Ali İhsan Sabis Paşa, Harp Okulu ve Harp Akademisi’ni birincilikle bitirmiş, Osmanlı’nın son döneminde yetişmiş en iyi askerlerden biridir. 1. Dünya Savaşı’ndaki başarılarının ürünü olarak genç yaşlarında generalliğe terfi ettirilmesi bunun bir göstergesidir.
Ali İhsan Paşa, ateşkes imzalandığında askeri terhis edip İstanbul’a çağırılsa da; ‘Mütareke oldu diye düşman karşısında atıl ve kadere boyun eğmek vatanseverliğe aykırıdır.’ diyerek gitmemekte diretmiş ve civarındaki valiliklere Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri ve mahallî milis teşkilatı kurmalarını tavsiye ederek, silah ve cephane ihtiyacını karşılayacağını bildirmiş.
Direniş göstermesinin en haklı sebebini ve keza askeri zekaya sahip olduğunu bence şu sözleri göstermiştir; ‘Altı şark vilayetinin İngilizler tarafından işgali, güya Ermenileri kurtarmak bahanesi altında, bu bölgenin özerkliğini veya istiklâl neticelerini doğurabilirdi. Daha sonra bu vilayetlerin Rusların ellerine geçmesine de yol açabilirdi.‘
Her ne kadar bu teşebbüslerde bulunsa da, bazı mevkilerden tavsiyelerine olumlu yanıt alamaması ve çeşitli endişelerinden dolayı, 5. Fırka Kumandanı Kenan Bey ile fikir ve endişelerini münakaşa ederek İstanbul’a gitmeye karar vermiş, İstanbul’a hareket edip orada da İngilizler tarafından tutuklanıp Malta’ya sürgün edilmiştir. Malta’da 2 yıl sürgün hayatı geçiren Sabis paşa türlü zorluklara rağmen kaçmayı başarmış ve Anadolu’ya ayak basarak Milli Mücadele saflarında -hakettiği yer olmasada- yer almıştır.
Kendisine 1. Ordu Komutanlığı verilen Ali İhsan Paşa, kendisinden kıdemsiz olan İsmet Paşa’nın Garp Cephesi Komutanı olduğu bir cephede, onun emrinin altında görev yapmayı kıdemi gereği doğru bulmasa da, ‘makam, mevki düşünecek zaman değildir, mevzubahis vatandır.’ düşüncesiye -sonrasında bunun her ne kadar yanlış bir karar olduğunu anlamış olsa da- emrine girmeyi kabul etmiştir.
Milli Mücadele’deki serüveni, İsmet Paşa’nın makamının gerekliliğine uygun hareket etmediği ve verdiği emirleri uygun bulmaması sebebiyle ters düşmüş, İsmet Paşa’nın kışkırtma ve entrikalarına dayanıp istifa etmeyerek 2 yıl içerisinde ordudan emekliliğiyle sonuçlanmıştır.
Bu Hatırat, her ne kadar Ali İhsan Sabis Paşa’nın İsmet Paşa’ya olan ağır eleştirilerini içerse de, Milli Mücadele’de alınan yanlış kararlara da ışık tutmaktadır. Görevde olduğu yıllardaki yazışmaları aktarması bu hatıratı daha da önemli kılıyor.
Tarihe ilgi duyan herkesin kitaplığında olması gerektiğini düşünüyorum. İyi okumalar dilerim.
·
46 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.