yusuf has hacib'in bu eseri hakkında denecek o kadar çok şey var ki nereden nasıl başlanır bilemiyorum.
okul hayatında adını sıkça duyduğumuz bu eseri ne yazık ki evimize davet etmekte çok nazlıyız. oysa türk tarihinden elimize ulaşan sayılı bir kaç eserden biridir. tarihe ışık tutması açısından muhteşem bir belge niteliği taşır.
kitabın sunuşunda çok önemli bilgiler yer almakta. mesela eserin üç nühasından biri olan viyana nüshasının istanbul'da satılıp viyana ulusal kütüphanesine gitmesi hicap verici.
kitap bir sürü tavsiye barındırmasının yanında türk devlet yapısı açısından da çok önemli bilgiler vermekte. ben kitaptan kendime not niteliğinde bir kaç kelamı paylaşacağım ama genel anlamda tam bir derya deniz eser olduğunu tekrar tekrar belirtmeli.
kitabın henüz ilk mısralarında yer alan
"yararlıdır bu kitap yok hiçbir zararı, çoğu türkler anlamaz bunun manasını" beyiti oldukça manalıdır.
yine dipnotta verilen bir bölüm çok anlamlıdır. türkçe' insan = yalnguk olduğu verilerek insan kelimesinin kökeninin yanılgıdan geldiğine işaret edilir.
-"aklın süsü dildir"
-"akılsız kişi bir avuç çamur gibidir."
-"gerek oğlum olsun, yakın ya da yabancı; gerek yolcu olsun, konup geçici. yasada ikisi de birdir, karar verirken farklı değildir."
-iyi nasıl bir şeydir sorusuna cevaben "iyi yararlı olandır" der. spinoza bunu gözleri dola dola okumalıydı.
- "kişi az değildir, kişilik azdır."
-"soru sormak erkektir ey hakan, cevabı dişidir, yeterince düşünürsen."
-"kara halk karnı doyarsa öküz gibi yatar. boş sözlerle avunur, bedenini semirtir." henüz halk dalkavukluğu başlamamış tabi.
-"nice doğanlar ölmek için doğdu." bu sözü kültigin anıtlarından biraz hatırlıyoruz. ne diyordu orada: öd tengri yaşar kişi oglı kop ölgeli törümiş
-"yaratılmıştın, yaratılan ölür" burada da hermes'i hatırlamamak mümkün değil.
-"bilgisiz doğar insan, sonrada öğrenir." bildiğiniz haliyle tabula rasa...
-"bilgisiz kişiler tam bir hayvan sürüsüdür."
-"beylik için soyluluk gerekli. bilginin lamı giderse beg kalır."
- "gözü aç kişi ölse de açlığı kalır."
-"bak aslan olursa köpeklerin başı, aslan gibi olur bu köpeklerin hepsi." fazla söze ne gerek.
-"yaratmadan önce tanrı alemi, yarattı kağıt ve kalemi." türk tarihinin bu anlayıştan evirildiği günümüz hali gerçekten can yakıcı.
-"dünya filozofunun mal varlığı olmasa, nice düzgün konuşsa da kösteklidir dili." işte bu kısım tam bir arthur schopenhauera ait üniversiteler ve felsefe eserinin özeti.
-"hani ölüleri dirilten kişi(isa), ölüme tutulmak oldu son işi."
-"zor bu dinin dünyayla birleşmesi, kavuşmaz ikisi bunu bilmeli".
eserimiz özet olarak: okuyun, yazın, bilgilenin diyor. aksi durumda hayvansınız.
·
480 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.