On yaşında öksüz kalan Jane Eyre, kendisini hiçbir zaman sevmeyen, ancak kocasının vasiyeti üzerine bakımını üstlenen yengesiyle zor bir yaşam sürmektedir. Gönderildiği katı kuralları olan yatılı okulda (aslında Charlotte Brontë'nin bir yılını geçirdiği Lancashire'daki okuldur) kötü günler geçirir. Ancak Jane Eyre, Charlotte Brontë kadar şanslı değildir; okulda on yıl kalır ve öğretmen olarak mezun olur. Edward Rochester'ın malikânesinde mürebbiye olarak iş bulur. Evin gizemli efendisi Rochester'e âşık olur; ancak onu hayal bile edemeyeceği zorluklar ve acılar beklemektedir.
Jane Eyre benim için her zaman o kitap olmuştu. Kitapçılarda kapağını görüp sayfalarını karıştırdığım, filminin birkaç sahnesini defalarca izlediğim ve dinlediğim bazı klasik müzikleri hep ona yakıştırdığım kitap. Nedense belli bir vakte kadar asla alıp okumak gibi bir düşüncem olmadı. Sanırım doğru zaman sıcak Temmuz günleriymiş. Halbuki bu güzel eserin sararan yaprakların ayaklarımızın altına döküldüğü bir sonbahar gününde sakin bir sokak arasındaki sessiz bir kafede okunur bir havası yok mu?
Sizi uzun uzun konudan bahsederek boğacağım bir inceleme yazmak istemiyorum, arka kapak pekala kitabı özetliyor. Size kitabı okurken hissettiklerimden, Jane'in kimi duygularından bahsetmek istiyorum. Kitap ben diliyle yazılmış klasik bir eser olmasıyla ilk sayfadan çok sevdiğim bir eser olacağını belli etmişti. Jane'in her düşüncesinde, yürüdüğü her yolda, Mr.Rochester'ın gözlerine her bakışında, karanlık ve sessiz odalarda dudaklarından dökülen her sözcükte yanında olduğumu hissetmek sanıyorum karaktere beni daha yakından bağladı ve o kendi içinde kurageldiği dünyası, kimi zaman yalnızlığının kabuklarını sarınması ve gururu için attığı acı adımlarında karakterin içime işlediğini hissettim. Yanında olmak ve ona her şeyin düzeleceğini fısıldamak istedim kimi zaman ve onu sadece sıradan olduğu için görmezden gelen dünyada sımsıkı sarmak ve sayfalar boyu bana ilham olduğu, kırgınlığının içindeki gücü keşfettiği ve bana kendim adına bazı farkındalıkları sağlamamda yardımcı olduğu için minnettar olduğumu söylemek istedim.
Sevgili Charlotte Bronte'nin öyle destansı paragraflarla değil de minik cümlelerle, sade ve yalın biçimde aşkı anlatmasını ve bunu iki kusursuz, muazzam güzellikte karakterle değil de gerçekten hislerini okuduğumuz, kah sinirlenip kah üzüldüğümüz karakterlerle Jane Eyre ve Edward Rochester yapması ve bunu yaparken karakterleri ince ince işlemesi,yalnızca belli diyaloglara sıkıştırmayıp onlara bir hayat vermesini çok sevdim. Öbür türlü eserin motivasyonunu tam anlamıyla hissedebilir miydim bilmiyorum. Her şey bir parça kusurluydu ve işte bu yüzden çok şiirseldi ve özeldi.
"Yoksulum, kimsesiz, ufak tefek, gösterişsizim, diye duygusuz, ruhsuz muyum sanıyorsunuz? Öyleyse, yanılıyorsunuz. Benim de en azından sizinki kadar duygulu bir yüreğim, ruhum var. Tanrı bana güzellik, zenginlik de bağışlasaydı. Benden ayrılmak size de güç gelirdi. Sizden ayrılmanın bana güç geldiği kadar! Şimdi sizinle konuşurken gelenekleri, alışkanlıkları, hatta şu ölümlü benliğimi bile hiçe sayıyorum. İkimiz de bu dünyadan göçmüşçesine. Benim ruhum sizin ruhunuza sesleniyor; ikimiz de Tanrı’nın huzuruna çıkmışız, eşitmişiz gibi – ki elbet eşitiz aslında."
Jane, sevgili Jane. Sadece şu cümlelerle bile bana çok yakın geliyorsun. Sakin bir akşamüstü bir fincan çayla oturup uzun uzun konuşmak isterdim seninle. Sanırım şimdilik satırları tekrar tekrar okumakla yetineceğim. Bilmiyorum belki de Jane hep imrendiğim bir karakter olacak. Güçlü, gururlu, duygularını yaşamaktan korkmayan, düşüncelerini rahatlıkla ifade edebilen, yılların zorlukları üzerine bir köşeye çekilip pes etmeden olumsuzlukları bağıran bir köşesini zincirlemiş bir karakter. Belki de bu özellikleri hep imrenilesi, bu dik duruşu hep hatırlanası kılan onu.
Karakterlerin gözünden dönemin bakış açısını, sınıflar arası ayrımı, dinin topluma işleyişini, sosyal ve kültürel normları da işliyordu kitap. Bariz biçimde göstermiyordu bunu, kimi zaman alıntılarda kimi zaman da betimlemelerin arasında görüyordunuz. Tüm bu durumların ardındaysa Jane vardı; Jane, yaşadıkları, karşısına çıkan ve hayatına etki eden kişiler ve Jane'in kararları.
Sevgili Jane seninle tanıştığıma çok memnun oldum.
·
108 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.