Türk Bilmeceleri
Sözlü halk edebiyatımızın en etkin türlerinden biri olan bilmeceler, Türk edebiyatının başlangıcına kadar dayanır.
Uzun kış gecelerinin eğlencesi ve çocukların, gençlerin eğlenerek bilgi edinmelerinin en etkili yollarından biridir.
Bilmeceler, genellikle çağrışım ve benzetme ögeleri kullanılarak söylenir. Geçmişten günümüze gelen bilmeceler olduğu gibi, aile, meslek ya da okul gibi ortamlarda kişilerin var olan durumdan esinlenerek ürettiği ve güncel özellik taşıyan bilmecelere de rastlanır.
Bilmecelerde önemli olan bir başka özellik de tıpkı atasözlerinde olduğu gibi, iç uyakla ya da şiirsel olarak ve dize sonu uyağıyla yazılmış olmalarıdır.
BİLMECELER HAKKINDA
Bilmece, ilk bakışta bir oyun türü sanılır; nitekim bilmeceli oyun çeşitleri de vardır. Ancak bilmeceyi bu oyunlardan ayırt eden nitelik, “soru” bölümünün olduğu gibi söylenmesi gereken bir söz kalıbı, karşılığının da tartışılmadan kabul edilen bir şey olmasıdır.
Bilmece söyleşenler, bir tür bilgi yarışına girerler. Belleğinde daha çok sayıda ve kusursuz söyleyebileceği bilmece metni ve sorulabilecek bilmecelerin çözümünü bulunduran kazanır.
Bilmeceli oyunlarda ise, gerek soruda, gerek çözümde oyuncular daha serbesttirler. Hazır, kalıplaşmış cümlelere bağlı kalmazlar.
Bilmecelerde sorular hem biçim hem de deyişleriyle özenilerek meydana getirilmiş, özleştirilmiş söz yaratmalarıdır. Şiire özgü çağrışımlı anlatımlar onların oldukları gibi, bozulmadan saklanmasını gerektirir. Herhangi bir sanat yaratması için duyulan bir tür saygı, onları rastgele yozlaştırılmaktan korur. İşte bilmece, bu nitelikleriyle bir halk edebiyatı türü değeri taşır.
··
1 +1'leme
·18 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.