Dostoyevski’nin sürgün sonrası kaleme aldığı ilk eserlerden biri olan Ölüler Evinden Anılar ile geldim.
Eserde Ölüler evine yani hapishaneye düşen Aleksandr Petroviç’in 10 yıllık maphus hayatını yazılarından okuyoruz.
Petroviç hapishanedeki azınlık sayıdaki soylulardan biri olduğundan diğer suçluların nefretine ve alaylarına konu olan kendi halinde bir mahkum. Yalnızlığını ve hapishanede bol olan boş zamanını suçluların iç dünyasını kendi gözünden anlamlandırmaya çalışmakla geçiriyor. Yazılarında bir yandan hapishanenin genel işleyişini ve mahkum olmanın tabiatını anlatırken bir yandan da kimi mahkumların geçmişinden bahsediyor.
Bu anıları okurken suçluların hepsinin iç dünyasının farklı olduğunu düşünmek mümkünse bile yine de suçlu tabiatları gereği
din ve milliyet fark etmeksizin bir arada geçinebilmelerinin mümkün olduğunu görüyoruz.
Hikayenin satırlarına sıkıştırılmış Dostoyevski’nin sistem ile ilgili eleştirilerini de görmek mümkün.
Yazar hüküm giydikleri suçları farklı olan mahkumların farklı yıl süreyle ceza alsalar da aynı hapishanede barınmasını eleştiriyor. Çünkü en azılı suçlularla aynı yerde kalan mahkumların da onlar gibi ahlaki yozlaşma yaşamasının kaçınılmaz olduğunu düşünüyor. Ve hapishanelerin suçluların eylemleri için pişmanlık duyacağı yerler olmaktansa barınma ihtiyaçlarını rahatça karşıladıkları yerler olduğunu söylüyor.
Ben kendimce kitabın temel yazılma amacını ve içeriğini şu satırlara indirgemekte bir sakınca görmüyorum: Dostoyevski’ye göre aydın bir kimse ile sıradan bir mujiğin sürgünde çekeği azap farklıdır. Çünkü mujik kendi eski hayatına benzer bir yaşantıya devam edecekken aydın kimse ruhunu doyurmaktan çok uzak bir yere düşmüştür ve hiçbir zaman tamamen oraya alışıp aidiyet hissedemeyecektir. Kendisi şartlara alışsa bile diğerleri onu aralarına almadığından azabı daha çok olacaktır.
Ve bu satırlar da bir aydın tarafından yazılmıştır…
Yazarın kendi gözlemlerinden faydalanarak kaleme aldığına inandığım bu metin diğer eserleri gibi uzun betimlemelere ve tahlillere yer veriyor diyebilirim. Fakat kolay okunan ve değerli bir eser.
Okuduğunuz için teşekkür ederim
·
1 +1'leme
·17 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.