Kutadgu Bilig
Yusuf Has HacipYazar:
Yusuf Has Hacip
Çevirmen:
Ayşegül Çakan
Tahmini Okuma Süresi:
14 sa. 44 dk.
Sayfa Sayısı:
520
Basım Tarihi:
28 Şubat 2019
İlk Yayın Tarihi:
1070
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786053323808
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Sıralamalar
Diğer Baskılar
35 diğer baskı · Tümünü Göster
Kutadgu Bilig
2.864 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 18 Ekim 2019 · 520 s.
Kutadgu Bilig
336 okunmaAlkım Yayınları · 2008 · 160 s.
Kutadgu Bilig
194 okunmaDiyanet Vakfı Yayınları · Ocak 2020 · 328 s.
Kutadgu Bilig
187 okunmaTürkiye Diyanet Vakfı Yayınları · 2013 · 250 s.
Kutadgu Bilig
149 okunmaKabalcı Yayınevi · Nisan 2016 · 1285 s.
Kutadgu Bilig
125 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 28 Şubat 2019 · 520 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Mutluluk veren Bilgi"Edebiyat
İlk defa mesnevi nazım biçimi ile yazılan bir kitap okudum, okuyabildim. Eserimiz Kutadgu Bilig; İslam kültürü özelliklerini taşıyan bir kitaptır. Aynı zamanda ilk Siyasetname olarak geçmektedir. "Mutluluk veren Bilgi" olarak nitelendirilen bu eser dünya hayatı ile beraber ölümden sonraki yaşama (ahiret hayatina)da atifta bulunur. Eser dört kahramandan olusur.
Kün Togdi (Hakan)
Ay Toldı (Vezir)
Ögdilmis (Vezirin oğlu)
Odgurmış (Vezirin akrabası)
Bu kahramanlar üzerinden istenilen mesajlar verilmektedir. Cok kapsamli olmakla birlikte oldukça da egiticidir. Daha yakın zaman olan Osmanli Devletinde görmüş olduğumuz töre, katip, nisanci vb. gibi devlet teşkilatlanmasi İslamiyet öncesi Türk devletlerinden sonra İslamiyeti kabul eden Karahanlilar döneminde de devam etmektedir. İslamiyeti kabul eden beylikler Türk ve İslam kültürünü harmanlamis ve Osmanlı donemine kadar sürdürmüştür.
Kutadgu Bilig nedir?
Kim tarafından kaleme alınmıştır?
Bu iki soru ile sınırlı kalmamali içeriğini de özümsemeliyiz. Sosyal ve siyasi teşkilatlanmamiz hakkinda da bir iki cümle söyleyebilecek bir şeyler bilmeliyiz. Ufak bir iki pürüzü var ama onu da göz ardı edebiliriz, dönemin şartlarını göz önünde bulundurarak. Her bireyin okuması gereken bir yapit.
#doğuyukesfet iyi ki!
Ezberci sistemin kurbanlarından...Edebiyat
2021 adına en büyük mutluluklarımdan biri...
Eğitim sistemimizin en büyük çukurlarından biri olan “sınava dayalı ezber sistemine” çomak soktuğumuz bir okuma: #kutadgubilig #yusufhashacip
.
.
Tam 264 kitap kurdu ile birlikte...
Bu nedenle #doguyukeşfet okuma maratonu, hayatımın en özel etkinliklerinden biri oldu ve oluyor.
.
.
Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinden sonra kayda geçirilen ilk eseri olması açısından büyük öneme sahip “Kutadgu Bilig”.
Bu nedenle sınava giren her öğrenci tarafından:
“İlk İslami eserler:
1) Kutadgu Bilig=Kutsallık Veren Bilgi=Yusuf Has Hacib” şeklinde bir ezberle arada kaynatılan fakat içeriğine dair çoğu kişinin fikrinin olmadığı bu eseri okumuş olduk. Ben alanım gereği büyük kısmını ve özellikle kadınlara dair ifadeleri daha önce okumuştum fakat baştan sona nakış nakış ilk kez okuma şansı buldum. Yaşadığım en büyük mutluluk ise “tarihe tanıklık etmek ve satır aralarındaki değerli öğütlere ortak olmak” oldu.
.
.
Hacib, bu eseri Uygur alfabesini kullanarak mesnevi tarzında kaleme almıştır. Orta Asya kültürüne dair ilk ağızdan fikirler vermesi açısından çok önemli bir eser olan “Kutadgu Bilig” günümüz okurunu yer yer zorlayabilir. En büyük şikâyet ise bazı konularda yapılan tekrarlar ve kadınlara dair detaylar ile ilgili olacaktır. Ancak tüm bunları bir kenara bırakırsak XI. yy.da Karahanlı hükümdarı Ulu Buğra Han’a sunulmuş olan bu eseri okumak bir anlamda “vazifedir”. Geçmiş ile günümüz köprüsünü kurmak için yapılacak en ideal okumalardan birini yapmak isteyenlere özellikle tavsiye ediyorum.
.
.
Kutadgu Bilig 4 kişi üzerinden bir kurgu ile verir öğütlerini:
#küntoğdı
#aytoldı
#ögdülmiş
#odgurmış
.
.
Bu kişilerin yaptığı karşılıklı konuşmalar okura “devlet yönetimi, sosyal ilişkiler, töre” konuları üzerine net bilgiler verir. Ama bence
Karahanlılar döneminde yazılan bu eser; Balasagunlu Yusuf tarafından dönemin hükümdarı Ulu Buğra Han 'a sunulmuş ve has haciplik ünvanı ile ödüllendirilmiştir.
Kitapta temel düşünce Dünya hayatının geçici olduğu ve ahiret hayatının gerçek yaşam olduğu üzerinedir
Allah' a kulluk etmeye geldiğimiz bu imtihan dünyasında nasıl davranmanız gerektiğini ve hangi ölçütlere göre yaşamamız gerektiğini öğütler halinde bize sunmuştur.
Yusuf Has Hacip bize yol gösterici bir eser bırakmıştır bu emanete sahip çıkalım. Sadece adını bilmekle olmaz özünü iyi kavramak gerek.
Biz kitap dünyam #doğuyukeşfet maratonu ile okuduk. Sizde okuyun, okutun...
“Açgözlülük kimi yoksul kılmışsa
Zenginleştiremez onu bu dünya ne kadar doyursa”
Merhaba, ben geldim. #doğuyukeşfet maratonumuz kapsamında atamızdan yadigâr Yusuf Has Hacip’in Kutadgu Bilig eseri ile.
Hepimizin eğitim hayatı boyunca adını sürekli ezberlediği, sınavlarda çıkar diye sürekli tekrarlatılan, Balasagunlu Yusuf tarafından Türklerin İslamiyeti kabul etmesinin ardından Uygur alfabesi ile yazılmış ilk metindir. Karahanlı hükümdarına sunulmuş ve hükümdar tarafından yazara Has Hacip unvanını verilmesine neden olacak kadar etkili bir eserdir. Türk edebiyatının üç bacaklı sac ayağını Göktürk yazıtları, Divan-ı- Lügati’t-Türk ve Kutadgu Bilig oluşturur.
Kitapta devleti yönetenler ile yönetilenlerde olması gereken nitelikler ve bu ikisi arasındaki ilişkilerin nasıl düzenlenmesi gerektiği, insan yaşamının anlamı ve insanın toplumsal sorumlulukları Türk geleneğine uygun olarak hükümdar, vezir, vezirin oğlu ve vezirin akrabası arasında konuşmalar ile beyitler halinde anlatılıyor. Günümüz Türkçesine gayet akıcı olarak çevrilmiş olması okuma keyfinizi gayet arttırsa da bazı beyitlerde tekrara düşüldüğünü fark ediyorsunuz. Bunun yanında yine yazıldığı dönem göz önüne alınarak okunması gerektiğini unutmamak gerekir, özellikle kadınlar için yazılan beyitlerde…
Yaşadığımız topraklarda okunmamasının büyük bir eksiklik olduğunu ancak okuyarak gördüğüm bir metin oldu benim için, o yüzden en kısa sürede okumanızı öneririm. Kalınlığına aldanmamanız gereken kitaplardan Kutadgu Bilig. Hatta inanın, ara ara açıp okumak da isteyeceksiniz. Bazı beyitlerin üzerinde ısrarla düşünmek isteyeceksiniz. (Özellikle Hükümdarın bir din alimi tarafından reddedilmesi bölümü) Kütüphanenizde ve okuma listenizde yer alması dileğiyle.
Sevgiler,
Books·520 syf.·1000Kitap
10/10
2021 8. kitabı
Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulmuştur. Kutadgu Bilig "mutluluk veren bilgi", "hükümet olma bilgisi" gibi anlamlara gelir. Didaktik (öğretici) bir eserdir. Kutadgu Bilig, 11. asırda Yusuf Has Hacip tarafından yazılan bir eserdir. Eserde sayılı kahramanlardan hukuk, adalet, siyaset üzerinde bahsedilmektedir. ... Saadet, mutluluk veren bilgi anlamına gelen serlevhası, risale mahiyetinde çağında siyaset, adalet, din merkezli hayatın düsturlarını ortaya koymaktadır. Kutadgu Bilig, mutluluk veren bilgi anlamına gelmekte olan Türk-Islam edebiyatının günümüze ulaşmış ilk eseri olarak bilinmektedir. ... Türk-İslam tarihi içerisinde önemli bir yere sahip olarak devlet kurma be olma idealinin devlet adamı olma ve görev alma durumlarının benimsenmesinin en önemli kaynağı olmuştur.
Devlet yönetimi, ahlak, maneviyat ve edebiyat gibi farklı alanlarda bilgi ve tavsiye veren bir kitap. Günümüzde belki sayfalarca yazılarak açıklanacak durumları ve olayları birkaç beyitle anlatabilmesi bile ne kadar seçkin bir eser olduğunu ispatlıyor. Yaklaşık on asır önce yazılmış olmasına rağmen günümüzden on asır sonrasına bile hitap edebilir türden. Kütüphanenizde bulunmaması eksikliktir diyebilirim ve şiddetle tavsiye ederim.
Puan vermedi·520 syf.·
2024 28. kitabı
Aklın süsü dildir, dilin süsü söz
Kişinin süsü yüzdür, yüzün süsü göz
İnsan dille söyler bütün sözünü
İyi söz ağartır söyleyenin yüzünü
Aman sözün aydın olsun öz olsun
Işık saçsın etrafına bakan köre göz olsun..
Kutadgu Bilig , 11. yüzyıl Karahan Türklerinden Balasagunlu Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınan ve Doğu Karahanlı Hükümdarı Tabgaç Uluğ Buğra Han'a ithaf edilen Türkçe manzum bir eserdir. Arapça’nın ilim, Farsça’nın şiir dili olduğu bir dönemde Yusuf Has Hacib’in eserini Türkçe olarak kaleme alması ve eserinde Arapça ve Farsça kelimeleri çok fazla kullanmaması, mevcut duruma tepki olarak görülmektedir.
İslâmî Dönem Türk edebiyatının en önemli kaynaklarından biri olan bu kıymetli eser, tertibinden kurgusuna, üslubundan muhtevasına kadar birçok hususta ilk olma özelliğine sahiptir. Kutadgu Bilig her şeyden önce İslamiyet'in Türklerce kabulünden sonraki döneme ait olan ilk yazılı eserlerdendir. Aynı zamanda bu eser, üslûp açısından özgün bir yapıya sahip olduğu için Türk İslam kültürü içerisinde yazılmış ilk manzum siyasetname olarak kabul edilmektedir. Bilinen üç nüshası bugün Fergana, Viyana ve Mısır'da bulunan Kutadgu Bilig, mesnevî tarzında ve aruz vezniyle yazılmış didaktik (öğretici) bir eserdir.
Yusuf Has Hacib, doğduğu şehir olan Balasagun'da yazmaya başladığı eserini tam 18 ay sonra 1069 (Hicrî 462) yılında, Doğu Karahanlı Devleti'nin başkenti olan Kaşgar'da tamamlamış ve Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunmuştur. Han eseri çok beğenmiş ve onu, "Hâs Hâcib" olarak tayin etmiştir.
Yusuf Has Hacib, eserini sadece insanlara hakikati göstermek ve onların duasını almak amacıyla yazdığını şu şekilde ifade etmektedir:
“Yıl, dört yüz altmış iki idi. Bu eseri yazdım ve tamamladım. Aklımın yettiği kadar
Mutluluk Veren Bilgi1000Kitap
Mutluluk veren bilgi...
11.yy'de Karahanlı Hükümdarına sunulan bu eser çok esaslı tavsiyelerde bulunuyor. Güzellik, doğruluk, iyilik, bilgi ve akıl gibi önemli meseleler içeriyor. Diyanet Vakfı tarafından basılan bu kitap, bahsi geçen değerleri ayet ve hadislerle süslemiş. Bu yönünü sevdim ancak birebir çevirisi değil. Cümleler yorumlanarak aktarılmış. Bazı yerlerde manzum çeviriye yer verilmiş. Tavsiye ederim. Tatlı bir başucu kitabı.. 
Kutadgu Bilig
Kutadgu Bilig
Kitap öyle elime alayım sonuna kadar bitireyim yapmadım, zaman zaman açıp okudum.
Başucu kitabı olarak görüyorum ve okudukça da düşündüm.
Genelde sırasıyla sıkıldıkça da rastgele açıp gözümün ilk değdiği yerden okuyup devam ettiğim ve hala daha okuduğum kitap...
4349 Dilin sert ve kaba olmasın, çekin onlardan
Zehirdir onların eti tümüyle
4350 Sert ve kaba dil kullanma, tuz ekmek yeter
Ağır tut onları ağırla götür
4351 Onları dinle ilme göre davran dedikodu etme
Ya da tavrın, davranışın kötü deme
****"""""""""""""""""""""""******
287 Ey büyük bilge, dileğim söyleşmek
Bilgi ve akıldan söz etmek
288 Akıl karanlık gecede meşale gibidir
Bilgi seni aydınlatan ışıktır
*****""""""""""""""""''''''''''"****
4701 Bunca terleyecek ya da üşüyeceksin
Ey yiğit, sonunda iki arzu ne elde edeceksin
4702 Biri dünya malı ile kendini yükseltmek
Biri değil de sözü geçen bir adam olmak
4703 Çok iyi olurdu bu ikisini bulup
Ölüm tutmasa, kalsa insan bengi olup
4703 Ölüm aldı benden bu iki tadı
Neye gerek şimdi dünya ey derin bilgili
11. yüzyılın en önemli şair ve düşünürlerinden olan Yusuf Has Hacip'in on sekiz ayda tamamladığı eser 6645 beyitten oluşmaktadır. Balasagun'da yazılmaya başlanan eser 1069 yılında Kaşgar'da tamamlanmıştır. Karahanlı hakanlarından Tobgaç Buğra Han'a sunulmuştur.
"Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelen Kutadgu Bilig alegorik bir münazara şeklinde yazılmıştır. Eserde dört kahramandan söz edilir ve bu kahramanlar bazı soyut kavramları temsil eder. Bunlar:
Kün - Toğdı (hükümdar) “gün doğdu, doğan güneş”, adaleti temsil eder.
Ay - Toğdı (vezir) “ay doldu, dolunay”, baht, talih ve ikbali temsil eder.
Ögdülmiş (vezirin oğlu) “övülmüş”, akıl ve anlayışı temsil eder.
Odgurmış (vezirin kardeşi) “uyanık”, dünya işlerinin sonunu temsil eder.
Eser hükümdar ve bu kişilerin karşılıklı konuşmalarından oluşmaktadır. Kutadgu Bilig bir yönüyle nasihatname özelliği taşırken bir yandan da siyasetname özellikleri taşımaktadır. Devlet nasıl yönetilmeli, sosyal düzen nasıl olmalı, insanlarla nasıl ilişki kurulmalı, doğan çocuğun nasıl eğitimi nasıl olmalı vb. soruların cevaplarını bize veriyor.
Okunmasında fayda olduğunu düşündüğüm bir eser, güzel nasihatlerde bulunuluyor.
Kutadgu Bilig
Yusuf Has Hacip
Kutadgu Bilig
Yusuf Has HacipYazar Hakkında
Yusuf Has HacipYazar · 9 kitap
Yusuf Has Hacib (Karahanlı Türkçesi: يوسف خاصّ حاجب Yūsuf Hāss Hācib; Arapça: يوسف خاصّ حاجب Yūsuf Khāss Hājib), Türk-İslam tarihi ve kültürü açısından son derece önemli olan Kutadgu Bilig siyasetnamesini yazmıştır.
Türk tarihi kaynaklarında Karahanlılar dönemi hakkında yeterli bilgi olmadığı gibi; bu devletin 'vatandaşı' olan “Balasagunlu Yusuf” hakkında bilgiler de yok denecek kadar azdır. M.S. 1017-1019 yılları arasında doğduğu rivayet edilmektedir. Karahanlı Devleti'nde dönemin 'Kuz-Ordu' isimli şehri olan ve bugünkü Kırgızistan'da yer alan Balasagun'da doğmuştur. İyi bir eğitim görmüştür. Çağının geçerli bilimlerinin yanı sıra Arapça ve Farsça da öğrenmiştir. 1077 yılında Kaşgar'da ölmüştür. Türbesi de bugün Çin'de Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin batısında yer alan bu kenttedir.
Karahanlı Devleti zamanında yaşamıştır. Temel eğitimini Balasagun'da almıştır. Kendisine önceden Balasagunlu Yusuf denilirken , sonrasında Has Hacib unvanını almıştır. Yusuf Has Hacib, Türk dili ve edebiyatı için temel bir eser olan Kutadgu Bilig (Kutlu kılan bilgi) kitabının yazarıdır. Büyük eseri boyunca adını bile sadece bir kez, "Kitap sahibi Yusuf, büyük has hacib, kendi kendine nasihat eder" başlıklı, son bölümünde anmıştır. Bu başlıktan baş teşrifatçı olduğu da anlaşılmaktadır. Kutadgu Bilig 6645 beyitlik bir eserdir. Eser, Allah'a hamd, Peygamber'e ve Dört Halife’ye teşekkürle başlar.
Yusuf Has Hacib, astronomi bilimini öğrenmek isteyenlerin, önce geometri ve hesap kapısından geçmesi gerektiğini söylemiştir: “Aritmetik ve cebir, insanı kemâle ulaştırır; toplama, çıkarma, çarpma, bölme, bir sayının iki katını, yarısını ve kare kökünü alma işlemlerini bilen, yedi kat göğü avucunun içinde tutar. Her şey hesaba dayanır.”
Yusuf Has Hacib, Türk edebiyatındaki ilk siyasetnameyi yazmıştır. Türk edebiyatında ilk nazım şeklini de o kullanmıştır. Bu nazım şekli de mesnevidir. Bundan dolayı ona Yusuf Has Hacib denilmiştir.
Karahanlı Devleti hükümdarı Ulu Kara Buğra Han'a, Kutadgu Bilig adlı eseri (ilk siyasetname ve ilk mesnevi örneğini) 18 aylık bir çalışma sonunda 1070 yılında sunmuştur. Bu kitabı okuyan “Ulu Kara Buğra Han” kendisine Ulu Has Hacib unvanını ve Kaşgar'da vezir yardımcısı görevini vermiştir.
Kutadgu Bilig'in Uygurca olan ilk nüshası 1439'da Herat'da bulunmuştur. Bulunan ikinci bir nüshası Arapça'dır. Kitabın ilk baskısı 1900'de Radloff tarafından yapılmıştır.
Yusuf Has Hâcib bu yapıtında bilimin değerini de tartışır. Ona göre, alimlerin ilmi, halkın yolunu aydınlatır; “ilim, bir meşale gibidir; geceleri yanar ve insanlığa doğru yolu gösterir. Bu nedenle alimlere hürmet göstermek ve ilimlerinden yararlanmaya çalışmak gerekir. Eğer dikkat edilirse, bir alimin ilminin diğerinin ilminden farklı olduğu görülür. Mesela hekimler hastaları tedavi ederler; astronomlar ise yılların, ayların ve günlerin hesabını tutarlar. Bu ilimlerin hepsi de halk için faydalıdır. Alimler, koyun sürüsünün önündeki koç gibidirler; başa geçip sürüyü doğru yola sürerler.”
Bir siyasetnâme veya bir nasihatnâme olarak nitelendirilebilecek Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hâcib ve içinde yetiştiği çevrenin ilmî ve felsefî birikimi hakkında çok önemli bilgiler vermektedir. Platon'un devlet ve toplum anlayışı çok iyi bilinmekte ve uygulanmaya çalışılmaktadır. Bilimin ve bilginlerin değeri anlaşılmıştır; bilim, güvenilir bir rehber olarak görülmektedir.
