ÇIKRIKLAR DURUNCA / Sadri Ertem (1931)
Bu roman, köy edebiyatının ve sosyal romanın kilometre taşlarından. Sadri Ertem toplumcu gerçekçi bir yazar. Toplumcu gerçekçilik edebiyatımızın en önemli akımlarından. Kısaca söylenecek olursa, “sanat toplum içindir” anlayışını savunan edebiyat akımı. Sadri Ertem ise bu akımın ülkemizdeki öncülerinden.
Olaylar 19. yüzyılın sonunda daha çok Adaköy adlı hayalî bir köyde geçiyor. Köy o zamanlar Kastamonu vilayetinin Bolu sancağının Gerede bucağına bağlı bir Alevi köyü. Köylüler tiftik yünü ticareti ve dokumacılıkla geçiniyorlar.
19. yüzyıl sonunda Avrupa ürünleri Türkiye’ye girmeye başlayınca yerli üretim çıkmaza giriyor çünkü ithal ürünler çok daha ucuz. Yerli el tezgâhları ya da romandaki gibi söylenecek olursa “çıkrıklar” bir bir duruyor. Üretim durunca insanlar geçim sıkıntısı yaşamaya başlıyorlar. Devlet o dönem zaten ekonomik zorluklarla pençeleştiği için kendi köylüsüne el uzatamıyor. Daha kötüsü yerel bürokratlar zor durumdaki tebâsının karşısında yer alan emperyalistlere kol kanat geriyorlar.
Bu sırada Adaköy’de Dudu adında bir kadının öncülüğünde dinî bir isyan hareketi baş gösteriyor. Halk ve daha sonra tanınmış eşkıya liderleri de bu harekete dâhil oluyorlar. Aslına bakılırsa bu hareket, ekonomik ve politik sorunların, özellikle emek-sermaye çelişkisinin dinî karakter kazanmasından başka bir şey değil. Mücadele bir süre sonra Alevî-Sünnî çatışmasına dönüşüyor. İsyan hareketi zamanla büyümesine rağmen devlet kolluk marifetiyle bu hareketi bastırıyor.
Osmanlının son dönemini, ekonomik liberalizasyon kararlarının ülke içindeki sonuçlarını öğrenmek için faydalı bir eser.
Tavsiye ediyorum.
·
459 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.