Machiavelli 16.yy da yaşamış tarihçi, siyaset kuramcısı ve bir devlet adamı. Eser bir hükümdarda olması gereken vasıflardan bahsediyor. Dönemin hükümdarlarına çok hakim. Özellikle sadece İtalya'dan değil tüm Avrupaya damga vuran krallardan bahsetmesini çok sevdim. Osmanlı hükümdarları konusunda isim vermemesini ise eksik buluyorum. Roma imparatorları ile ilgili tesbitleri çok yerinde. Özellikle Severus'un stratejik hamlelerini çok iyi yansıtmış.
Hükümdar olmak için askerler, ruhban sınıfının rolü gibi bilindik etmenleri bir kenara bırakacak olursak, benim için eseri farklı kılan yön Machiavelli'nin yapmış olduğu ufuk açan tespitlerdir. Bunları sıralayacak olursam;
- "Adının cömerte çıkmasını isteyen hükümdar zarar görür. Cömert olduğun sürece cömertlik yapacak gücün kalmaz, ya yoksul ve aşağılık biri olursun yada yoksul olmamak için halka ağır vergiler koyarak açgözlü ve iğrenç olursun.Zamanımızda adı cimriye çıkanlar dışında büyük işler yapana rastlamadık, diğerleri batmışlardır." (sf.61)
- Antik Yunan ile ilgili şu tesbitini geleceğe uzanan bir ayna gibi görüyorum.
"Bu insanlar iktidarı kendilerine bağışlayan kişilerin oynak, değişken istenç ve yazgılarına bağımlıdırlar; iktidarda kalmayı bilmez ve beceremezler. Çünkü komuta etmeyi bilmezler, dost ve sadık güçlerden yoksundurlar.Devrilip yıkılmalarını önleyecek kökleri yoktur." (sf.24)
Machiavelli'nin kalemini acımasız buldum ancak siyasetname tarzı bir eserde bunu olağan karşılıyorum. Döve döve öğretir gibi bir tarzı var. Üstelik sivri dilli bir diplomat olduğu da çok açık.
"Rouen piskoposu bana İtalyanların savaştan anlamadıklarını söylediğinde, ben de ona Fransızların devlet işlerinden anlamadığını söyledim." (sf.14) Harika bir laf cambazlığı!
Bana Osmanlı diplomatı Keçecizade Fuat Paşayı anımsattı ve gülümsedim.
Okunması gereken bir eser.
··
186 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.