Bacon (1561-1626) bugün de sürmekte olan 'kalıplı' diyeceğimiz denemenin öncüsüdür. O da kitabına The Essays (#montaigne gibi) adını vermiştir ama bir alt başlığı daha vardır bu denemelerin: ahlaki ve insani öğütler diye çevirebiliriz bu altbaşlığı zamanın anlamlarına bağlı kalarak. İlk 10 denemeden oluşan ilk baskısı 1597'de, ikinci baskısı 1612'de(28 deneme olmuştur), üçüncü baskısı 1625'te (58 deneme)çıkar. (Önsözden)
Daha önce ölümünden sonra yayımlanan ütopyanın başyapıtlarından #yeniatlantis 'i yorumladığım Bacon'ın bu 28 önemli deneme seçkisi de, çok merak ettiğim yazar hakkındaki bilgimi daha da perçinledi doğrusu. Montaigne 'nden hemen sonra hayatın önemli konularında verdiği öğütler, dönem İngiltere 'sinın Adalet Bakanlığı'na kadar yükselmiş güzide ve zengin bir aristokratını daha iyi tanımamıza ışık tutmakta.
Kitapta; Boş İnançlar (yobazlık), Öfke üstüne (öfke kontrolü), Gezi üstüne (Turizm), Öğrenim üstüne (Eğitim sistemi ve kitap seçimi) ve İş Görüşmeleri üstüne (insan kaynakları) bölümlerini çağının oldukça ilerisinde ve halen geçerli buldum. Aynı ölçülerde de; kendisinin rüşvet aldığını itiraf edip oturduğu evi dahil servetinin çoğunu ve itibarını kaybetmiş olmasına rağmen yüksek görevlerde yumuşaklığın rüşvetten kötü olduğunu zira birinin arasıra diğerinin sürekli olduğunu belirtmesi, kutsal kitaplardan (İncil ve Tevrat) sürekli alıntı yaparak sözlerine destek yapmasını ve de insanlara acımasız Türklerin hayvanlarına daha iyi davrandıkları klişesini de gereksiz buldum.
Neticede aradan 400 yıl geçmiş ve söyledikleri aynı Montaigne 'e yazdığımı tekrarlamak durumundayım, Geçerli. Kitapta elbette bir süsleme yok hatta fazlasıyla didaktik. Ancak alıntılara göz atarsanız, yazdıklarına hak vereceksiniz. Sekülerlige geçişte ve Protest görüşte önemli , incelemeye değer tarihte kilit bir adamın görüşlerini okumak her zaman bir kazançtır, unutmayın.