ksenophanes denince akla gelen ilk şey tanrılarla ilgili düşünceleridir şüphesiz. kendisi islam inancına çok benzer şekilde tanrının tek, doğrulmamış ve doğurmamış olduğunu savunmuştur ve bu savını akla uygun şekilde nedenleriyle açıklamaya çalışmıştır(R6 s.47). hatta homerosun destansı şiirlerindeki tanrı figürleriyle ve diğer şairlerle alay etmiştir. tanrının bir ve cisimsiz olduğunu, ne vücudu ne de düşüncesi insanlara benzer demiştir. ki bana göre de akılcı olan bu çünkü gerçekten bu kadar düzenli bir evrenin -ki daha neler keşfedeceğiz belli değil- bir yaratıcısı olması gerekli her şeyi bilen her şeyi duyan ve her şeye gücü yeten. ancak ksenophanes tanrının 'küre' biçiminde olduğunu, 'ne sınırlı ne de sonsuz' olduğunu söylemiş ve burada mantık hatasına düşmüştür. çünkü 'ne sınırlı ne de sonsuz ' olan bir varlık nasıl oluyor da küre biçiminde olabiliyor? belki de ksenophanes daha derin bir anlam yüklemiş olabilir ifadesine bilemiyorum...
kendisi duyuların yanıltıcı ve tutarsız olduğunu söyledi ve aynı şekilde aklın da bazı yerlerde tutarsız olduğunu savundu. ancak tabi ki akla daha çok önem vermiştir. ve rasyonalist bir yaklaşım benimsemiştir. aklının yettiği yere kadar kendi içinde tez ve antitezle yani karşıtlıklarla birlikte beyin fırtınaları yaptı ve böylelikle tanrı hakkındaki düşüncelerine ulaştı.
her konuda açmazdaydı ve o zamanlarda her şeyin bilinemeyeceğini biliyordu. hiç bir şeyden emin olamıyordu tek bir şey hariç o da tanrının bir ve tek oluşuydu. ancak yine de bazı şeyler hakkında yorum yapmaktan kaçınmadı. mesela her şeyin ilkesinin toprak olduğunu, gök cisimlerinin yanmış bulutlardan oluştuğunu ve toprağın yerin altında sonsuz kök saldığını söylemiştir.
son olarak şu sözlerini yazmak istiyorum
açık olanı bilen adam ne oldu ne de olacak
ne tanrıları ne de evren hakkında söylediklerimi
biri hasbelkader mükemmel bir şey söylese bile
bizzat biliyor olmaz; sanı bulaşmıştır hepsine
·
339 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.