Stefan Zweig - Rotterdam'lı ErasmusEdebiyat
Eğitim âlemi ile ilgili gençler arasında yaygın biçimde ve sadece kapsamlı bir burs programının adı olarak bilinen Erasmus'un aslında kim olduğu, ömrünü neye ve hangi ideale vakfettiği, mesleği, yazın hayatı, çileleri, şöhreti, oradan oraya savrulup duran gurbet hayatı, yarışılamaz ifâde kâbiliyeti, kitleleri etkileme gücü, içinde yaşadığı yüzyılın dâhisi ve çağının çok ötesinde bir felsefi düzeye sahip oluşu, onu da benzerleri gibi yalnızlık, kendine kapanmışlık, kitaplarına ve çalışma masasına gömülme gibi tanıdık ve alışılmış bir aydın çaresizliğe itmişti. Biyografi anlatımlarında gerçekten usta bir kalem olan Zweig, Balzac ve Dosteyevsky örneklerinde olduğu gibi Erasmusta da yine şiirsel bir anlatımla bizleri 16.yy Avrupasına götürüp, bilimsel, edebî yazın dünyasında canlı bir seyahate çıkartıyor. Avrupa toplumunun, Ortaçağın karanlık dehlizlerinden ne tür acıklı çabalarla kurtulup, günümüzde o birçok açıdan imrenilen ekonomik, hukuksal, insan hakları ve eğitim alanlarında titizlikle koruyor oldukları seviyelerine hangi bedelleri ödeyerek, hangi bitmez tartışmalar ve mücadelelerden süzülüp gelerek ulaştıklarına dair derli toplu bir bakiş sunuyor. Avrupa halklarının çekişme ve çatışmalardan arınıp tek bir Avrupa Birliği toplumu haline dönüştürülebileceğini ilk düşünen de Kutsal Roma Germen imp.luğu ve kilise hegemonyasına, aşırı savurganlığına, mutlak buyurganlığına, yolsuzluk, usulsüzlük ve yaygın haksızlıklarına, Avrupa halkının siyasi dini ve ekonomik geleceğini yüzyıllardır ipotek altında bulunduran skolastik-dogmatik düşünce bağnazlığına isyan bayrağını ilk açan Luther'in fikir babası da şüphesiz o dur.Buna rağmen, şaşılacak derecede korkak, çekingen, kritik anlarda ortaya atılmak ve lider olarak ortaya atılmaktan ziyade güce itaat ve uyumu tercih edip, Hümanizma denilen muazzam gücün, kendi bentlerini, kendi doğal gücü ile halkın yavaş yavaş aydınlanması sonucu yıkmasını beklemeyi sessizce tercih eden, yani Luther gibi Wittenberg kilisesi kapısına itirazlarını cesaretle asıp papalığın başta afaroz olmak üzere tepkisine muhatap olmayı göze alamamış olan, bu yönüyle de daima, kontrolsüz cesaretin temsilciliğini yapmış olan Luther e nazaran, politik stratejik dengeleri koruyan akılcı manevraların korkak taraftarı olduğu söylenebilir. Zweig, böyle tasvir ediyor. Balzac tan sonra bu biyografi de iyi geldi ve ufuk açtı. Sanırım sırada Dosteyevsky ve Marry Antiuannette biyografileri var. Bu vesileyle, yine zweig in insanlığın yıldızının parladığı anlar adlı eserinde, ünlü ispanyol kâşif Balboa'nın tasvirini de mükemmel şekilde yaptığını belitmek isterim. Herkese iyi okumalar.
·
209 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.