Entelektüel kesimde gözlemlediği bencillik ve umarsazlığının anlatıldığı Elias Canetti’nin ilk romanı ‘Körleşme’, aynı zamanda bu bilincin dış dünyadaki yansımalarını kendi açısından değerlendiriyor.
Romanın baş karakteri Peter Kien, alanında parmakla gösterilen bir sinologtur. Kendini diğer insanlardan üstün gören baş karakterimizin hayatı 25 bin kitaplık kütüphanesinden ibarettir ve ona göre kalan her şey, yaşamsal ihtiyaçlar bile anlamsızdır. Öyle ki kitap veya çalışmaları yerine yemeğe ayırdığı zamana dahi üzülmektedir. En büyük korkusu ise kitaplığının herhangi bir üyesinin başına bir şey gelmesidir. İnsanlarla iletişim kurmayı ve evden çıkmayı zaten anlamsız bulan Kien, babasından kalan miras sayesiyle de bu aktiviteleri neredeyse tamamen hayatından çıkartır. Kien, kitaplıkları dışındaki dünyadan bir haber şekilde yaşantısına devam ederken evdeki işlere ilgilenmesi için evine bir yardımcı almasıyla bütün düzeni alt üst olur ve sonunda en büyük kabusunu, gönüllü bir şekilde, kendisi gerçekleştirir.
Roman üç ana kısımdan oluşmaktadır; dünyasız bir kafa, kafasız bir dünya ve kafadaki dünya. İlk kısımda ana karakterin dış dünyadan izole bir şekilde oluşturduğu yaşantısında kendisinin etrafında gerçekleşen olayları algılayışı üzerine odaklanılıyor ve bu yaşantısının tamamen alt üst oluşu yani evinden ve kitaplığından kovulmasıyla sonlanıyor. İkinci kısımda ise bugüne kadar yalnızca günde bir saat karıştığı ve onda da kimseyle muhatap olmadığı dış dünyada bir başına hayatta kalışı, bu sırada diğer insanların nasıl bu ayma aydını aymazlığından ötürü parmaklarında oynattığı ve yine ana karakterin bu olayları gerçekte olanla en alakası olmayacak şekilde algılayışı anlatılıyor. Üçüncü kısım ise, Peter’ın psikiyatrist kardeşi Georg’un dahil oluşuyla tam bir sonuç kısmına dönüşüyor ve romanın (her ne kadar bazı açılardan Peter ile benzerlikleri olsa da) en oturaklı karakterinin, diğer karakterleri çözümleyişi ve temel olarak da Peter’ın iç dünyasını çözümlemesini anlatıyor. Anlattıkları olaylar açısından bu üç kısmın adlandırılması oldukça etkileyici ve başarılıdır.
Canetti’nin bu ilk romanında her karakter tiplemelerini abartılı şekilde sergiliyor. Bu durum bir kısım yorumlara göre aralarındaki çatışmaları kaçınılmaz kılıyor. Peter Kien aymaz aydın olarak entelektüel kesimin aymazlığı, umarsızlığı ve bencilliğini simgeliyor. Peter’ın umursamazlığı evinin hatta kitaplığının dışında bulunan her şey için, aymazlığını burnunun dibinde olanlar dahil kafası dışındaki her şey için ve bencilliği ise çalışmaları ve kitapları hariç her şey için geçerli. Peter dışında Therese kendini beğenmişliği ve zaman zaman şehveti (kendini çok güzel sanmaktadır), Fischerle açgözlülüğü ve dolandırıcılığı (ölümü de bozuk para yerine düğme atarak kandırdığı kör taklidi yapan Hans’ın elinden olmuştur.), Benedikt ise kaba kuvvet bağımlılığının etkisi altındadır. Karakterler hayatlarını bu huyları üzerine sürdürmektedir. Ortadaki problem ise hepsinin bu huyları doğrultusunda Kien’i istismar etmesidir. Her ne kadar romandaki tek tutarlı karakter olsa da Georg Kien de hastalarından ayrı kalmasından dolayı oluşan eksikliği Peter ile doldurmuştur. Bu arada belirtmekte fayda var ki, birçok görüşe göre Georg aslında Cannetti için olması gereken bir yazarı temsil etmektedir.
Hikaye boyunca Peter dış dünyayla arasındaki mesafe ve onu anlayamayışı sebebiyle başkaları tarafından sürekli olarak istismara maruz kalmıştır. İlk kısımda kendi güvenli bölgesinde bu istismara kalan Kien, ikinci kısımda güvenli bölgesi olan evinden kovulmuş, bu süreçte Fischerle tarafından parmağında oynatılırken aynı zamanda onun yarattığı psikozlar sonucunda dış dünyayı daha da abartılı şekilde algılamış (Fischerle’nin anlattıklarına inanması bile onun dış dünyadan habersiz olduğunu göstermektedir.) ve en sonunda gerçeklerden tamamen bağımsız bir algı seviyesine kavuşarak yaşamaya başlamıştır. son kısımda kardeşiyle yaptıkları konuşmalar neticesinde Peter’ın normale veya en azından baştaki haline dönebileceğine dair işaretler bulunmaktadır. Anacak hikayenin bitiş kısmı bu aymaz aydının dünyayı algılayış biçiminin, umursamazlığının ve bencilliğinin sonucu olarak başına gelenlerin kendisinde çok derin etkiler bıraktığını ve bunun sonucunda deyim yerindeyse aklını kaçırdığını göstermiş ve en sonunda karakterimiz aslında en korktuğu şekilde, kitaplarını yok ederek hayata veda etmiştir.
Cannetti bu ilk romanıyla entelektüel sınıfın umursamazlığı, bencilliği ve aymazlığının tehlikelerini ustaca bir dille kaleme alırken hikayeyi ve diğer karakterleri işleyiş biçimi ile okurda büyük bir iz bırakıyor.
·
72 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.