Kutadgu Bilig
Yusuf Has HacipYazar:
Yusuf Has Hacip
Çevirmen:
Yaşar Çağbayır
Tahmini Okuma Süresi:
16 sa. 19 dk.
Sayfa Sayısı:
576
Basım Tarihi:
Nisan 2025
İlk Yayın Tarihi:
1070
Yayınevi:
Ötüken Neşriyat
ISBN:
9786051558684
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Sıralamalar
Diğer Baskılar
35 diğer baskı · Tümünü Göster
Kutadgu Bilig
2.864 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 18 Ekim 2019 · 520 s.
Kutadgu Bilig
336 okunmaAlkım Yayınları · 2008 · 160 s.
Kutadgu Bilig
194 okunmaDiyanet Vakfı Yayınları · Ocak 2020 · 328 s.
Kutadgu Bilig
187 okunmaTürkiye Diyanet Vakfı Yayınları · 2013 · 250 s.
Kutadgu Bilig
149 okunmaKabalcı Yayınevi · Nisan 2016 · 1285 s.
Kutadgu Bilig
125 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 28 Şubat 2019 · 520 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Biliyorum,sözü uzatmak sözün değerini azaltır fakat bu kitap hakkındaki düşüncelerimi okuyacak olanlara aktarmayı bir borç biliyorum.Yusuf Has Hacip metnin sonlarında bu kitabı bir ad,ün kazanmak için yazmadığını okuyan kişiden dua beklediğini söylüyor,öncelikle Allah ondan razı olsun,okuduk ve dua ederek ona bir teşekkür etmeliyiz.Kitap hakkında o kadar çeşitli düşüncelerim var ki nasıl toparlasam bilemiyorum.Birkaç başlık altında anlatayım.
Yazıldığı günden bu yana yaklaşık on asır geçmiş bu eser Yusuf Has Hacip tarafından on sekiz ayda yazılmış olup metin Kaşgar'da tamamlanmıştır.Eserini Karahanlı hakanı Tavgaç Buğra Han'a sunmuş ve karşılığında has haciplik rütbesi kazanmıştır.Ben ezberi bilgileri vererek ilerlemek istemiyorum fakat metni dikkatle okuduğum için şunu size rahatlıkla söyleyebilirim:İslami Türk edebiyatının ilk büyük eseri olan bu kitap o dönemde Türkçenin ne kadar yetkin bir dil olduğunu her satırında bana gösterdi.Yazar kitabın sonlarında "Şu Türkçe sözü yabani geyik gibi gördüm.Onu yavaşça tuttum aldatarak kendime yaklaştırdım." sözüyle Türkçeye gösterdiği özeni de ortaya koymuş.Eserde 474 yabancı kelime varken 2417 kelimeyse Türkçedir.
Gelelim içeriği değerlendirmeye.Gündoğdu(Kağan), Ay Toldı(Vezir),Ögdülmüş(İkinci Vezir) ve Odgurmuş(Zahit) arasında geçen diyaloglar yer yer o kadar etkileyiciydi ki pek çok yerde metnin ne kadar çağdaş olduğunu düşündüm.Eserde dikkatimi çeken en önemli unsur bilgiye verilen önemdi,karakterler birbirine seslenirken "Ey bilgili kağan,ey bilgide tam olan..." gibi hitaplar kullanıyorlar.Hatta bir yerde bilgisiz yaptığı ibadettense bilgili kişinin uyuması daha yeğdir deniyor.Bilgiye bin yıl önce bu kadar değer veren atalarımız varken bugün içinde bulunduğumuz hali düşünmek çok üzdü beni.
Eserin
Yusuf Has Hacip / Kutadgu Bilig.
Çeviri Yazı ve Günümüz Türkçesi; Yaşar Çağbayır.
Türk dili ve kültürünün 950 yıllık şaheseri, egemenlik ve mutluluk bilgisi; Kutadgu Bilig, Ötüken yayıncılık tarafından, 2021 yılında ikinci basımı yapılmıştır. Kitap, kağıt kalitesi, mizanpajı ve kapağıyla bir şahesere yakışır niteliktedir.
Kitabın arka kapağındaki Yaşar Çağbayır'ın yapmış olduğu değerlendirme, eser'in anlatılmasında önemli bir değere sahiptir: müellifi Yusuf Has Hacip tarafından " her iki dünyayı birden tutan bir el" olarak nitelendirilen Kutadgu Bilig, Balasagun da telif edilmeye başlamış, 18 ay süren bir yazma faaliyetinden sonra Kaşgarda 1069/1070 yıllarında tamamlanarak Karahanlı hükümdarı Süleyman Arslan Hakan oğlu Tavgaç Uluğ Buğra han'a sunulup, huzurunda okunmuş büyük bir siyasetnamedir... Büyük sözlüğümüz Divanı lügatit Türk ile çağdaş ve onun gibi abidevi bir eser olarak, milli kültür ve irfanımızın burçlarından birini oluşturan eserin amacı, " ideal bir toplum ve bu toplumun yönetimi nasıl olmalıdır?" Sorusunun cevabını da yatar. İslami Türk edebiyatının bilinen ilk büyük eseri ve 6722 beyti ile dilimizde kaleme alınmış, mesnevi tarzında ilk edebi üründür. Kutadgu Bilig, yarın hikaye yarın tiyatro tarzında kurulmuş alegorik bir eserdir.
Beyitlerin günümüz Türkçesine de çevrilmiş olmasıyla, herkesin okuyabileceği bir tarza dönüşmüştür.
#Kitapşuuruinsanlıkşuurudur.
Yusuf Has Hâcib tarafından kaleme alınmış olan bu eser ideal birey ideal toplum ve ideal yöneticisinin nasıl olması gerektiğini izah etmiş, eserde yer alan kahramanların diyalogları aracılığı ile dünya ve ahiret hayatı, kut anlayışı, mutluluğa ulaşmanın yolları, dürüstlüğün ve bilginin erdemi gibi bir çok konuya açıklık getirmeye çalışılmıştır. Kısaca Yusuf Has Hâcib başyapıt niteliğindeki bu eserinde kuta devamında mutluluğa ulaşmanın yolunun Allah’a bağlılık, dürüstlük,cömertlik ve bilgiden geçtiğini vurgulamıştır.
Ya Yusuf Has Hacip yüzyıllar sonrasını görmüş ya da İnsanoğlu yaratıldığından beri hep aynıymış zannediyorum. İkisi de doğru hem Yusuf Has Hacip öngörülü hem de insanlar yaratıldığından beri hep aynı.
Nasıl olur diyorsunuz nasıl olur da bugünü birebir anlatan bir öğüt verir bugünü görmese veya İnsanoğlu o zaman da bugünkü gibi olmasa .Her öğüt başlı başına bir hayat dersi, hangisini alıntı yapsam bilemedim; hatta bir ara alıntı yapmaktan kitabı okuyamaz duruma geldim .
Kutadgu Bilig insanın hem bu dünyasına hem de öbür dünyasına ışık tutan bir kitap ,yastık altı kitabı diyorum ben bu tür kitaplara.
Okumak isteyenlere tavsiyemdir
Başucu kitabı niteliğinde tekrar tekrar başa dönüp okunulmali
Yusuf Has Hâcib tarafından yazılmış nadide bir eser.
Kutadgu Bilig’i Karahanlı sülalesinden Buğra Karahan Ebu Ali Hasan bin Süleyman Arslan Karahan adına
yazmıştır.
Eserde dört soyut kavramı kişileştirmiştir.
Temsil ettikleri kavramlara göre şu adları vermiştir:
Kün Togdı (hükümdar) adaleti temsil eder.
Ay Toldı (vezir) talih ve ikbali temsil eder.
Ögdülmiş (vezirin oğlu) akıl ve anlayışı temsil eder.
Odgurmış (vezirin kardeşi) dünya işlerinin sonunu temsil eder.
Puan vermedi·520 syf.·
2024 28. kitabı
Aklın süsü dildir, dilin süsü söz
Kişinin süsü yüzdür, yüzün süsü göz
İnsan dille söyler bütün sözünü
İyi söz ağartır söyleyenin yüzünü
Aman sözün aydın olsun öz olsun
Işık saçsın etrafına bakan köre göz olsun..
Kutadgu Bilig , 11. yüzyıl Karahan Türklerinden Balasagunlu Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınan ve Doğu Karahanlı Hükümdarı Tabgaç Uluğ Buğra Han'a ithaf edilen Türkçe manzum bir eserdir. Arapça’nın ilim, Farsça’nın şiir dili olduğu bir dönemde Yusuf Has Hacib’in eserini Türkçe olarak kaleme alması ve eserinde Arapça ve Farsça kelimeleri çok fazla kullanmaması, mevcut duruma tepki olarak görülmektedir.
İslâmî Dönem Türk edebiyatının en önemli kaynaklarından biri olan bu kıymetli eser, tertibinden kurgusuna, üslubundan muhtevasına kadar birçok hususta ilk olma özelliğine sahiptir. Kutadgu Bilig her şeyden önce İslamiyet'in Türklerce kabulünden sonraki döneme ait olan ilk yazılı eserlerdendir. Aynı zamanda bu eser, üslûp açısından özgün bir yapıya sahip olduğu için Türk İslam kültürü içerisinde yazılmış ilk manzum siyasetname olarak kabul edilmektedir. Bilinen üç nüshası bugün Fergana, Viyana ve Mısır'da bulunan Kutadgu Bilig, mesnevî tarzında ve aruz vezniyle yazılmış didaktik (öğretici) bir eserdir.
Yusuf Has Hacib, doğduğu şehir olan Balasagun'da yazmaya başladığı eserini tam 18 ay sonra 1069 (Hicrî 462) yılında, Doğu Karahanlı Devleti'nin başkenti olan Kaşgar'da tamamlamış ve Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunmuştur. Han eseri çok beğenmiş ve onu, "Hâs Hâcib" olarak tayin etmiştir.
Yusuf Has Hacib, eserini sadece insanlara hakikati göstermek ve onların duasını almak amacıyla yazdığını şu şekilde ifade etmektedir:
“Yıl, dört yüz altmış iki idi. Bu eseri yazdım ve tamamladım. Aklımın yettiği kadar
Mutluluk Veren Bilgi1000Kitap
Mutluluk veren bilgi...
11.yy'de Karahanlı Hükümdarına sunulan bu eser çok esaslı tavsiyelerde bulunuyor. Güzellik, doğruluk, iyilik, bilgi ve akıl gibi önemli meseleler içeriyor. Diyanet Vakfı tarafından basılan bu kitap, bahsi geçen değerleri ayet ve hadislerle süslemiş. Bu yönünü sevdim ancak birebir çevirisi değil. Cümleler yorumlanarak aktarılmış. Bazı yerlerde manzum çeviriye yer verilmiş. Tavsiye ederim. Tatlı bir başucu kitabı.. 
Kutadgu Bilig
Kutadgu Bilig
Kitap öyle elime alayım sonuna kadar bitireyim yapmadım, zaman zaman açıp okudum.
Başucu kitabı olarak görüyorum ve okudukça da düşündüm.
Genelde sırasıyla sıkıldıkça da rastgele açıp gözümün ilk değdiği yerden okuyup devam ettiğim ve hala daha okuduğum kitap...
4349 Dilin sert ve kaba olmasın, çekin onlardan
Zehirdir onların eti tümüyle
4350 Sert ve kaba dil kullanma, tuz ekmek yeter
Ağır tut onları ağırla götür
4351 Onları dinle ilme göre davran dedikodu etme
Ya da tavrın, davranışın kötü deme
****"""""""""""""""""""""""******
287 Ey büyük bilge, dileğim söyleşmek
Bilgi ve akıldan söz etmek
288 Akıl karanlık gecede meşale gibidir
Bilgi seni aydınlatan ışıktır
*****""""""""""""""""''''''''''"****
4701 Bunca terleyecek ya da üşüyeceksin
Ey yiğit, sonunda iki arzu ne elde edeceksin
4702 Biri dünya malı ile kendini yükseltmek
Biri değil de sözü geçen bir adam olmak
4703 Çok iyi olurdu bu ikisini bulup
Ölüm tutmasa, kalsa insan bengi olup
4703 Ölüm aldı benden bu iki tadı
Neye gerek şimdi dünya ey derin bilgili
11. yüzyılın en önemli şair ve düşünürlerinden olan Yusuf Has Hacip'in on sekiz ayda tamamladığı eser 6645 beyitten oluşmaktadır. Balasagun'da yazılmaya başlanan eser 1069 yılında Kaşgar'da tamamlanmıştır. Karahanlı hakanlarından Tobgaç Buğra Han'a sunulmuştur.
"Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelen Kutadgu Bilig alegorik bir münazara şeklinde yazılmıştır. Eserde dört kahramandan söz edilir ve bu kahramanlar bazı soyut kavramları temsil eder. Bunlar:
Kün - Toğdı (hükümdar) “gün doğdu, doğan güneş”, adaleti temsil eder.
Ay - Toğdı (vezir) “ay doldu, dolunay”, baht, talih ve ikbali temsil eder.
Ögdülmiş (vezirin oğlu) “övülmüş”, akıl ve anlayışı temsil eder.
Odgurmış (vezirin kardeşi) “uyanık”, dünya işlerinin sonunu temsil eder.
Eser hükümdar ve bu kişilerin karşılıklı konuşmalarından oluşmaktadır. Kutadgu Bilig bir yönüyle nasihatname özelliği taşırken bir yandan da siyasetname özellikleri taşımaktadır. Devlet nasıl yönetilmeli, sosyal düzen nasıl olmalı, insanlarla nasıl ilişki kurulmalı, doğan çocuğun nasıl eğitimi nasıl olmalı vb. soruların cevaplarını bize veriyor.
Okunmasında fayda olduğunu düşündüğüm bir eser, güzel nasihatlerde bulunuluyor.
Kutadgu Bilig
Yusuf Has Hacip
Kutadgu Bilig
Yusuf Has Hacip
Lise yıllarından beri merak ettiğim bir kitaptı. Ve bu yıl nasip oldu şükür :) . Eser dört kişinin münazara tarzında diyalogları şeklinde düzenlenmiştir. Bu dort kişi dört kavramı temsil eder. Hükümdar Gündoğdu adaleti, Vezir Aydoldu baht ve mutluluğu, yine Aydoldu öldükten sonra oğlu Öğdülmüş vezir olmuştur o da akıl ve zekayı, ve Öğdülmüş'ün akrabası olan zahit Odgurmuş ise dünyanın sonunu ve ahiret temsil ediyor. Hükümdar bu 3 kişiden yardım alarak ülkeyi yönetiyor. Bizlere de hayatımızı yönetecek çok güzel tavsiyeler vermiş oluyor. :))
Yazar Hakkında
Yusuf Has HacipYazar · 9 kitap
Yusuf Has Hacib (Karahanlı Türkçesi: يوسف خاصّ حاجب Yūsuf Hāss Hācib; Arapça: يوسف خاصّ حاجب Yūsuf Khāss Hājib), Türk-İslam tarihi ve kültürü açısından son derece önemli olan Kutadgu Bilig siyasetnamesini yazmıştır.
Türk tarihi kaynaklarında Karahanlılar dönemi hakkında yeterli bilgi olmadığı gibi; bu devletin 'vatandaşı' olan “Balasagunlu Yusuf” hakkında bilgiler de yok denecek kadar azdır. M.S. 1017-1019 yılları arasında doğduğu rivayet edilmektedir. Karahanlı Devleti'nde dönemin 'Kuz-Ordu' isimli şehri olan ve bugünkü Kırgızistan'da yer alan Balasagun'da doğmuştur. İyi bir eğitim görmüştür. Çağının geçerli bilimlerinin yanı sıra Arapça ve Farsça da öğrenmiştir. 1077 yılında Kaşgar'da ölmüştür. Türbesi de bugün Çin'de Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin batısında yer alan bu kenttedir.
Karahanlı Devleti zamanında yaşamıştır. Temel eğitimini Balasagun'da almıştır. Kendisine önceden Balasagunlu Yusuf denilirken , sonrasında Has Hacib unvanını almıştır. Yusuf Has Hacib, Türk dili ve edebiyatı için temel bir eser olan Kutadgu Bilig (Kutlu kılan bilgi) kitabının yazarıdır. Büyük eseri boyunca adını bile sadece bir kez, "Kitap sahibi Yusuf, büyük has hacib, kendi kendine nasihat eder" başlıklı, son bölümünde anmıştır. Bu başlıktan baş teşrifatçı olduğu da anlaşılmaktadır. Kutadgu Bilig 6645 beyitlik bir eserdir. Eser, Allah'a hamd, Peygamber'e ve Dört Halife’ye teşekkürle başlar.
Yusuf Has Hacib, astronomi bilimini öğrenmek isteyenlerin, önce geometri ve hesap kapısından geçmesi gerektiğini söylemiştir: “Aritmetik ve cebir, insanı kemâle ulaştırır; toplama, çıkarma, çarpma, bölme, bir sayının iki katını, yarısını ve kare kökünü alma işlemlerini bilen, yedi kat göğü avucunun içinde tutar. Her şey hesaba dayanır.”
Yusuf Has Hacib, Türk edebiyatındaki ilk siyasetnameyi yazmıştır. Türk edebiyatında ilk nazım şeklini de o kullanmıştır. Bu nazım şekli de mesnevidir. Bundan dolayı ona Yusuf Has Hacib denilmiştir.
Karahanlı Devleti hükümdarı Ulu Kara Buğra Han'a, Kutadgu Bilig adlı eseri (ilk siyasetname ve ilk mesnevi örneğini) 18 aylık bir çalışma sonunda 1070 yılında sunmuştur. Bu kitabı okuyan “Ulu Kara Buğra Han” kendisine Ulu Has Hacib unvanını ve Kaşgar'da vezir yardımcısı görevini vermiştir.
Kutadgu Bilig'in Uygurca olan ilk nüshası 1439'da Herat'da bulunmuştur. Bulunan ikinci bir nüshası Arapça'dır. Kitabın ilk baskısı 1900'de Radloff tarafından yapılmıştır.
Yusuf Has Hâcib bu yapıtında bilimin değerini de tartışır. Ona göre, alimlerin ilmi, halkın yolunu aydınlatır; “ilim, bir meşale gibidir; geceleri yanar ve insanlığa doğru yolu gösterir. Bu nedenle alimlere hürmet göstermek ve ilimlerinden yararlanmaya çalışmak gerekir. Eğer dikkat edilirse, bir alimin ilminin diğerinin ilminden farklı olduğu görülür. Mesela hekimler hastaları tedavi ederler; astronomlar ise yılların, ayların ve günlerin hesabını tutarlar. Bu ilimlerin hepsi de halk için faydalıdır. Alimler, koyun sürüsünün önündeki koç gibidirler; başa geçip sürüyü doğru yola sürerler.”
Bir siyasetnâme veya bir nasihatnâme olarak nitelendirilebilecek Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hâcib ve içinde yetiştiği çevrenin ilmî ve felsefî birikimi hakkında çok önemli bilgiler vermektedir. Platon'un devlet ve toplum anlayışı çok iyi bilinmekte ve uygulanmaya çalışılmaktadır. Bilimin ve bilginlerin değeri anlaşılmıştır; bilim, güvenilir bir rehber olarak görülmektedir.
