Çok partili deneme için Cumhuriyet tarihinde 3 deneme yapıldı. İlki 1924'te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile yapıldı. Fakat Şeyh Sait İsyanı olayından sonra parti kapatıldı. İkinci Deneme 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası ile yapıldı. Atatürk bu partiye yoğun bir destek verdi hatta kız kardeşi Makbule Atadan'ı da bu partinin üyesi yaptırdı. Bu kez ülkede ne kadar eski İttihatçı gerici varsa bu partiye akın edince henüz bebek olan Cumhuriyet için tehlikeli bir maddeye dönüşen bu parti de kurulduktan 3 ay sonra kapatıldı. Son deneme 1946'da yapıldı ve 7 Ocak 1946'da Demokrat Parti, halk dilindeki adıyla Demirkırat kuruldu.
Partinin kurucu kadrosunun İsmet Paşa ile olan ayrılıklarını, sonrasında İsmet Paşa'nın parti içerisinde muhalefete karşı çıkmasını,
muhalefet yapılacaksa siyaset meydanlarında yapmaları yani bir parti kurmalarını söylemesini,
Cumhuriyet tarihinin 4. siyaset partisinin kurulmasını,
Mayıs 1946'da ilk çok partili genel seçimin yapılmasını ama bu ilk çok partili genel seçimin fiyaskoyla sonuçlanmasını, içerisine hileler karıştırılmasını,
4 yıl sonra 14 Mayıs 1950'de Beyaz İhtilal'in olmasını,
Ordunun İsmet İnönü'ye isterse seçimlere komünistlerin hile karıştırdığı bahanesiyle müdahale edebileceklerini söylemesi fakat İsmet İnönü' nün demokrasiyi ve çok partili rejimi desteklemesi,
İsmet İnönü'nün ABD' de fizik okuyan oğlu Erdal İnönü'ye yazdığı mektupta iktidarı kaybettiklerini söylemesi,
İktidarının ilk yıllarında DP'nin daha çok seçmen çekecek faaliyetlerde bulunmasını,
ABD ile ekonomik ve askeri destek alışverişi yapılmasını,
1954 seçimlerinden bu yana Cumhuriyet tarihinde en yüksek oranını %58 ile DP'nin elinde tutmasını ve 1950 seçimlerinde milletvekili sayısı 118 olan CHP'nin sadece 4 yıl sonra 31 milletvekiline düşmesini,
Daha 1954 yılında DP'ye karşı bir darbe hazırlığının başlaması ve Celal Bayar'ın kabineyle acil toplantı yapması,
sadece 9 askerin yargılanıp olayın kapanması,
1955'teki 6-7 Eylül olayları,
1957 erken genel seçimlerinde DP'nin 1954 yılına göre az kala farkla iktidarı kazanması,
DP'nin CHP'nin mallarına Atatürk'ün yadigarıdır ve partiye mal edilemez diye el koyması,
basına sansür ve müdahalesi,
Adnan Menderes'in kendisinin soyadını alacak kadar yakın olan arkadaşı Ethem Menderes'i Milli Savunma Bakanı yapması,
Şu an hatırlayamadığım çok daha fazla detay,
1960 yılına girilince artık ülke genelinde DP'ye karşı darbe hazırlığının artması ama darbecilerin lider bulamaması fakat en sonunda İzmirde görevli olan Orgeneral Cemal Gürsel' i lider seçmeleri
5 Mayıs 1960 da Ankara Kızılay'daki DP'ye karşı yapılan öğrenci olayları, tutuklanan öğrenciler,
Fakat sonrasında tutuklanıp askeri kamyonlara doldurulan öğrencilerin yollarda serbest bırakılması, yani askerin DP'ye karşı nasıl bir tavır içinde olduğunun gözükmesi,
3 Mayıs 1960'da Orgeneral Cemal Gürsel'in Cumhurbaşkanı Celal Bayar'a Adnan Menderes'i cumhurbaşkanı yapmasının DP in iyi olacağı ile ilgili bir mektup göndermesi,
15 Mayıs 1960'da Kızılay'da Harbiyelilerin toplanması,
Genelkurmay Başkanı ve üst yönetimden komutanların Adnan Menderesle bu gösterilerin kendi aleyhlerine olmadığını, ordunun DP'nin yanında olduklarını söylemeleri,
Darbenin gerçekleşmesinde sonra koca bir partinin Yüce Divan karşısında yargılanması.
Hepsini belgeselde ve kitapta takip etmek harikaydı.
Hem CHP tarafından, hem DP tarafından, hem Milli Birlik Komitesi üyelerinden, herkes ile tarafsız şekilde yapılan bir belgeseldi.
·
272 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.