Yeğenim, masal okumak için biraz geç değil mi ya ehehe diyecek herkesi dımdızlak bırakacak bir eser. Eserimiz şiir biçiminde yazılmış bir roman, ancak gerek üslup, gerek tema bir masaldan farksız. "Seviyordum Sizi" incelemesinde bahsettiğim gibi Puşkin, masallar anlatan dadısı Arina Rodionovna'nın manevi nezaretinde büyümüştür. Bunun şahsen en belirgin ve tek örneği de Ruslan ve Lyudmila'dır. Çünkü diğer eserlerinde böyle bir üslup bulamıyoruz, romantizm ve realizm ağır basıyor.
Eser 1821 yılında yazıldığından kör bir insanın bile görebileceği kadar Rus milliyetçiliği teması var. Hatta kitapta zaman zaman "Rus ruhu, Rus kokusu, Rus gücü, Rus kılıcı" gibi milli bütünlük sağlayacak sözler de görülebiliyor. 1825'deki Dekabrist Ayaklanması'na yaklaşıldığından ortamda milliyetçilik, savaşçılık gırla geziyor zaten.
Puşkin de hislerini kitaplarına yansıtacağı için Rus tarihine yönelmiş belli ki. Kiev Knezliği'nin Vladimir Svyatoslaviç dönemini seçmiş. Vladimir ve Lyudmila gerçek karakterler. Ruslan da gerçek bir karakter ama adının gerçekten Ruslan olduğu meçhul, daha öncesinde Rus efsanelerinde ve mitlerinde ismi geçen Yeruslan Lazareviç isminden esinlenildiği söyleniyor. Rogday ve Farlaf, yazar Karamzin'in "Rus Tarihi" kitabında geçiyor ancak Ratmir hakkında neredeyse hiçbir bilgi yok, bu da Ratmir'in gerçek olup olmadığı hakkında bizi bir bilinmezliğe götürüyor.
Puşkin'in hislerini yansıttığını belirttim, ancak Puşkin çok coşkulu, gaza getirmeli bir anlatımdan çok keskin bir şekilde sıyrılmasını da biliyor. Yeri geliyor, tanıdıklarını yeriyor, yeri geliyor araya girip ithaflar yapıyor, yeri geliyor bir savaş sahnesini "Bir süreliğine bırakalım onları; / Yakında yine anacağım yiğitleri." dizeleriyle erteliyor ve gerilimli sahneleri bir Brezilya dizisi misali bir diğer bölüme gönderiyor.
Kitap doğa tasviriyle başlıyor, bilge bir kedinin zincirler üstünde sağa sola gidip şarkı ve masal anlatmasıyla. Buradaki bilge kedinin Arina dadı olduğunu düşünüyorum, yazarımıza masallar anlatmış bu kedi, ve Puşkin'in bu "masal" yani "roman" aklında kalmış. Daha sonrasında Slav düğün eğlencesiyle devam ediyor ve karakterleri tanıyoruz. Ruslan ve Lyudmila gerdeğe hazırlanırken rakiplerin ne kadar haset beslediğini görüyoruz.
Ancak kitapta şöyle bir olay dizisi var: Ruslan; aşkından yeme içmeden kesiliyor, zihninde sevgilisinin güzelliğini okşuyor; gerdek gecesinde ise kıyafetler İstanbul halılarına kayıp düşüyor, öpücük sesleri ve fısıltılar duyuluyor, mırlamalar var... Şiirde böyle bir anlatım tarzı Rus edebiyat tarihinde hiçbir şekilde yok. Puşkin daha 21 yaşında Rus şiirine cinselliği dahil ederek büyük bir devrim yapıyor ve alıp başını gidiyor.
O gece Çernomor (Rusça'da kara veba anlamında) diye bir büyücü, Lyudmila'yı kaçırıyor ve kendi büyüleyici kalesine kapatıyor. Aslında Çernomor tıpkı Kırım Hanları ya da eski Türk hükümdarları gibi davranıyor: Yağma yap, kız kaçır, sarayına tık. Vladimir, Ruslan ve ona haset besleyen üç elemanı Lyudmila'yı bulmak için gönderiyor.
Dört şövalyemiz kendi yollarında rotaya çıkıyor. Hepsi Lyudmila'yı bulmak ve evlenmek fikriyle çepeçevre sarılmış ve esir olmuş durumda. Bir tek Ruslan bir mağaraya girmeye tenezzül ediyor, mağara alegorisi olarak düşünebilirsiniz. Bulundukları konumdan daha ötesini göstereceğini düşündüğü bir yola girmekten çekinmediği için de azad olmuş bir biçimde hedefine yürüyor Ruslan.
Masalın sonu aslında 30.sayfadaki şu dizelerle belli oluyor: "İnanın bana dostlarım: / Kimin mutlak kaderine, / Yazılmışsa bir genç kızın kalbi, / Dünyaya inat o sevgili olacaktır; / Öfkelenmek aptallıktır ve günahtır." Yani aslında 5 cümlede masalı özetledik ancak bir masalda zaten iyilerin daima kazanması, gerçek kahramanlık ve aşkın sahtesini daima ezip geçtiği her zaman görüldüğü için buna çok da aldırış etmemek lazım.
Kısacası cücenin teki bizim kızı dalından topladı, 3+1 şövalye tayfası çıktı yola, bir sarışın uğruna döndü Osmanlı'dan fazla entrika, sonunda kızımız vardı eski kocasına temalı bu kitap, bizim için!
ceren güneş 
Cemre Ceylin 
Oğuz Aktürk
ceren güneş Cemre Ceylin Oğuz Aktürk
··
504 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.