Gabriel Garcia Marquez’in Yüz Yıllık Yalnızlık kitabında Güney Amerika’da tipik ama uydurma bir ülkenin komikçe şekillenmesini nasıl tarafsız okuduysam, ciddi devlet kurumlarının basit meydana geliş ve işleyişlerine müstehzi şekilde gülümsediysem, yaşadığım coğrafyanın gerçek tarihinden esinlenmiş uydurma bir adada, yöneticilerin tesadüfen devletin idaresine gelmelerine, en kahraman hikayelerin aslında sonradan yazıldığına, toplulukları bir arada tutmak için bir millet kavramı oluşturulduğunun mizahi bir tezahürüne de aynı hoşgörü ile gülümseyebilirim telkiniyle okudum Veba Geceleri’ni. Orhan Pamuk roman boyunca hüzünlendirdi daha çok tebessüm ettirdi ve bu esnada düşündürdü. Romanı okumaya devam ederken izlediğim bir tanıtım söyleşisi ise Orhan Pamuk’u zihnimde bambaşka konumlandırmama sebep oldu. Yaşadığı ülke ile ilgili kaygıları konusunda cesur sözlerini, romanları kanalı ile pek çok kişiye ulaşıyor olmanın sorumluluğunun yüksek bilinciyle sarfettiği izlenimini uyandırdı. Korkuyla susmak normalleşmesin dedi, biz yazarlar normalin bu olmadığını hatırlatmalıyız dedi. Bu sözlerin acı gerçekliği, “sözleri yüzünden bir yaptırıma maruz kalır mı acep” düşüncem ile güçlendi.
Romana döneyim; asıl konu gibi görünen veba ve karantina anektotları, bizim de maruz kaldığımız salgın ortamı ile özdeşleştirebileceğimiz ve birazcık havalarda gezinen bir takım taşları tam da yerine oturtacak ipuçları sunuyor okura. Veba Geceleri’nin Orhan Pamuk’un diğer kitaplarına göre şaşırtıcı derecede akıcı olduğunu söylemeliyim. Çok fazla çeşitte ama rahatça takip edilebilen olaylar meydana geliyor. Ancak yine de her Orhan Pamuk kitabında girdabına kapıldığım o sonsuz durağan anlardan yaşamadım da diyemem.
Olay örgüsünü spoiler vermemeye çalışarak şöyle özetleyeyim:
1901 yılında, gerçekte var olmayan bir Osmanlı adasında veba salgını baş gösterir. Karantina uygulamak şimdi olduğu gibi, geçmişte de çok zordur. İslam’ın kaderciliği yanlış yorumlanarak umursamazlığa ve bilime karşı inançsızlığa dönüşüp karantina uygulamayı imkansızlaştıran kuvvetli bir etken olmuştur. Padişahlar güçlüdür, nüfuzludur ama yaşamları pamuk ipliklerinden seyrekçe örülmüştür. Yerine geçmek için kışkırtılan kardeşleri, politik ayak oyunları, hürriyet isteyen imparatorluk milletleri, her işe karışan “dış mihraklar”, Abdülhamit’i kendini kollamaya çalışmaktan paranoyaklaşmış bir padişaha çevirmiştir. Hamit Efendi’nin böyle bir ortamda alevlenmesi gayet normal görünen polisiye tutkusu, romana farklı bir renk katmış. 1901 yılında, cinayet çözmek konusunda Sherlock Holmes yöntemleri, falaka yöntemi ile mücadele içinde.
Adada veba ile baş gösteren kaos, kahraman liderler, merhametli kraliçeler ve ihtiraslı baş nazırlar doğurur. Bundan gayrı, adayı sadece kısa bir süre yönetmiş olsa da Ada’nın en kahraman liderinin sonradan yazılan romantik hikayeleri adanın birlik ve beraberliğinin temeli olacaktır. Bu kahramandan aldıkları ilhamla, ada halkı cesur ve öz güvenlidir.
Orhan Pamuk büyük bir yazar gerçekten. Detaylı anlatımları, okura var olmayan bir adanın sokaklarında gezinti sağlıyor. Pamuk’un resime olan tutkusu ve kabiliyetini kitap içinde bu aslında var olmayan adanın detaylı haritasında ve yine kendisine ait olan kapak resminde keşfediyoruz. Osmanlı ve Türkiye tarihinden pek çok olay, roman içine usulca yerleştirilmiş. Siyah demeden karayı anlatabilen ve okuruna bilmece parçalarını birleştirip onu düşüncelere daldıran yazarlara bayılıyorum.
Bu kitabı okumalısınız, çünkü; yeri geldiğinde tüm hayatınıza işleyen değerlerin bile nasıl oluştuğunun sorgulanmasına tahammül edecek ölçüde hoşgörü sahibisiniz. Okumalısınız, çünkü; her bir cümlenin altında, ciltlerce ve uzun yıllara sair araştırmalar yatıyor. Okumalısınız, çünkü; karantinanın neden hakkıyla uygulanamadığını bilmek istersiniz. Okumalısınız, çünkü; kitap hakkında çıkarılan polemikleri başkalarının anlattıklarıyla değil kendi düşüncelerinizle değerlendirmek istersiniz. Okumalısınız çünkü Orhan Pamuk gerçek bir roman ustası.
·
114 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.