630-681 arasında Gök Türklerin bağımsızlıklarını kaybedişleri yaklaşık yüz yıl sonra Orhun'da ve Tola Irmağı kıyısında dikilecek Gök Türkçe yazılı kitabelerin en ünlüleri Tonyukuk kül Tegin ve Bilge Kağan abidelerinde acı bir şekilde anlatılarak milletin ders alması için dile getirilmişti. Dile getirilirken kullanılan cümlelerde Gök Türk devletlerinin yıkılış sebepleri üç önemli noktada toplanmaktadır. Devletin yıkılmasında birinci derecede sorumlu olarak başarılı kağanlardan sonra tahta geçen diğer kağanlar tutuluyordu. Ikinci derecede sorumlu millet idi. Üçüncü derecede tesir eden sebep Çinlilerin sürekli çevirdiği entrika ve uyguladıkları siyaset idi.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Bir başka enterasan kayıt da Tunguz Wu-huan'ların kendi ülkelerinde suç işleyenleri, Wu-sun'lar ile Ting-ling'ler arasındaki ırmak ve dağların bulunmadığı yılanların kaynaştığı, insanın yaşanmasına imkân olmayan ıssız çöle sürerlerdi ifadesidir.
Hunlar devletlerarası anlaşma törenlerinde beyaz at kurban ederlerdi. Kurban mukaddes Hun kılıcıyla yapılıyordu. Önce bir ırmak kenarına gidiyorlardı. Sonra da bir dağa çıkıyorlardı. Bundan sonra kan ile şarap bir Hun kaşığı ile karıştırılıyordu. Yüe-chih kralının kafatası ile içiliyordu. Böylece kan andı yapılıyordu. (MÖ 43)
MÖ 209 yılında Mo-tu tahta çıktı. Babasının en büyük oğlu Mo-tu tahtın en büyük vârisiydi. Ancak, babası üvey annesinin de tahrikiyle başka bir oğlunu tahta geçirmek için onu Yüe-chic'lara rehin olarak yolladı. Arkadan kendisi de Yüe-chic'lara saldırdı. Amaç Mo-tu'yu Yüe-chic'lara öldürtmekti. Ne var ki Yüe-chic'lar daha onu öldürmeden, onların en iyi atlarından birini çalarak kaçtı. Oğlunun ülkesine geri dönmesi üzerine onun bu olağanüstü hareketinden şaşıran babası on bin süvarilik bir okçu bieliği tayin etti. Bundan sonra Mo-tu, kendisine verilen birliği sıkı disiplin içerisinde eğitime tabi tuttu. Öyle ki, kendisinin ıslık çalan okunu attığı her hedefe adamları da atacaktı. Böyle yapmayanlar derhâl orada öldürülüyorlardı. Mo-tu önce en sevdiği atına, daha sonra en sevdiği karısına ok attığında, onun gibi yapmayanların hepsini öldürdü. Daha sonra babasının en sevdiği atına ok attığında herkes atmıştı. Neticede herkesin yani on bin kişinin kendi istediği gibi yetiştiğine kanaat getirdi. MÖ 209'daki bu olayla birlikte Türk tarihinde ilk defa disiplinli askerî birliği kuruluşu kabul edilmektedir.