Devlet-i 'Aliyye (C.I.) Üzerine
Halil İnalcık gerçek anlamda büyük bir müverrih. Müellif bu ciltte Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan itibaren üç yüz yıllık bir dönemi ele almaktadır. Bu dönemin ardından Osmanlı'nın geç dönemleri hakkında kısaca bir ön bakış sunmuştur. Mezkur ön bakış aslında üç yüz yıllık ilk dönemin hemen ardındaki dönemin dinamiklerini hazırlayan unsurlardan bahsederek bir sebep - sonuç diyalektiğini de içermektedir. Müellif sadece bu yukarıdaki paragrafların içeriğini oldukça ustaca doldurduğu için bile çok başarılıdır.
Müverrih bundan başka Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş tarihini M.1299 yaygın kanaatin aksine 27 temmuz 1302 olarak tespit etmiştir. Bundan başka özellikle ilk üç yüz yıldaki Osmanlı Devleti'nin toprak sistemini oldukça değerli bir şekilde tanımlayıp anlatarak bilinmezlerin üzerindeki örtüyü ustaca kaldırmıştır.
Yazar bunlardan başka Osmanlı İmparatorluğu'nun "merkeziyetçi" tavrını ve merkeziyetçi bir imparatorluğun ne şartlarda hangi sultanlar zamanında kurulduğunu çok iyi bir biçimde izah etmiştir. İlk devirlerde yaşanan taht kavgalarının yoğunluğu mahir tavırla özetlenmiştir. II. Mehmed'in ve Kanunî'nin devletin gelişimi ve zamanlarındaki yapmış oldukları önemli işler açısından özel durumları açık bir şekilde ortaya konulmuştur. Osmanlı'nın yükselişi esnasında Levanten'deki mücadeleler ele alınarak, devlet açısından yükseliş ve düşüş/kayıp ve kazançlar yüzyıllara göre belirtilerek okuyucunun faydasına sunulmuştur.
Timur'un Osmanlı'ya karşı aldığı zafer ve ondan sonra yaşanan bunalım sürecini anlamak için önemli bir başvuru kaynağıdır. Bundan başka Celalî isyanlarının sebepleri ve iç yapıları sarih bir biçimde aktarılmıştır.
Özellikle yükseliş devrinden sonra uzun bir süre Avrupa siyasetinde önemli bir rolü olan Osmanlı İmparatorluğu'nun bunun yanında doğudaki mücadeleleri de ele alınmıştır. Bütün bunlarla birlikte bir Avrasya İmparatorluğu olan Osmanlı'nın çevresindeki ülkelere etkisi ve de o zamanlardan başlayarak geleceği şekillendiren pek çok konu kaynağın verdiği bilgilerden rahatlıkla anlaşılabilmektedir.
Osmanlı'nın ilk üç yüz yıllık dönemi içtimaî durumu, ekonomisi, bürokrasisi, rejim, siyaseti ve siyasî manevraları ve toprak sistemine kadar pek çok konu oldukça yalın bir biçimde açıklanmıştır.
Bir tarihçinin ya da tarihe merakı olanın okumaması mümkün olmayan bir eser ama başka konulara ilgi duyanlarından da okuması ısrarla önerilir. En azından bu coğrafyada yaşıyor olmasına binaen...
Devlet-i Aliyye - Klasik Dönem (1302-1606)Halil İnalcık · İş Bankası Kültür Yayınları · 20103,211 okunma
37 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.