"Ada" deyince ister istemez bir adada kendi krallığını sürdüren 'efendi' Robinson Crusoe geliyor akla. Bu hikayede de benzer yönler bulmak çok zor değil gibi.
Bilim kurgu türündeki bu yapıt, Robinson Crusoe'dakine benzer bir şekilde doğaya karşı insan motifini taşırken bilimi de merkeze alıp doğayı, 'doğal olan'ı başkalaştıran, 'bozunuma uğratan', 'şekil verip' yeniden 'yaratan', hayvanlar üzerinde -onların 'acılarını' yok sayarak- yaptığı deneylerle toplumdan tepki alıp dışlanan bilim insanı Doktor Moreau üzerinden günün (19. yy sonları) evrim ve viviseksiyon gibi bilimsel gelişmelerini eleştiriyor.
Eserimiz, anlatıcımız Prendick'in gemisi batarken Montgomery adlı diğer bir karakter tarafından kurtarılıp, sonrasında Doktor Moreau ve onun 'insan müsveddeleri'nin bulunduğu adaya ayak basmasıyla başlıyor. Gördüğü bu yaratıkların üzerinde deneyler yapılmış insanlar mı -ki burada kendi türünü yiyen yamyamlar kastediliyor yer yer- yoksa insana benzetilmeye çalışılan hayvanlar mı olduğunu anlamaya çalışıyor. Kendi içinde ve adadaki kendisi dışında tek 'gerçek insanlar' olan Dr. Moreau ve Montgomery ile acı çektiren bu işkence yöntemi, yani viviseksiyon yönteminin 'yanlışlığı' veya 'doğruluğu' tartışmasını yaparken, bu mahluklara her baktığında duyduğu tiksinti ile beraber acıma duygusu uyanıyor içinde. Çünkü onlarda, insanlardaki zarafetten yoksun bu hayvani içgüdülerinden tekrarladıkları 'yasa' ile kurtulup insan taklidi yapan fakat insan olmaktan da en az hayvan olmaktan olduğu kadar uzak olan bu yaratıklarda doğaya aykırı, doğru olmayan şeyler var. Birden fazla hayvanın uzuv ve özelliklerini taşırken konuşan ve iki ayak üzerinde yürüyen bu mahlukatlar oldukça orantısız -her anlamda-. İşte bu orantısızlıklarıyla uyandırdıkları duygulara ek olarak içlerinde 'yasa'ya uymayı bırakıp 'hayvani içgüdüleri' yeniden uyananlar korku salmaya da başlıyor ve işler böylece karışıyor.
Ve böylece o dönemin tartışmalarından biri daha gündeme geliyor; Evrim ileri doğru, yani mükemmel bir kusursuzluğa doğru mu yol almakta yoksa ilerlediği gibi gerileyebilir mi?!
Bilimkurgu severlerin kaçırmaması gerektiğine inandığım, keyifle okunan kısacık bir eser. Keyifli okumalar dilerim!
·
137 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.