Bir Dahinin Kitabı: Bu Ülke
Cemil Meriç'in 1974 yılında yayımladığı deneme türündeki eseri. Kitaba değerlendirirken söyleyeceğim nedenlerden dolayı 10 puan veriyorum. Bu puan kesinlikle şişirilmiş değildir zirâ işin ehline her türlü övgüyü düzmek benim kişiliğimde olan ve herkeste olmasını temenni ettiğim bir şeydir.
Öncelikle incelemeye Cemil Meriç'in kendini nasıl tanımladığıyla başlamak istiyorum.
"Kimim ben? Hayatını, Türk irfanına adayan, münzevi ve mütecessis bir fikir işçisi" s.9
Bu sözü gerçekten alelade söylenmemiş. O, gerçekten hayatını irfana adamış, gerçekten kendi kabuğunda yaşayan ve kitabın tamamında hissedildiği üzere bir casus kadar meraklı biri. Bir kitabı okurken hayatımda hiç bu kadar kendimi eksik hissettiğim gerçekten az olmuştur. Kitabın hemen her sayfasında Meriç'in zekâsını, inanılmaz detaycı düşüncesini ve hayal gücünü görürüz. Bir duyusunu kaybeden kişinin diğer duyuları gelişirmiş. Evet, Meriç bunun en somut örneğidir benim için.
Adından da anlaşılacağı gibi kitabın asıl meselesi ''Bu ülke''. Hiçbir ülke yoktur ki bu kadar meseleye sahip olmasın. Bu meselelerin temelinde Osmanlı İmparatorluğunun son asrından günümüze kadar ve hatta muhtemelen uzun yıllar yine bizi meşgul edecek olan kültür değişimidir. Meriç, bu temel meseleyi; dil değişimi, siyaset, sanat, tarih anlayışı, laiklik, din vb. başlıklar altında değinse de sözün özü bu kültürel değişimin sağlıklı yapılmadığı. Çünkü değişimin içinde bir parça eksik ve belki de en büyük eksiklik: Ruh. Çağımız gereği akıl ve mantığa önem vermeliyiz. Ancak akıl ve mantık; ruhla, vicdanla, aşkla bir olduğu zaman anlam ifade eder. Gelişim için kültürü , tarihi, seni sen yapan şeyleri bir kenara bırakmak seni insan olmaktan alıkoyacaktır.
''Avrupa, yarım. Biz yarım bile değiliz.'' s.241
Evet, Avrupa yarım. Onların ruhu bin yılı aşkın skolastik düşünceyle yoğruldu ve mantıklı olanı yapıp öğrenerek, tartışarak, araştırarak ve netice itibariyle akla önem vererek güçlerini kazandılar. Bu sayede, sömürebiliyorlar, istila edebiliyorlar, kültürlerini tüm dünyaya yayabiliyorlar. Bu durum bizim için geçerli midir sizce? Biz bu olabilir miyiz, kökümüz itibariyle maneviden maddiye bu denli geçebilir miyiz? Bana göre hayır çünkü genetiğimizi oluşturan şeyler buna engel. Ve hemen hemen 200 yıldır bu engeli aşamadık.
Meriç, bahsettiği konular gereği hayat görüşünü ve ideolojisini metne dahil etmiştir. Pek çoğumuza uymayan bazı uç fikirler de öne sürmüştür ama şunu biliyorum ki Meriç kadar bu konular hakkında hiçbirimiz düşünmedik. Hiçbirimiz onun kadar derin düşünüp konulara farklı açılardan bakmadık. Ancak bana göre bu kitabın katacağı en önemli şeylerden biri sizi bilmediğiniz ya da inanmadığınız bir konuda sizleri farklı fikirlerle benliğinizde ve tecrübelerinizde belli ölçüde değişim ortaya koymasıdır. Zirâ Meriç maddi olandan manevi dünyaya geçişini Hint edebiyatı araştırmalarında bulmuştur.
“…Gençliğim Allah’sız bir çölde akıp giden başıboş bir ırmaktı…” s.37
O, bizi düşünmeye iter, öğrenmeye iter, sorgulayama iter. Muhafazakâr olduğu için pek çoğumuz onun sabit fikirli olduğunu düşünürüz. Hayır, o fikrin öneminin farkındadır.
''Münakaşada zafer, mağlup olanındır, yenilmek zenginleşmektir...'' s.55
Muhafaza etmek korumak demektir. Evet, o son dönemin kültür bekçisidir. Ve bence de bazı açılardan haklıdır. Her şey değişmek zorunda mıdır? Evet, milletçe belli açılardan pozitivist olmak ihtiyacımız vardır fakat her şeyimizle mi?
Kitap hakkında bahsedilecek çok şey vardır ancak çok da uzatmak istemiyorum. Kitabı okumak isteyenlerin belli bir birikime sahip olması bana göre şarttır. Aksi hâlde havada kalacak çok konu vardır. Belli bir birikime sahipseniz de sabit fikirlerinizin belli bir ölçüde farklı açılar kazanacağını düşünüyorum. Sol görüşlüyseniz karşıt düşünceyi değerlendirip düşünmenizi, sağ görüşlüyseniz muhtemelen pek sığ fikirlerinizi deryâ haline getireceğini düşünerek okumanızı temenni ediyorum.
··
1.106 Gösterim
4 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Yazarın daha önce hiçbir kitabını okumadım fakat hocam yaptığımız inceleme son derece kaliteli olmuş, kitbabi belli ki sakin kafayla oluyup çok verim almışsınız bu yüzden tebrik ediyorum 🙏
Bir casus kadar meraklı ifadeniz de ayrıca güzeldi ☺️
Son kısımda belirtmiş olduğunuz sağ ve sol konuda da haklısınız. İnsanların karşıt görüş hakkında kafalarında büyük ön yargıları var ne yazık ki...
Sağ ve Sol düşünce zaten bize ait kavramlar değil. Fransa'da ortaya çıkmış ve tüm dünyaya yayılmış kavramlar...
Ben de sizin gibi düşünüyorum isterim ki insanlar karşıt görüşleri araştirsinlar... Özellikle ülkemizde birbirine tahammül bile edemeyen insanların bu araştırmadan sonra birbirlerine daha sempatik bakacaklarina inanıyorum.
Mesela sağ görüşlü olsam hemen googleye girerim Sol düşünce nedir diye yazarım. 30dk içinde muhtemelen Sol düşünceye karşı kafadaki tüm ön yargılar o an son bulur ve yine o an anlarım ki birileri bu kavgadan besleniyor sırf o yüzden insanlar birbirlerine bu kadar uzak...
RhnD
Gönderi Sahibi
♛hakan♞kutlu♛ Kesinlikle öyle; insanın değişmesine, gelişmesine engel olan her şeyden ya uzak durulmalı ya da umursanmamalı bence. Sabit olmak kendimize yapacağımız en büyük saygısızlıklardan. Bırakalım aklımız ve vicdanımız ne söylüyorsa ve bunu hiçbir etkiye maruz kalmadan yapalım
Kitap gerçekten benim geçen sene okuduğum en iyi kitaptı. Cemil Meriç hep uçları yaşayan, düşünülmeyeni düşünen bir insan. Okurken bazı yerlerde 'Böyle bir fikir bir insanın nasıl aklına gelebilir?' Demiştim. Kendisi okumaya ve öğrenmeye de o kadar tutkun biri ki, bu uğurda gözlerini kaybetmiştir. İnceleme çok güzel ve dolu olmuş, emeğinize sağlık.
RhnD
Gönderi Sahibi
Çok çok teşekkür ediyorum😊 Elimden geleni yapmak istedim ve biliyorum ki çok eksik. Ben gerçekten birine hayran olacaksam bu ideolojisinden bağımsız bir şekilde Cemil Meriç'tir. Dediğiniz gibi öyle terkip kuruyor ki cümlelerinde insan inanamıyor. Bunda belli ki münzevi olması yatıyor. Görmeyen bir insanın içinden başka sığınacağı bir liman yoktur. İyi ki bu eserleri yazmış ve iyi ki ben bu kitabı okumuşum.
