"Masa Başı Felsefecisi"
Yürümenin felsefe ile ilişkisi nedir diye merak ederek almıştım bu kitabı. Geçen yıl okuduğum için pek bir şey hatırlamıyorum ama özet olarak kitap; Rousseau, Nietzsche, Rimbaud gibi tanınan felsefeci ve yazarların en sevilen eserlerini yürüme eylemi sırasında gerçekleştirdiklerini anlatıyor. Böylece yazar aslında yürümenin bir ‘yürüyüş’ değil de ‘yükseliş’ olduğunu savunuyor. Yani yürürken sadece açık havada, kuş cıvıltıları arasında huzurlu bir ortam imgesinden ziyade yürüyor haldeyken yeni fikirler, yeni duyuşlar yaşamamızın bizi ileri götürebileceğini aktarıyor.
Yazar, felsefecilerin doğa ile bir bütün olması gerektiğini; insanlar ile iletişim kurmayan, insanları anlamaktan yoksun ve doğadan uzak şekilde yaşayan felsefecileri “masa başı felsefecisi” olarak eleştirir. Bunun aksine doğada kalarak, yürüyerek eserlerini oluşturan yazarların ise özgür olduğunu savunur. Ben iki yazarın yürüyüş hikayesini okuduğumda etkilendim: Nietzsche ve Rousseau.
Nietzsche, filolog olarak çalıştığı okuldan baş ağrısı, baş dönmesi görme bozukluğu gibi sebeplerden dolayı istifa eder. Hastalığı onu yatağa bağımlı hale getirir ama Nietzsche bunu istemez ve aslında ağrılarından kurtulmak, zihninde dönen kötü düşüncelerden uzaklaşmak için yürümeye başlar. Nietzsche, yürüyüşe olan bağlılığı ile günümüzde halen en çok okunan eserlerinden olan Böyle Buyurdu Zerdüşt, Tan Kızıllığı, Şen Bilim gibi eserlerini bu dönemde yazmıştır. Nietzsche, yürüyerek yazan bir yazarın eserlerinde başkalarında bağımsız sadece düşünce, muhakeme ve karar olduğunu ifade eder. Yürüyerek yazılan eserler sıkıcı olmamakla birlikte ortaya uzun, kılı kırk yaran eleştirel yorumların değil, hafif ama derin düşüncelerin çıktığını savunur. Ve asıl zorluğun bu olduğunu söyler: “Düşünce ne kadar hafifse o kadar çok yükselir ve kanaatin, takdirin, yerleşik düşüncenin dipsiz bataklığından hızla uzaklaşarak derinleşir.” Şeklinde ifade etmektedir(S.25). Nietzsche, masa başı yazarlarının kitaplarını “gülle gibidirler, obezdirler, sıkıcıdırlar ve güçlükle, yavaş yavaş okunurlar.” Diye nitelendirir. Kütüphanelerde doğan kitapların ağır ve sığ, birer kopya olduklarını düşünür. Bu yüzden de yürüme felsefesini savunur aslında.
Rousseau ise; yürüyen insanı “homo viator” olarak tanımlar. Ormanda gün boyu süren yürüyüşlerde, homo viatoru yani yürüyen insanı; kültürle, eğitimle, sanatla bozulmamış doğal insan olarak düşünür. Kitaplardan ve entelektüelleşme modasından, toplumda varolmanın kabul edilme zorunluluğundan evvelki doğal insan arayışındadır. Yürüyüşte “Kendimde doğal olan ne bulabileceğim? Kitaplarda değil, sadece yalnız başıma yürüyerek bulabileceğim şey ne?” diye sorar. Yaptığı yürüyüşler neticesinde ise insanın kendini her şeyiyle kabul etmesi, sevmesi ve bunu bencillikten uzak gerçekleştirmesi gerektiğini savunur. Bencillik ile öz saygının karıştırılmaması gerektiğini ve bunun da kendini sevmek ile mümkün olabileceğini söyler. Sayfa 72’de bu durumu şöyle ifade eder: “Doğal insan, içgüdüsel olarak kendini sever ama asla kendini yeğlemez. Sadece toplum içinde öğrenilir kendini yeğlemek. İnsan kendini sevmeyi yeniden öğrenebilmek için uzun mu uzun bir yol tepmelidir.”
Kitabın genel olarak mantığını sevdim. Zaten felsefe okumayı seviyorum beni çok sıkmadı. Ama bu kadar didaktik bir anlatım olması ve üsten bir dil kullanılması beni rahatsız etti. Ayrıca ‘masa başı felsefesi’ dediğimiz şey uzun süreçler sonucunda meyvesini veriyor olabilir. Felsefe yapmak birçok etkeni içinde barındırır. En başta okuduklarınız, anlayış biçiminiz, tefekkürünüz, yaşadıklarınız, acılarınız, sevinçleriniz... Herkes karakterine uygun bir felsefe yapmanın yolunu bulur. Yürüyüş dediğimiz şey sırf bir eylem olduğu için felsefenin bütününü oluşturamaz. Çünkü durmak da bir eylemdir. Bazen sadece durmak bile bir sorudur ve bir cevaptır. Durabilirseniz bir soru sorar ve belki de bir cevap alırsınız.
İyi okumalar dilerim.
·
54 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.