-----SPOİLER-----
Zweig'in ilk okuduğum kitabı olan 'Amok Koşucusu' eserindekine benzer bir tarzla kaleme aldığı 'Satranç' kitabı, entelektüel ölümün bir anlatısı olarak betimlenebilir. Yazar, ikinci dünya savaşı sırasında ve sonrasında yaşadıklarını, intiharı öncesinde içinde bulunduğu süreci bizlere aktardığı bu eserle asıl ününü kazanmıştır.
Hikayede değinmek istediğim ilk nokta , Zweig'in oldukça sık kullandığı bir simge türü. Birçok yazar anlatımına başlarken bir bu anlatıma başlamayı temsil eden bir uyanma sahnesi, yolculuğa başlanması gibi simgeler kullanır. Zweig ise 'Satranç' hikayesi için olay akışına ve detaylarına oldukça başarılı şekilde uyarladığı gemi seyahatini tercih etmiş ve hikaye anlatımını geminin yola çıkmasıyla simgelemiştir. Yazar bununla beraber diğer eserlerinde de kullandığı üzere sık sık olay akışında hikaye anlatımına yer vermiştir.
Hikayede yer alan Dr. B. karakteri Nazi Almanya'sı tarafından psikolojik işkenceye maruz bırakılan, bu işkence sırasında çıkış yolunu bir satranç kitabında bulan ancak yaşadıklarının ilacı zehre dönüştürdüğü bir karakterdir. Dr. B. yaşadıklarının etkisinden hala kurtulamamanın verdiği güçsüzlük ve perişanlık içerisindedir ve travmalarını atlatıp atlatamadığını henüz bilmemektedir.
Hikayede dünya satranç şampiyonu olarak yer alan Czentovic ise, bazı tavırlarıyla kimileri tarafından kötü karakter olarak nitelendirilebilecek olsa da aslında toplumdan uzak kalmış, sosyal olarak güçsüz birisidir ancak, sonradan bulduğu ünü ve havasını kaybetmekten de oldukça korkmaktadır.
Dr. B.'nin hikayesini kendi ağzından dinledikten sonra ise asıl olay olan Dr. B. ile Czentovic arasındaki satranç maçına geçilmektedir. Hkayenin geçtiği gemide yer alan karakterlerin amacı güzel bir oyun seyretmek, Czentovic'in amacı ününü koruyarak para kazanmak, Dr. B'nin amacı ise travmakarıı atlatığ atlatamadığını görmektir. Oldukça ağır geçen ilk oyunu kazanan Dr. B, oyunun sonlarına doğru travmalarının izlerinin devam ettiğine dair ipuçları vermeye başlamıştır. Bununla beraber Czentovic ise onun yaşadığı sıkıntıyı fark etmiştir. İlk oyundan sonra Czentovic'in Dr. B'yi rahatsız ettiğini bilerek zaman geçirmesi Dr. B'nin hayatında ikinci bir psikolojik işkence başlatmıştır. İkinci oyunlarında Dr. B. aynı Nazi Almanya'sı esiriyken yaptığı gibi kafasında oyunlar oynayarak bulunduğu durumdan uzaklaşmaya başlamıştır. Dr. B. aslında aynı süreci tekrar yaşamaya başlamıştır ancak arada bazı arklar vardır. Bunlardan ilki ona bu psikolojik işkenceyi uygulayan Nazi Almanyası değil, Centovic'tir. İkincisi ise bu sefer tek başına bir odaya hapsolmuş değildir. Aksine, ilk yaşadığı esaret hayatında ona yardımcı olan bir satranç tahtasına hapsolmuştur.
Zweig'in ikinci dünya savaşı sırasında ve sonrasındaki bakış açısını okuyucuya aktaran bu eserinde, aslında yazarın intihardan önce yaşadığı sürece de yazarın kendisini simgeleyen Dr. B. karakteriyle tanıklık edilmiş olunmaktadır.
Peki sizce, Zweig'e asıl ününü kazandıran bu eserin bu kadar başarılı olmasının sebebi yazarın kendi psikolojisinden esinlenmesi olabilir mi?
·
63 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.