Bernard Lewis, uzmanlığını Ortadoğu üzerine yapmış bir profesör. Ortadoğu üzerine yazmış olduğu bir çok eseri var ve bu alanda popüler. Benimde Ortadoğu’ya olan ilgimden dolayı kendisini okumak istedim ve bu kitabından başlamaya karar verdim.
Kitabın konusu, genel anlamda, Doğu’nun geri kalmışlığının sebebini Batı’nın yükselişi üzerinden anlatıyor. Yazara katıldığım çok fazla nokta var, mesela devlet yönetimi, toplumda kadının yeri, kültür açısından daha ileri görüşlü olmaları kesinlikle doğru, bilim ve teknoloji açısından üstün olmaları da doğru fakat bunların altında yatan çok önemli bir sebepten bahsetmeyi unutmuş yazar: ekonomi. Batı’nın ekonomisinin yüksek olmasının sebebinden pek bahsetmemiş, sömürgelerinden tek bir kere bile bahsetmemiş. İspanya’nın Güney Amerika üzerinden nasıl zenginleyip refaha ulaştığını biliyoruz, bununla ilgili bir çok kaynak var. İngiltere,nin bütün dünyayı kolonileştirip nasıl zenginlediğini de biliyoruz. Yazar bunlara atıfta bulunmayıp, Osmanlı,nın Balkanlar’ı sömürgeleştirdiği üzerine ve diplomasiyi Karlofça Antlaşmasına kadar hiç bilmediğini defalarca vurgulamış. Koskoca Osmanlı İmparatorluğu, Karlofça Antlaşmasına kadar kaç zaferler aldı kaç toprağı kazandı herkes biliyor. Bunlar sadece kuru savaşla değil diplomasi zekasıyla da oldu. Diplomasiyi yıkılışına girdikten sonra öğrenmeye başlamasının saçmalığı olabilir mi, çok mantıksız.
Ayrıca başka değinmek istediğim diğer konu, Bernard Lewis kitabın kapağına Doğu’nun cevabını aradığı soru diyor fakat kitap sadece Osmanlı ve İran üzerinden yazılmış. Doğu bilimcileri genelde Doğu sorularında cevapları Çin’de Hindistan’da Arap Yarımadasında ararlar.
Kitapta yanlış söylemler ve değinilmesi gereken çok fazla eksik konu var.
Kitabı okuyanlar, bu noktalara dikkat ederek okumalılar. Ben Bernard Lewis’in hatayı Batıcı bakış açısıyla yorumladığını ve değerlendirdiğini düşünüyorum. Bu bile zaten hatanın nerede olduğunu gösteriyor. Soruyu bizim kendimize sormamız gerekirken yahudi asıllı İngiliz bir profesör soruyor ve cevabını kendisi arıyor. Hata buradaydı; bizde, tüm bu olanlara izin vermemizde.!
··
3.396 Gösterim
3 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Ekonomi bu kitabin sonuclari arasinda yer aliyor zaten, aradaki farkin nedenleri arastiriliyor. Avrupalilar hangi surec sonucu somurgelestirici olmus, Osmanli neden bu alanda yer almamis bu irdelenmis. Ortacag ve sonrasinda Batili gezginlerin dini, ekonomik, diplomatik gerekcelerle Doguda bulundugu, Ortadogulularin ise Batiyi kafir olarak gordugu, Batida hicbir zaman daimi elcilik bulundurulmadigi belirtilmis. Kulturel nedenlerle Batida bulunmak, kafirlere ozenmek ve irtidad sonucu dogurmasi nedeniyle sakincali olarak goruluyormus. Osmanli zaten guclu bir devlet ve dunyanin geri kalanini hakir gormek cografi kesifler surecine katilmamasini ve bunun dogal sonucu olarak emperyalist olmamasini getirmis olabilir.
Sadece Osmanli ve Iran uzerinden anlatmasinin nedeni olarak Bernard Lewis bir Ortadogu tarihcisidir ve Osmanli ve Iran en guclu, en kadim Musluman topluluklar oldugu icin bu iki devlet uzerinden irdeleme yapmis olabilir.
dogru soyluyorsunuz. zaten kitap konuya az cok hakim kisiler tarafindan okundugunda daha anlamli oluyor. genel olarak basit ama temel kiyaslamalar üzerinden ve gercekci ornekler uzerinden gittiginden daha inandirici ve ogretici olmus. uzun uzadiya birsey yazmadan ozetlemis. biz de en azindan ogrendiklerimizi cikardigimiz dogrulari kabul etme zamanimiz geldi. en asindan osmanli acisindan.
