Narsisizme Yeni Bir Bakış #y:26428. 
Geliştiren Psikoloji “Annem, tanıdığım en harika ve en sinir bozucu insandı: Kendisi bir narsistti.
Annem, kendini özel hissetmeyi, korku, üzüntü veya yalnızlık hissettiğinde kendisini toparlamak için bir çeşit destek olarak kullanıyordu. Narsisizmi bu şekilde-yani insanların kendini iyi hissetmek için edindikleri bir huy olarak- düşününce , annemle baş edebilmek için daha açık ve kolay bir yol bulabileceğimi gördüm.”
Narkissos, narsisizm,narsistlik.. Peki hangi narsisizm? Kötücül mü büyüklenmeci mi? Bir narsisti nasıl tanırız? Ondan nasıl korunuruz? Ona nasıl ulaşırız? Peki ya narsist kişi insanın arkasına bile bakmadan kaçması gereken biri mi yoksa kişi kendi narsisizmine bir bakış kazanabilir mi? Özetle kimdir narsist, nedir ve ne değildir narsisiszm? Bir narsistin odağına nasıl gireriz, oradan nasıl çıkarız?
Narsisizm günlük dilde benlik duygusunun aşırıya kaçması, kendini beğenme, bencillik, kendini üstün görme gibi durumları ifade ediyor.
Narsisizm tanımı ilk ortaya atan Freud olmakla birlikte Kohut ve Otto Kernberg’in bakış açıları ile yoğrulmuş bu kavram. Kohut’un bakış açısına göre narsisizmin olumlu taraflarını görmeli ve ondan faydalanmalıyız. Kernberg’le birlikte ise narsisizm husumet ve kötücüllüğün anlamdaşı olmuş ve narsisizm habis haliyle yaşantımıza ve dilimize “yıkıcı narsisizm” olarak yerleşmiş. Her ne kadar yazar Kohut’un bakış açısını romantik bulsa da kitap sonunda benim edindiğim izlenim de yazarın tıpkı Kohut gibi narsisizme son derece romantik baktığı oldu.
Peki aslında nedir narsisizm ve kimdir narsist? Kitap dört bölümden oluşuyor. Narsisizm nedir, narsisiszmin kökenleri, sağlıksız narsisizm ile nasıl başa çıkılır? Bunlar kitabın üç temel bölümü. Son bölümde ise sağlıklı narsisizm üzerine kısa bir değerlendirme yapılıyor. Dolayısıyla anlaşıldığı üzere kitapta narsisizm ikiye ayrılıyor: sağlıklı narsisizm ve sağlıksız narsisizm. Sağlıklı narsisizm bencillik ve duyarlılık arasında sağlıklı bir yol almaktır, deniyor. Sağlıksız narsisizmin ise her türlü hassas duygudan kaçınma çabası olmak üzere iki şekilde ortaya çıktığı belirtiliyor:ekhoizm ve aşırı narsisizm.
Kişinin narsisizmi bir spektrum (Kişinin narsisizm derecesini gösteren 1’den 10’a kadar numaralı bir çizgi.) üzerinden, yapılan soru cevap test sonuçlarına göre sizin spektrumun neresinde olduğunuza bağlı olarak değerlendiriliyor. Spektrumun ortası sağlıklı narsisizmi gösterirken sağ ve sol tarafa yakın olmak sağlıksız narsisizmi ifade ediyor. Spektrumun sol uç tarafında yer alanlar ekhoist, sağ uç tarafında yer alanlar aşırı narsist olarak değerlendiriliyor.
Ekhoistler, spektrumun en solunda hassas bir tabiata sahip olup suçluluk, utanç ve korku duymaya yatkın olan, bulunduğu ortamda göze batmamak için çabalayan, daha az özel olma ve hissetme güdüsü yaşayan, çekingen, içedönük insanlar. Görülmekten korkmak ve kaçmak şeklinde kısaca tanımlanabilir. Kendilerine ait ihtiyaçları olmasından nefret edip bunu yakıcı bulan ve muhtaç olmamak için elinden geleni yapan kişilerdir ekhoistler. Aaaa ben miyim? Neyse , neyse..
Aşırı narsistler ise egoları hassas, çabuk kırılan, üstünlük duyguları ağır basan insanlar. Bencil, karşı tarafı istismar eden fakat güçsüz, savunmasız ve “nahif” insanlardır, diyor yazar. Hassas duyguları tehdit altında olduğunda ise yeteneklerini övmek ya da başkalarını suçlamak/saldırmak suretiyle hatta karşısındakini değersizleştirrek kendilerini yüceltip korumaya alırlar. Küstahlık, herkesi küçümseme, kontrolcülük, manipülasyon aşırı narsistlerin öteki insanların hayatını kabusa çeviren tutum ve davranışları.
Aşırı narsistlik dışa dönük (Kibirli, ilgi odağı olma, hava atma peşinde olma), içe dönük(Çoğu kişiden farklı olduklarını ve anlaşılamadıklarını ifade etme) ve toplumsal narsistlik (Kendilerini en anaç, en empatik, en hayırsever insanlar olarak görme) olmak üzere üç gruba ayrılıyor kitapta. Diğer kaynaklarda da pek çok gruplama biçimi mevcut. Fakat tüm narsistlerin ortak noktası şu ki “kendilerini özel hissetme ihtiyacı.” Sadece bunu farklı yollarla gerçekleştiriyorlar. Karmaşık üzüntü krizleri, değersizlik hissi, tükenmişlik, empati eksikliği ya da yoksunluğu bir narsistin en belirgin özellikleri ve bunun asla farkında değiller.
Kitap, narsistlerin düşünüş, kavrayış halleriyle ilgili normal ya da sağlıklı bireylere diyelim çok güzel bir bakış kazandırıyor. Bir aşırı narsistlerin o kadar derinden bir empati ve bağ kuruyorsunuz ki önceden düşündüğünüz kötücül düşünceler için “suçluluk” hissediyorsunuz. Peki gelelim bir narsistle nasıl başa çıkılır? Ya da ben yazarın olumsuz dilini olumluya çevireyim bir narsistle nasıl bağ odaklı, sağlıklı bir iletişim kurulabilir?
Kitapta çözüm olarak şunlar sunuluyor: güvenli sevgiyi(?) hissettirmek, doğru uyaranlar sunmak, sevdiğini ve sevildiğini hissettirmek ama sürekli de onu pohpohlamamak, narsist bireyden kaçıp kabuğuna çekilmemek -Bu değersizlik hissini artırıyormuş- , onları şefkatli ve sevecen olmaya teşvik etmek, ben/ sen dili yerine biz olmak, biz olmanın birlikte olmanın dili vurgulamak. Ama burada kocaman bir ama açılıyor, narsistin spektrumun ortasına kaymaya meyilli olması kaydıyla. E bunu normal insan nasıl anlayacak? Anlayamadı. Aşırı narsist kişi olumsuz duyguları( üzüntü,korku,yalnızlık, utanç,acı) hissetmeye katlanabiliyor ve paylaşabiliyorsa hala umut vardır demektir, diyor yazar. “Bunun için sizin de kendi hassas duygularınızı paylaşmaya istekli olmalısınız. Yani kendi duygularınızı açık ederek şu davranışın beni incitiyor ya da kızdırıyor gibi açıl dönüşler vermeli ve sonrasında sınır çizmelisiniz.” diyor. Yani aşırı narsist bireye adeta bir his tattırma. Bu samimiyet kurar, deniliyor. “Ama sizi manipüle de edebilir. Rol yapıp yalan da söyleyebilir.” deniliyor. Yani çok meşakkatli bir yol arkadaşlar, ek gıdaya başlamak gibi adım adım bir süreç söz konusu. Be şu yorum çok dikkatimi çekmişti: “Bir narsist, bir ekhoistin kokusunu kilometrelerce öteden alır ve onu ağına düşürür. Çünkü kişinin narsisizmini tatmin etmesi için ekhoistler eşsiz bir işlev görmekte, imiş. Çözüm önerilerinin yuvarlak ifadelerle verilmesi -güvenli sevgi alanı gibi- beni pek tatmin etmedi, hatta bazı noktalarda daha da kafa karışıklığına itti. Tek eleştirim de bu yönde yazar, başta eleştirdiği romantizmden belki annesini haklı çıkarma adına pek uzaklaşmıyor.
Onun dışında ilgi alanı olan ya da bir narsistle mücadele etmesi gereken kişiler için sevgi ve şefkat içeren bir rehber olabilir. Unutmayalım ki “Narsist veya ekhoist olunmaz, doğulur.”
·
144 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.