BARZANİLER:
Yakın dönem Kürt tarihinde etkin rol oynamış Irak Kürdistanı'ndaki Barzan mıntikasında meskun aşiret/aile. Aşiret adını dağlık bölgedeki Barzan Köyü'nden almaktadır. Barzani Aşireti, Beroji, Mizori, Şarvani ve Dolemêri olmak üzere aynı bölgede meskun dört aşiretten müteşekkil bir aşiret konfederasyonudur. Barzanilerin gücünün ve otoritesinin kaynağı dinsel konumları iken, zamanla aşiret savaşçılık kabiliyeti ile de tanınmaya başlandı
1840'lı yillarda Şeyh Taceddin olarak da bilinen Mevlana Halid'in halifesi Şeyh Abdurrahman tarikatı yaymak için Barzan'a gelerek yerleşti ve burada bir tekke inşa etti. Şeyh Taceddin, mirliklerin yıkıldığı bu dönemde aşiretler arasındaki çatışmalarda aracı olarak önemli bir konum edindi. Bu sebeple Şeyh Abdurrahman şimdiki Barzan ailesinin ilk önemli ismidir. Ardından yerine 1. Şeyh Abdüsselam, onun ardından da Şeyh Muhammed Barzan tekkesinde şeyhlik yaptı. Şeyh Muhamed'in oğlu II. Şeyh Abdüsselam nüfuzunu çevreye yayarak kendini takip eden kabileleri vergiye bağlamayı başardı. Osmanlı Devleti'ne asker ve vergi vermeyerek isyan edince 1914 yılında idam edildi. Bu sebeple Barzanilerin siyasi-milliyetçi tarihi Abdüsselam ile başladı ise de ailenin nüfuzunun geniş bir alana yayılması ve Irak Kürdistan'nda bugünkü statüsünün temellerine kavuşması Abdüsselam'in kardeşi Şeyh Ahmed döneminde gerçekleşti. Şeyh Ahmed 1920'ler ve 30'larda İngilizlere karşı isyan etti. Isyan Irak ordusu ve Ingiliz Hava Kuvvetleri'nce bastırılınca Şeyh, kardeşi Molla Mustafa ile birlikte sürgüne gönderildi. Daha sonra Kürt milliyetçi hareketi ile özdeşleşen yüzyılın en ünlü Kürt lideri Molla Mustafa Barzani bu süreçte ön plana çıktı ve aşiret liderliği Molla Mustafa'ya geçti. Onun ölümünden sonra oğlu Idrisve Mesut IKDP liderleri olarak ailenin önderleri konumuna yükseldiler. Idris Barzani'nin 1987 yılındaki ölümünden sonra Mesut Barzani ailenin rakipsiz lideri olarak kaldı. IKDP lideri Mesut Barzani günümüzde Bölgesel Kürdistan Yönetimin Başkanı'dır. Ailenin başka fertleri de yönetim içinde etkili noktalarda görev yapmaktadırlar. Ailenin kaderi IKDP ile doğrudan alakalı olmuştur. IKDP İran-Irak Savaşı sırasında merkezi yönetime karşı savaşırken, Irak ordusu 1983 yılında Barzan aşiretine mensup 8000 kadar erkeği tutukladı. Tutuklanan bu kişiler götürüldükleri ülkenin güneyinde toplu mezarlara gömüldüler. Saddam Yönetiminin devrilmesinin ardından bulunan bazı mezarlardaki cesetler Barzan'a nakledildi.