Türk Kültüründe Kadın Şaman, öğretici bir metin olmasına rağmen dili ve üslubu ile yormadan kendini okutabilen bir eser. Kitap, ister istemez Şamanizm hakkında da bazı bilgiler vermesine rağmen genel olarak -adından da anlaşılabileceği gibi- kadın şamanlar üzerinde durmaktadır. Şamanizm ile ilgili araştırmalar yapan çeşitli araştırmacıların da görüşlerinden yararlanarak ilk şamanların kadınlar olduğunu söyler, Fuzuli Bayat.
Demirin işlenmeye başlanması ve demirden silahlar üretilmesiyle birlikte toplumlar toplayıcılıktan avcılığa geçmişlerdir. Bu da toplumda erkeklerin kadınlardan daha önemli görülmesine neden olmuştur. Bu durum pek çok alanda olduğu gibi şamanlıkta da etkisini göstermiştir ve erkek şamanların sayısı kadın şamanları geçmiştir. Ancak yine de her dönemde kadın şamanlar varlığını sürdürmüşlerdir. Kimi toplumlarda sıradan kadınlar, erkeklerin gerisinde kabul edilirken kadın şamanlara her zaman saygı duyulmuştur.
Verilen bilgiler arasında şamanların semavi varlıklarla cinsel ilişkiye girdiği ve onlarla evlendiği de bulunmaktadır. Bu semavi eşler kadın şamanları kıskanmakta ve onların evlenip çocuk sahibi olmasına izin vermemektedir. Erkek şamanların ise pek çoğunun evli ve çocuklu olduğu kaydedilmiştir.
Kitapta dikkat çeken noktalardan biri de ruhların isteği üzerine erkek şamanların cinsiyet değiştirmesidir. Hatta cinsiyet değiştiren pek çok erkek şamanın daha sonra evlendiği de belirtilmektedir. Bazı erkek şamanların ise cinsiyet değiştirme sürecini tamamlayamadığından bahsedilmektedir. Bunlar ise kamlık yaparken kadın gibi giyinmek ve davranmak şartıyla ruhların iznini alırlar ve erkek olarak yaşamlarını sürdürürler. Cinsiyet değiştirme durumunun kadın şamanlarda çok nadir görüldüğü de vurgulanmıştır.
"Görünür ilk çağlarda kadın şamanlar, doğumla ilgili bütün demonik varlıkları kontrol altında tutabilmişlerdir. Ancak zamanla kadın şamanlar, toplumda eski konumunu kısmen de olsa kaybettiğinden sarı albastı ve diğer demonik varlıkları kontrolde tutamaz hâle gelmişlerdir. Nitekim, demirciliğin gelişmesiyle bütün kötü ruhlar erkek şamanlardan ve demircilerden korkar hâle gelmiştir." Bu alıntı şaman inancının günümüzdeki kimi adetlere nasıl etki ettiğine örnektir. Şamanlardan ve şaman inancından bîhaber olan Anadolu insanı bugün hâlâ yeni doğum yapan kadınları al basmasın diye kadının yattığı odaya erkek kasketi, ceketi veya bıçak gibi demirden yapılmış aletler koyalar.
·
56 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.