Vaktizamanında bir televizyon dizisine de konu olmuş Fatih Harbiye'yi Peyami Safa okuduğum şu dönemde elime aldım. Kitap bitince ne iyi etmişim dedim. Çünkü Fatih Harbiye yalnızca bir roman değil, aynı zamanda kendi düşüncelerimizi sorguladığımız bir deneme denebilir.
Kitaba ismini veren Fatih ve Harbiye semtleri doğu ve batı kültürünün birer temsilcisi olarak karşımıza çıkıyor. Derme çatma evleri, kahveleri, dar sokaklarıyla Fatih semti doğuyu temsil ederken; apartmanları, gösterişli dükkanları, geniş caddeleriyle Beyoğlu batıyı temsil ediyor.
Bununla birlikte kahramanımız Neriman'ın aralarında kaldığı iki gencimiz var ki bu gençler de yaşayış biçimleri ile doğu ve batının temsilcisi. Şinasi, Neriman'ın nişanlısı. Darülelhan'ın alaturka kısmında kemençe eğitimi alıyor. Sessiz, efendi, çevresi tarafından sevilen bir genç. Öyle ki Neriman'ın babası Faiz Bey de Şinasi'yi kendi oğlu gibi seviyor. Diğer gencimiz Macit. Macit de Darülelhan'ın alafranga kısmında okuyor. Ancak okulda pek vakit geçirmiyor. Görünüşüne dikkat eden, eğlenceyi seven biri.
Neriman, ailesi tarafından doğu kültürüyle yetiştirilmiş bir genç kızımız. O da Darülelhan'da alaturka kısmında ud eğitimi alıyor. Nişanlısı Şinasi'yi çok severken, kendi dünyasında gayet mesutken Macit'le tanışmasıyla iç dünyası altüst oluyor. Çünkü Macit'le birlikte yepyeni bir dünya tanıyor. Bu dünyada Neriman'ı cezbeden rengarenk balo elbiseleri, elektrikli apartmanlar, bakımlı insanlar, eğlence mekanları var. Burası Neriman'ın büyüdüğü Fatih semtine hiç benzemiyor. Kitap, Neriman'ın babasına ve nişanlısına karşı duyduğu minnet ve Macit'le birlikte tanığı dünyaya özentisinin ruh dünyasında yarattığı gelgitlerle ilerliyor.
Aslında hepimizin çok yakından tanıdığı bir konu işleniyor: doğu-batı çatışması... Aslında doğu-batı çatışmıyor, medeniyet kavramı her iki kültürün katkılarıyla gelişiyor. Çatışma bizlerin iç dünyasında yaşanıyor. Birçoğumuz Neriman gibi yalnızca batının şekline aldanıyoruz. Örneğin marka kıyafetler giyen, ünlü mekanlara giden, pahalı saatler takan, modelli arabalara binenler gözümüzde modernken(!); geleneksel kıyafetler giymiş, durumuna uygun yaşayan kişiler ise küçümseniyor. Kitabın sonunda dost meclisinde yapılan tartışmalar bu konuya açıklık getiriyor. Yalnızca şekil değiştirmek belki bazılarını mutlu ediyor. Ancak gerçekten gelişmek isteyen kişiler doğulu veya batılı tüm düşünürleri, sanatçıları anlamaya çalışıyor. Şekil olarak değişmek elbette daha kolay. Bundan ötürü insanlar kolay para peşinden koşuyor. Ancak kendini geliştirmek oldukça sancılı bir süreç, bu nedenle bir çok kişi tarafından tercih edilmiyor.
Peyami Safa'nın kalemi yine akıcı ve içten. Neriman'ın düşünce dünyasındaki gelgitlerin sonucunu merakla bekliyorsunuz. Kitapta yaşananlar sizi bazen üzüyor, bazen kızdırıyor, bazen umutlandırıyor.
Okuduğunuza pişman olmayacağınız bir eser. Herkese iyi okumalar diliyorum.
·
13 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.