anlık: anlama, düşünme gücü, bilme yetisidir.Felsefe
Merhaba! Kitap, insanın kendini tanımasının güçlüğünü anlatıyor. Klasik deyişle:
"İlim ilmi bilmektir
ilim kendini bilmektir
sen kendini bilmezsen
ya nice okumaktır", der Yunus. İnsan kendini bilmezse etrafını bilemez, anlayamaz. Anlamak ve bilmek insanının kendisini tanıması ile başlar. Kendini bilen, tanıyan, anlayan insan, başkalarını da anlar, anlatır da ... Bu eserde de başta Goethe, Kant ve Hegel ile insanın kendisini bilmesini tartışıyor. İnsanı anlamayı anlatıyor. Bunun zorluğunu anlatıyor. Aşağıda eser hakkında derlediğim bir pasajı bırakıyorum. Hoşunuza gider diye de düşünüyorum.
Çok az kişi kendi anlığını bilir. Herkes olmasa da birçokları onu bilmeyi ister. Daha da çoğu başkalarının anlığını bilmeyi ister. Ve felsefeciler ve ruh bilimciler uzun bir süredir genel olarak insan anlığının nasıl çalıştığını anlamayı düşlemişlerdir. "Kendini bil ! " buyurmuş eski Yunanlılara dek gider, ve birçok Yunanlı felsefeci ona anıştırmada bulunmuştur. Ama bize ulaşan kanıt kendini bilmede çok yükseklere eriştiklerini imlemez. Antikçağda bu konudaki en derin inceleme felsefeciler tarafından değil ama Sofokles tarafından
yazıldı, ve onun Oedipus Tirannus başlıklı trajedisi vurgulu bir dille kendini- bilmenin hemen hemen dayanılmaz bir işkence olabileceğini imler. Oedipus kim olduğunu ve ona en yakın olanlar ile gerçekte nasıl ilişkili
olduğunu bulmaya karar verir, ve bulduğunda umutsuzluğa düşer. İlgilendiğim hem kendi anlıklarımızın hem de genel olarak insan
anlığının bilgisi olarak kendinin bilgisidir. Ve anlıktan söz ederken onu yürek ya da ruh ile karşıtlık içinde almıyorum - anlığı anlama yetisi
ile, ve yüreği ya da ruhu ise duygu ile bağlayanların yaptıklarının tersine. "Anlığı" duygu ve anlama, us ve duygu, algı ve istenç, düşünce ve bilinçaltı için kapsayıcı bir terim olarak kullanıyorum. En iyi sözlük ve ansiklopediler ile uyum içinde olan kullanımım beni anlığın varolduğu inancına Freud'un "ruh" terimini kullanmasının onu ruhlara duyulan bir inanca bağladığından daha çok bağlamaz. Pascal 'ın "yüreğin kendi uslan vardır" sözü bu usların gerçekten yürekte yerleşmiş olduğu gibi bir inancı gerektirmiyordu. "Yürek," "ruh" ve "anlık" kendi gizemli ve anlaşılmaz görünen yanlarımızdan söz etmenin yollarıdır.
Keyifli okumalar....
··
66 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.