Öncelikle kitabı yorumlamadan önce okuduğum kitabın Meb yayını olduğunu söylemek istiyorum. Meb yayınlarında çocuklar için zararlı ya da onları şiddet, ahlaki bozukluk gibi konulardan uzak tutacak vurgular olmalıdır. Manas destanını diğer yayınlardan okumadığım için diğer yayınlarla karşılartırma yapamayacağım. Fakat internette araştırdığıma istinaden söylüyorumki destan Kırgız halkının yaşayışını, kültürünü, dinini vs gibi içerikleri bolca içermekte ve çok uzun bir destandır. Benim bu okuduğumda daha çok kan içerikli savaş halleri daha çok yoğunluktaydı. Kültürler pek anlatılmamış. Ben açıkcası yaşayışlarını, dinlerini, şamanizmi, büyülerini daha detaylı okumak isterdim. Ama çocuklara uygun olmayacak çok eşlilik ve savaş konuları çok fazla vardı bu Meb yayınlarında.
Yayın eleştirimi bir kenara koyup destana gelecek olursak, ben destanı dediğim gibi geçmiş kültürleri ve o zaman yaşanılan olağanüstü durumlar için okudum. Kültür babına çok şey bulamadım. Olağanüstü durumlar ile ilgili bulabildiklerimi şimdi maddeler halinde alıntı olarak yazacağım;
~Manas ona yaklaştığı sırada yada taşını suya attı. Bu Yolay yaman bir yadacı imiş… gökyüzünde birden kara bulut peyda oldu, yeryüzünü kaim sis kapladı, fırtına koptu. Dağların tepesini bulut sardı.. güya tufan oldu. Yolay gözden kayboldu, kaçtı. Hava soğudu. Manas’ın yüzü gözünü buz kapladı, Yolay’ın yada taşı sıcak yazı kışa çevirdi. (Sayfa 18)
~Kafdağı’ndaki devlerle savaşmış, yerin altında yedi yıl kalıp yer altı devleri ile mücadele etmiş… (Sayfa 65)
~Almambet Alp yanında bulundurduğu cada taşını suya atıp yağmur afsunu söyledi. Göz açıp yumuncaya kadar kapkara bulut göğü kapladı, korkunç bir yağmur, dolu yağmaya başladı. (Sayfa 67)
~Bu kılıç dağa bırakılsa taş kesmiş, bozkıra bırakılsa yangın çıkarmış. (Sayfa 94)
~Çelik tırnaklı alp karakuş havada korumak için kanatlarını sallıyor.. (Sayfa 94)
~Madıkan’ın geldiğini duyan Almambet gündüzü karanlık gece, yaz mevsimini cada taşıyla kış kılıp deryayı buzla örttü. (Sayfa 95)
~Bu (dev)Madıkan.. ata binmez gök boğa üzerinde gezerdi. Bu gök boğa attan daha hızlı koşardı. Kafasında tek boynuzu vardı. İnsana benzemeyen Madıkan’ın bindiği hayvan da başka boğalara benzemiyordu. (Sayfa 95)
~Bunlar arasında tek gözlü dev de vardı. (Sayfa 107)
~Yada taşını suya attı ve afsununu mırıldandı. Bu herif Kalmukların ünlü yadacılarından biri imiş. Bütün gökyüzünü kara bulut kapladı. Önce yağmur yapmaya başladı, derken kar fırtınası koptu. (Sayfa 150)
Önceden okuduğum destanlar, kutsal kitaplarda da sürekli devler kullanılıyordu zaten. Bu kitapta ekstra olarak tek gözlü devler de eklenmiş. Geçmişteki Nefilimleri çağrıştırıyor bu devler. Taşlar konusunda da eskiden bu taşların güçleri olduğuna dair Göbeklitepe ile ilgili okuduğum kitapta bilgiler bulabilmiştim. Bu güçleri olan taşlar mı yoksa o zamanki bilimle farklı uygarlıktan kalan araçlar mı? İnsandan farklı güçlere sahip güçlü canlıların olması, hayvandan hızlı hayvana benzemeyen canlıların(araçların) olması, sürekli rüyalardan bahsedilip onların gerçekleşmesi… bunlar Sümer tabletlerinde de geçen Anunnakilerin rüyalarla iletişime geçmeleri, hızlı teknolojik araçlar kullanmaları, Anunnaki ve insanların birleşiminden Nefilim yani devlerin doğması ile aynı benzerliğe sahipler. Yani kitap özet şeklinde de olsa ufak detaylarla çıkıyor bunlar yine göz önüne. Tam metni okusak neler var daha kim bilir.
Son olarak destanın anlatığı konudan bahsedeyim. Destan Manas’ın doğumu, eğitimi, savaşları, kahramanlıkları ve ölümü üzerinden oğlu ve torununun da neler yaşadığına kısaca değiniyor. Kırgızların yurtlarından olmaları ve Çin ile yaşadıkları sıkıntılara değinilmiş. Bunun dışında destanın anlatımı yalın ve akıcı. Kitabın başında isimler falan biraz karışık gelebilir ama sonra akıp gidiyor. Yani geçmiş konusunda bilgilenmek isteyenler merak edenler okuyabilirler ama tavsiyem başla yayın denesinler ya da daha uzun metinleri varsa onları okuyabilirler.
·
239 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.