Uzun zamandır kendi alanımla ilgili kitap okumamıştım. Özlemişim onu fark ettim. Bundan sonra daha sık yer vermem gerekiyor sanırım. Böyle dolu dolu eserler okuyunca ruhumun doyduğunu hissediyorum. Yeni şeyler öğrenmek, yeni bir kelime eklemek heybeme mükemmel bir his.
Daha evvel bu alanda pek çalışma yapılmamış olması bu eseri daha bir kıymetli yapıyor.
Bu eser bir tez çalışması. Yazar Sayın Adem Yılmaz Beyefendi Farsça öğrenmek için gittiği Iran’da meddahlığa ilgi göstermiş ve daha sonra esere uzaktan devam ederek tamamlamış. Günümüz kitle iletişim araçlarından en yaygın olanı WhatsApp aracılığı ile yaşayan ve aktif olan meddahlara ulaşarak meddahlık ve etki alanlarını sorular yönelterek aldığı cevaplar noktasında farklı isimler kullanarak okuyucusuna aktarmaya çalışmış. (En çok hoşuma giden kısım) tabi unutmamak lazım ki meddahlarla ilgili kısım sadece 2011 ve 2021 yolları arasındaki faaliyetler ile sınırlı tutulmuştur.
Bu kitap; İstanbul merkezli İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) tarafından 2022’de yılın en iyi ikinci tezi ödülüne layık görülmüş.
Bu eser ile modern İran Şiiliğinde şiirin ve meddahlığın siyaset ve savaş stratejisindeki rolünü göstermeye çalışmış. Bu araştırmayı daha da önemli kılan noktalardan biri de antropoloji, sosyoloji, tarih ve siyaset bilimlerinin kavşak noktasında yer alıyor olması.
Meddahlığın savaş stratejisinde bu denli öneme sahip olduğunu bilmiyordum. Okudukça şaşırdığım çok nokta oldu. Fakat şunu da idrak ettim ki sözlü edebiyat türünü en iyi yansıtan şeylerden biri de meddahlık daha doğrusu meddahların okuduğu şiirler. Şiirleri ahenkli okuma ve geçmişde yaşanan bazı dini olaylar ile bağlantı kurarak ifade etme meddahlığı daha da kıymetli hale getirmiş.
“Meddah, Şii yoğunluklu günümüz İran toplumunda matem merasimlerinde şiir ve ezgiler okuyarak Ehl-i Beyt'e övgüde bulunan kimsedir. Daha sonra halkı motive eden ve savaşmak için sahalara inmeleri için galeyana getirerek savaşa katılımları noktasında etkin rol oynayan kişiler olarak da varlıklarını devam ettirmişler. Ayrıca şii kaynaklarda Ehl-i Beyt büyüklerinin Kerbela hadisesinin hatıralarda canlı kalması için şiirler okunarak insanları gözyaşı dökmeye teşvik etmişlerdir. Şu dönemle kıyaslama yapınca ayaklı radyo ya da iletişim aracı diyebiliriz meddahlar için. Verdikleri mesajlar ile hem halkı bilinçlendirip hem de vermek istedikleri mesajları bu şekilde halka yerleştirmişlerdir.
Meddahlık varlığını günümüze kadar devam ettiren müessesedir. Sadece klasik meddahlıktan modern meddahlığa bir geçiş yaşanmış. Minberden sahneye dönemin şartlarına ve gelişmişliğine göre yer değişikliği olmuş. İşin içine musiki de dahil olunca ikna güçleri oldukça artmış.
İlk olarak İran-Irak savaşında etkin rol oynayan meddahlar daha sonra Suriye savaşında etkin rol oynamışlardır. Suriye Savaşında kendi ülkelerinde savaş olmadığı halde meddahlar yardımı ile İran halkı ikna olup aktif olarak savaşa katılmışlardır. Burada geçmişte yaşanan Kerbela hadisesi ve beraberinde Hz. Ali’nin kızı Seyyide Zeyneb’in türbesinin Suriye’de bulunması gerekçe gösterilerek meddahların ciddi gayretleri sayesinde insanlar ikna edilmiştir. Afgan şiileri, Pakistan şiileri, Irak şiileri de meddahlar sayesinde Suriye savaşına aktif olarak katılım göstermişler.
Bu eser kaleme alınırken araştırmacıların, yazarların ve düşünürlerin fikirlerinden, akademik dergilerden, analizlerden ve Farsça haber sitelerinden faydalanılmış. Açıklamaya gerek duyulan bazı kısımlar dipnotlar ile açıklanmış, gerek duyulduğu takdirde hangi makaleden alıntılama yapıldığına bakıp sizlerde araştırabilirsiniz. Kitabın sonunda oldukça geniş bir kaynakça yer alıyor. Yararlanılan tüm kaynaklara yer verilmiş. Bu kadar geniş kaynakçaya sahip olması eserde yer alan bilgilerin güvenirliğini güçlendiriyor. İnce eleyip sık dokunarak elde edilmiş bir eser okuyacaksınız. Derin ve incelikli bir araştırma olmuş.
Bu tür eserler genelde sıkıcı olarak düşünülür. Sanırım bu alanda okuduğum em akıcı eserlerden biri diyebilirim. Anlatım net ve anlaşılır. İlk defa bu konu hakkımda bilgi edinecek olanlar bile rahatlıkla anlayabilir. Tabi geçmiş bilgi birikiminin olması eseri daha da tatlandırıyor tabi :) (sayın yazarım kendime pay çıkardım tabii )
Bu eser üç ana başlık altında alt başlıklara da yer verilerek kaleme alınmış. Önsöz, sonuç, kaynakça eki de var tabi :)
*İlk bölüm ‘İmam Hüseyin’in Yasçıları’ başlığı altında meddahlık geleneğinin tarihsel arka planı, günümüz İran toplumunda nasıl bir rol oynadığı, matem merasimlerindeki rolleri, İran İslam Devrimi sonrası yaşadığı dönüşüm ele alınıyor.
*İkinci bölüm ‘İran’ın Suriye İç Savaşı’ndaki Stratejisi’ başlığı altında Tahran-Şam ilişkilerine değinilerek İran’ın Suriye Savaşı’ndaki stratejisi, iki ülke arkasındaki çıkarları ve ortak tehdit alanları, Seyyide Zeynep Türbesi söylemi üzerinden bu savaşa yönelik ideolojik bakış açısı, ‘Türbe Muhafızları’ diye nitelenen İran kontrolündeki Şii savaşçı grupları ele alıyor.
*üçüncü ve son bölümünde ise ‘İran-Suriye Savaşı’ndaki Propaganda Ordusu:MEDDAHLAR’ başlığı altında 24 Meddah (Tahran, Kum, Şiraz, Tebriz, Buşehr, Urumiye, Hamedan şehirlerindeki meddahlar) ile gerçekleştirilen mülakatlardan elde edilen bulgularına ve İranlı meddahların Suriye Savaşı’ndaki faaliyetlerine yer verilmiş.
Bu son bölümün anlaşılması için aslında ilk iki bölüm hazırlık aşaması gibi diyebiliriz. Son bölümün anlaşılmasının zeminini ilk iki bölüm oluşturuyor.
Kısacası diyebiliriz ki İslamın ilk dönemlerinden günümüze kadar ulaşmış meddahlık geleneği Hz. Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilmesi üzerine Şii kimliği ve kültürünün en önemli hususiyetlerinden birisi olarak kabul edilmiş. Meddahlar, Ehli Beyte şiir ve ezgiler ile övgülerde bulunarak İran-Irak Savaşı ve Suriye Savaşı’nda savaşçıları cepheye seferber etmek ve onları manevi açıdan destekleyerek propaganda aracı olarak kilit rol oynamıştır. Halkı coşturarak ve manevi duygularını açığa çıkarmışlar ve insanların savaşa aktif katılımlarında oldukça etkili olmuşlardır.
Bu alanda merakı olan, yeni bilgiler öğrenerek dağarcığını geliştirmek isteyen herkese tavsiye ediyorum. :)
·
219 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.