Başta Atatürk olmak üzere nesilden nesile herkesin başucu kitabı: Çalıkuşu
Değerlendirmeye neresinden başlasam bilemedim açıkçası. Kitabı öyle kısa bir sürede ve yoğunca okudum ki sindirmem çok güç oldu, hâlâ da tam anlamıyla sindirmiş değilim.
Normalde bu kitabı yakın gelecekte okumak planlarım dahilinde değildi. Kendime okuyacak bir şeyler ararken bir anda masamın üstünde buluverdim onu. Huyum değildir; kitaplığımdaki herhangi bir kitabı üzerine düşünmeden, araştırmadan almak ve direkt okumak.
Fakat öyle akıcı bir dili, öyle saran bir örgüsü vardı ki kendimi alamadım. Birkaç gün içinde elimden düşmeyen bir kitap hâline geldi.
Sadece kitabı da değil, uyarlama olarak çekilen birkaç dizisine de göz attım. Henüz seyretmiş değilim, sadece birkaç bölümlerine hakim olsam da Aydan Şener'in canlandırdığı Feride, Fahriye Evcen'den daha yakın geldi bana. Dizinin eski uyarlaması hikayeye bağlı kalmış en azından, popüler kültüre hizmet vermek adına saçmalıktan ibaret olan entrika ve salt aşk unsurları katılmamış gibi. Yani demek istediğim, hepsi olmasa da, kitap üzerinden çekilen diziler biraz günümüz kölesi olmuş, topluma hizmet etmiş ve kitapta anlatılmak istenen şeyler gözetilmemişti. Zaten benim kafamdaki Feride ve Kâmran, bambaşkaydı ve onları dünya üzerinde oynayacak bir tek insan bile yoktu herhâlde.
Apayrı, büyülü bir dünya Çalıkuşu. Okurken kafama birtakım görüntüler geliyordu, sanki sesi olmayan bir film kafamın içinde oynuyordu. Bunlar eserin dili ve dünyası üzerine değerlendirmelerden ibaret.
Fakat karakterler...
Bir kadının ana karakter olduğu kitaplar her zaman ilgimi çeker, özellikle onu yazan bir erkekse. Reşat Nuri, Feride'yi öyle yazmış ki! Döneminin ahlak, namus, din ve cinsiyetçilik gibi kavramlarından da etkileniyor Feride. Tamamiyle radikal, tamamiyle modern bir kadın değil belki. Ama döneminin çok ötesinde olduğu muhakkak. Şeriatın, toplum üzerindeki etkileri, döneminin siyasi ve askeri gelişmeleri oldukça iyi bir biçimde ifade edilmiş. Bu olaylar, bir kadın olan Feride'nin ince ruhuna tesir ediyor, ve bir kadın olmayan Reşat Nuri, Feride'yi çok iyi ifade ediyor...
Ufak bir özet geçmek gerekirse:
Feride öksüz ve yetim. Delidolu, lafını esirgemeyen türden, yaramaz mı yaramaz bir kızcağız. Ağaçlara çıkmayı çok seviyor. Çalıkuşu ismi de tam buradan geliyor. Anlıyoruz ki bu delidolu çocuk yüreğinin altında sevgi görmemiş bir yüreğin çırpınışları yatıyor. Fransız mektebinde yatılı eğitim görüyor. Babası vaktinde, teyzesinin eline muhtaç bırakmamak için onu buraya yazdırmış. Lakin tatillerde de teyzesinin konağına gidiyor ve orada kalıyor. Bir vakit sonra herkesle kaynaşsa da, kaynaşamadığı tek bir insan var, o da Kâmran isimli bir delikanlı.
Kâmran Feride'den birkaç yaş büyük olmakla birlikte onun kuzeni. Çok olgun, kıza benzeyen, naif bir çocuk.
Aradan seneler geçtikçe Feride ve Kâmran'ın birbirine aşık olmasını ve evlenme raddesine geldiklerini okuyoruz. Fakat Kâmran'ın vaktiyle yaptığı bir hatadan dolayı, Feride onu ve konağı terk edip Anadolu'ya öğretmen olmaya gidiyor. Döneminin kadın ve namus algısı Feride'yi rahat bırakmıyor, nereye gitse onunla birlikte geliyor. Hangi erkekle konuşsa adı çıkıyor Feride'nin. Güzel bir hanım olduğu için rahat bırakılmıyor. Aynı zamanda savaşın halk üzerindeki etkisi cereyan ediyor. Müderrislik yaptığı okul savaş nedeniyle kapatılıyor ve birçok şey daha yaşanıyor aynı vakit.
Lakin Feride'nin Kâmran'a olan aşkı, kırgınlıkları daha da büyüyor seneler içinde. Birbirlerinden ayrı 10 sene geçiriyorlar. Feride 10 sene içerisinde kimsenin elini
tutmuyor, sadece Kâmran'ı seviyor. Birçok acı dolu şey yaşasa da Feride'nin çocuk ruhu hep kalıyor bedeninde bir yerlerde. Hayat Feride'yi olgun bir kadın yapmaya zorlasa da o çocuk bir köşeden selam veriyor. Güçlü bir kadın Feride. Aşkı da onun gibi güçlü. Sevmeyi bilmeyen bir kalp, Kâmran'ın değerini ayrıldıktan sonra anlıyor asıl.
Feride ve Kâmran'ın aşkında beni huzursuz eden bir şeyler olsa da yine de çok etkileyiciydi. Beni uzun süre tesirinde bırakacak anlaşılan. Aynı zamanda kitabı okurken halkın Feride'ye karşı olan irticai tutum beni deli etti bir hanımefendi olarak. Feride çok güçlüydü ve çok gururluydu, sevgi doluydu, muntazam bir karakterdi.
Dönem algısını ve savaş şartlarını birebir kendim yaşıyormuşum gibi hissettim, inanılmazdı.
Tam anlamıyla detaylarını vermemiş, kabaca anlatmış olsam da; detaylıca Feride'nin zor sergüzeştini okuyoruz.
Kitabın sonu hakkında bahsetmek istemiyorum. Muhakkak okunması gereken bir kitap. Niye daha önce okumadım ki diye içim içimi yiyor.
·
1 +1'leme
·92 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.