberdan heye bibiryar e xwedîyê dawîyek kifşe ye belkî destpêk e.
Orgazmên Ejdehayekî, romana yekemîn a nivîskarê ciwan Vehêl Mihsin e. Ev berhemeke dîstopîk e ku li welatekî ku derya tê de nîne, rêveberiyekê ku bi projeyên deryayî ve mijûl dibe, vedibêje. Di destpêkê de wekî projeyeke mezin xuya dike, lê hêdî hêdî vediguhere sîstemeke zordar û dîktatorî. Pirtûk bi awayekî xurt zeriyarbûna desthilatê, derewên mezin, kontrola hişmendî û li hember van hemûyan serhildana gel radixe ber çavan.
Her çiqas tenê kurt be jî, hem ji aliyê edebî ve dewlemend e, hem jî ji aliyê siyasî û fikirî ve pir kûr e. Min wisa hîs kir ku ev pirtûk ne tenê roman e, heman demê silaveke xurt Dide romana Kurd î .
DestpêkKurdî
Ji Konfuçyus pirsîne:
- Eger tu Ji bo îdarekirina welêt bihatinayî vexwendin, karê ku pêşî te yê bikira çi bû?
- Bêguman bi destpêka îş re min ê ziman di ber çavan re derbas bikira. Lewra eger ziman bi kêmasî be, peyvin fikirandineke rind diyar nakin. Fikirandin Jî ku rind diyar nebin, pêwîstiyên ku bêne kirin rast çênabin. Berpirsyarî ku rast neyêne kirin, çand û tore xirab dibin. Tore û çand Jî ku xirab bibin, berambertî (edalet) dikeve riyeke şaş. Berambertî Jî ku Ji rê derbikeve, xelkê ku dikeve heyretê nizane çi bike û nizane wê bigîje kur. Ha Ji ber vê yekê ye ku tiştekî mîna zimên bîrjîyan û girîng tune.
