Güçsüz Bireyin Romanı
Sanırsam bu devirde hâlâ Orhan Pamuk’un iyi bir yazar olup olmadığını tartışmamıza gerek yok diye düşünüyorum. Hele ki bu Orhan Pamuk’un yazarlığını tartışacağımız roman Yeni Hayat ise, baştan çok iyi olduğunu kabul etmemiz gerekli.
Yeni Hayat’ı okuduğunuz zaman, ilk aklınızda kalacak şey: Pamuk’un hakikaten çok çalışkan bir romancı olduğu olacaktır. Çünkü Yeni Hayat, normal bir kurgu anlatırken birdenbire size bazı şeyler hakkında bilgiler vermeye başlıyor. Bu bilgilerin yoğunluğunun altında kalmamaya çalışıyorsunuz.
Burada size Yeni Hayat’ı okumanız için bilgiler vermeyeceğim çünkü sanırsam okumalıyız. Gerek sağlam bir metin olduğu için, gerek bize bir şeyler dediği için.
Yeni Hayat, bir kitap okuyup, kitaptaki ülkeyi aramak için yollara düşen bir gencin hikayesi. Çok romantik görünse de işin aslı pek böyle değil. Hadi çayını soğutma.
SPOILER SPOILER VE SPOILER
İncelemenin başlığında bahsettiğim güçsüz birey muhabbetine gelmek istiyorum. Modern insanın sorunlarıyla baş edebilmesinin iki yolu vardır: sahici olmak ve sahici olmamak. Sahici olmak epey zor bir şeydir. Çünkü sizi sıradanlığın dışına iter. Kollarınızı sıvayıp dertlerinize çözümler bulmanız gerekmektedir. Eğer sahici olmama seçeneğini seçerseniz her şeyi akışına bırakır ve beklersiniz. “Beklemek, özellikle sorumluluk almadan birilerinden bir şeyler beklemek, umutsuzluk ve güçsüzlük durumunu, geniş planda ise varlığın kendisi karşısında sahici olamadığını işaret eder.”¹
Beklemek güçsüzlerin işidir. Sartre varoluş felsefesinde, insanın kendisinden sorumlu olduğunu söyler ve kişi varoluşunu anlamlandırması için bir şeyler yapmalıdır, harekete geçmelidir.²
Bu bekleme hadisesi hakkında Sevda Şener, insanın kimliğini silen umutsuz ve amaçsız bekleyişinin, Samuel Beckett’in ünlü eseri Godot’yu Beklerken ile bir tartışma konusu olduğunu öne sürer. ³
Bu kadar beklemekten bahsettik, peki bu Yeni Hayat’ta nasıl tezahür ediyor?
Şöyle ki, roman boyunca Osman, hep güçsüz birisi. O, kendi dertlerini çözümünü sahici olmamakla bulmaya çalışıyor. Esasında, Osman’ın hayatı bir kitap okuyunca değişmiyor. Kitaptaki yeri bulsa aslında hiçbir şey olmayacak.
Osman, varoluşsal sancılarıyla baş edemeyecek birisi. Bir şeylerin peşinde koşuyor olması, onlara kavuşunca dertlerinin de biteceğini zannediyor.
Canan’a aşık olmasının tek sebebi, yalnızlık korkusu. Canan’ın da o kitabı okumuş olması. Onun gibi olması. Canan’ın yerinde eğer başka biri olsa idi, Osman, ona da aşık olurdu. Çünkü yalnız kaldığında, kaygıları, kendini göstermeye başlıyor. Bunların sorumluluğunu almak istemediği için bunlardan kaçıyor.
Yola düştüğünde, Osman’ın bir trafik kazası beklediğini görüyoruz. Bunun sebebi: Osman’ın bir trafik kazasından çok, bir dönüm noktası beklediği. Hayatını artık ellerinin arasında tutabilecek bir konuma gelmesini sağlayacak bir olay. Mehmet’i sonunda öldürmesinin sebebi de bu.
İlk başlarda ölüm ile bir şeylerin anlama kavuşacağını zannetse de, kitabın sonunda bunu istemediğini öğreniyoruz. “Bunun hayatımın sonu olduğunu anladım. Oysa ben evime dönmek istiyor, yeni bir hayata geçmeyi, ölmeyi hiç mi hiç istemiyordum.” ⁴
Bunu da şöyle desteklemek isterim: “Ölümden ya da daha doğrusu ölmenin kaçınılmazlığından, dünyadaki varlığımızın kalımsızlığından daha rahatsız edici bir düşünce yok gibidir. Bilgimizin bu yönü, zihinsel yetilerimize kökten ve değiştirilemez bir biçimde karşı koyar. Ölüm, aklın en büyük yenilgisidir.” ⁵
Orhan Pamuk edebiyatında bir ortak değer varsa, o da karakterlerin dönüşümüdür. Kara Kitap’ta Galip Celal dönüşürken, Masumiyet Müzesinde Kemal, kitabın başından sonuna kadar dilinden düşürmediği bekâret sorununun kendisi oluyor. Yeni Hayat’ta ise bu, artık derdi kitap olmuş bir adam oluyor. Çünkü romanın sonunda Osman’ın herhangi bir kişiliği kalmamış oluyor.
“Sonra kitabı okuya okuya o sen oluyorsun.”⁶
Ege Yağız Uyar
13 Mart, Cumartesi, 2021
KAYNAKÇA
1: Arş. Gör. Dr. Oğuz ÖCAL, Varoluşsal Sorunlar, Birey Ve Yeni Hayat
2: Jean-Paul Sartre, Varoluşçuluk, Say Yayınları
3: Sevda Şener, Yaşamın Kırılma Noktasında Dram Sanatı, Dost Kitabevi
4: Orhan Pamuk, Yeni Hayat, 221. syf., Yapı Kredi Yayınları
5: Zygmunt Bauman, Ölümlülük, Ölümsüzlük ve Diğer Hayat Stratejileri, Ayrıntı Yayınları
6: Orhan Pamuk, Yeni Hayat, 130. syf., Yapı Kredi Yayınları
·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.