Biliyorum,sözü uzatmak sözün değerini azaltır fakat bu kitap hakkındaki düşüncelerimi okuyacak olanlara aktarmayı bir borç biliyorum.Yusuf Has Hacip metnin sonlarında bu kitabı bir ad,ün kazanmak için yazmadığını okuyan kişiden dua beklediğini söylüyor,öncelikle Allah ondan razı olsun,okuduk ve dua ederek ona bir teşekkür etmeliyiz.Kitap hakkında o kadar çeşitli düşüncelerim var ki nasıl toparlasam bilemiyorum.Birkaç başlık altında anlatayım.
Yazıldığı günden bu yana yaklaşık on asır geçmiş bu eser Yusuf Has Hacip tarafından on sekiz ayda yazılmış olup metin Kaşgar'da tamamlanmıştır.Eserini Karahanlı hakanı Tavgaç Buğra Han'a sunmuş ve karşılığında has haciplik rütbesi kazanmıştır.Ben ezberi bilgileri vererek ilerlemek istemiyorum fakat metni dikkatle okuduğum için şunu size rahatlıkla söyleyebilirim:İslami Türk edebiyatının ilk büyük eseri olan bu kitap o dönemde Türkçenin ne kadar yetkin bir dil olduğunu her satırında bana gösterdi.Yazar kitabın sonlarında "Şu Türkçe sözü yabani geyik gibi gördüm.Onu yavaşça tuttum aldatarak kendime yaklaştırdım." sözüyle Türkçeye gösterdiği özeni de ortaya koymuş.Eserde 474 yabancı kelime varken 2417 kelimeyse Türkçedir.
Gelelim içeriği değerlendirmeye.Gündoğdu(Kağan), Ay Toldı(Vezir),Ögdülmüş(İkinci Vezir) ve Odgurmuş(Zahit) arasında geçen diyaloglar yer yer o kadar etkileyiciydi ki pek çok yerde metnin ne kadar çağdaş olduğunu düşündüm.Eserde dikkatimi çeken en önemli unsur bilgiye verilen önemdi,karakterler birbirine seslenirken "Ey bilgili kağan,ey bilgide tam olan..." gibi hitaplar kullanıyorlar.Hatta bir yerde bilgisiz yaptığı ibadettense bilgili kişinin uyuması daha yeğdir deniyor.Bilgiye bin yıl önce bu kadar değer veren atalarımız varken bugün içinde bulunduğumuz hali düşünmek çok üzdü beni.
Eserin eleştirilebilecek tek bir yanı var o da yazarın kadınlara karşı beslediği hisler.Son zamanlarda eski metinleri çokça okuyorum ve hepsinde ortak yön kadının aşağı bir varlık olarak görülüyor olması.21.yy'da bile kadının hala toplumsal haklarını kazanamadığını göz önünde bulundurursak ben yazarın bu bakış açısını çok yadırgamadım.Zaten toplasak on cümlelik bir bölümü kaplıyor.
Ben lafı ne kadar uzatsam bu metin o kadar az okunur o yüzden özetle şunu söylemeliyim:Bu kitabı yediden yetmişe hepimizin okuması gerekiyormuş,ben okudum ve çok beğendim isterim ki herkes okusun.Birilerinin okumasına vesile olsun diye sözü uzattık,Yusuf Has Hacip'i dua ile anmanızı isterim.İyi okumalar.
·
99 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.