Nietzsche'nin Birinci Bayreuth Festivali'nden Kaçışı1000Kitap
29 Temmuz 1876'da başlayıp 30 Ağustos'ta bitecek festival için Nietzsche bir hafta önceden Bayreuth'a gitmişti. Havanın çıldırtacak kadar sıcak ve nemli olmasının yanı sıra kasabanın merkezinden kiraladığı basık tavanlı daireden nefret ediyordu. Çok hoş ve serin bahçeli bir ev kiralayan Malwida von Meysenbug'la vakit geçirdiği için bu sorunlara çare bulabiliyordu. Wagner onu ihmal etmeyip ilgi gösterse ve ayrıcalıklı davransa da, Wagner'in şamatacı övgülerinden hoşlanmıyordu. Sağlığı iyi değildi ancak esas sorun bu da değildi. Bayreuth'tan kaçışı büyük bir hayal kırıklığı yaşamasına; manevi bir krize dayanıyordu.
Bayreuth'ta Nietzsche'nin kafasındaki idealle yaşadığı gerçeklik arasında büyük bir uçurum vardı. Her şeyden önce, çağa aykırı ve yetenekli izleyici grubu beklerken sosyeteyle karşılaşmıştı. Prensler ve dükler vardı her tarafta. İzleyiciler Nietzsche'ye göre, birkaç istisna dışında, Avrupa'nın avare ayaktakımıydı.
İkinci büyük sıkıntı, Wagner'in son derece doğalcı sahneleme anlayışıdır. Nietzsche mitsel kişilerin doğalcı tarzda ayrıntılandırılması yerine tıpkı Yunan tragedyasındaki maskeli kişiler gibi soyut olması gerektiğini düşünür. Eserlerin mitsel potansiyelini öldüren prodüksiyon tarzından rahatsızdır. Wagner ise "özel efektler" karşısında mest olmuştur. Bu durum "Yunan trajedisinin yeniden doğuşu" idealinden ne kadar uzaklaşıldığını, ucuz etkiler üretmenin -sözde "aşağı" benliğin- üstünlüğü nasıl ele geçirdiğini göstermektedir.
Nietzsche'nin Bayreuth'tan ümidini kesmesinin başka bir sebebi daha vardır. Bayreuth'a varmadan önce pozitivist bir dönüş yaşamıştı; Schopenhauerci-Wagnerci metafizik aleyhine ve doğalcılık lehine bir dönüş. Wagner Bayreuth'ta adlı eserinde onun Dionysosçu müziği ile kendisinin bu yeni dönüşümü arasında bir sentez denemiştir. Ancak tıpkı Bayreuth gibi bu da tatmin edici olmamıştır. O halde Wagner'i bu yeni doğalcılığa katmaktan vazgeçmeliydi. Nietzsche'nin artık "akıl" saflarına geçip Wagner'e karşı çıkmasının vakti gelmişti.
Nietzsche tüm bu sebeplerden dolayı daha ilk haftadan sıkılmış ve kardeşi Elizabeth'e Bayreuth'a geldiğine neredeyse pişman olduğunu yazmıştı. Ve en sonunda, 4 Ağustos'ta, trenle 6 saat uzaklıktaki bir dağ köyüne gitti. Burada, pozitivist döneminin başlangıcını simgeleyen İnsanca, Pek İnsanca'nın üçte birini müthiş bir hızla yazdı. Ancak bir müptelanın uyuşturucuya ihtiyaç duyması gibi müziğe ihtiyaç duyuyordu. Wagner'in müziğine duygusal olarak hâlâ bağlıydı. Her ne kadar Bayreuth projesinin başarısız ve değersiz olduğuna karar vermiş olsa da başarılı olacağından da bir türlü umudunu kesmiyordu.
Nietzshce bir hafta sonra Bayreuth'a geri döndü.
·
96 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Megasonik Siklon
Gönderi Sahibi
Bu yazı Julian Young'ın Nietzsche biyografisinin 332-339. sayfalarını kapsayan "Birinci Bayreuth Festivali" başlıklı yazıdan özetlenmiştir.