Çatlakları Onarmak Mümkün mü?Bilim
Herkese merhaba! İnceleme yazmayalı baya oldu,umarım bu iyi bir başlangıç olur çünkü insan yazdıkça yazası geliyor fakat ara verince de tekrardan yazmak zor oluyor...
Yaratılıştaki Çatlak başlığı bize ne anlatmaktadır?
Bizler sanılanın aksine, o kadar da mükemmel canlılar değiliz.Şuan oturduğumuz yerde bile hücrelerimiz biyokimyasal işlevlerini yerine getirirken sürekli hatalar yapmaktadır.Çoğu zaman bu hataları düzelterek yoluna devam eder peki ya düzeltemedikleri genomun bütünlüğünde çatlaklar meydana getirmez mi? Eğer bu çatlaklar yaratılışımız da yani embriyonik çağımızda meydana gelmişse her şey için geç mi kaldık? Bu karamsar tablodan nasıl kurtulacağız? Çatlakları doldurmamız mümkün mü? Hadi gelin,birlikte bu soruların yanıtlarına bakalım!
Gen düzenleme ile genomumuzda meydana gelen hataları ya da çatlakları bertaraf edebiliriz.Gen düzenleme en basit tabirle genetik materyali belirli şekilde değiştirme sürecidir.Bu teknikle genlerin yapısı,dizilimi veya işlevi üzerinde değişiklikler yapılabilir.Bu değişiklikleri yapmada kullanılan en yaygın araç CRISPR-Cas9 mekanizmasıdır.Şimdi işler biraz karışacak; CRISPR anlamak zorlayıcı olabilir, en basit şekilde aktarmaya çalışacağım.
Tüm canlılarda bağışıklık sistemi vardır.Nasıl ki bizler vücudumuza yabancı bir patojen (bakteri,virüs) girdiğinde bunu antijen-antikor kompleksi oluşturarak ve bir takım kimyasalları salgılayarak patojeni öldürüp bağışıklık kazanıyorsak, bunu bakteriler de yapmaktadır.Bakteriler yabancı DNA'ları yok etmek için RNA-temelli bir savunma programına sahiptirler.Bu savunma programı CRISPR olarak adlandırılır;bu isim "clustered regularly interspaced short palindromic repeats" (düzenli aralıklı kısa tekrarlar kümesi) sözcüklerinin baş harfinden gelir.
Şimdi bir bakteri kromozomunu hayal edin; DNA'sında cas genleri ve tekrar dizileri bulunmaktadır.Tekrar dizileri yabancı DNA'yı tanıyıp bağlanır.Bağlandıktan sonra yabancı DNA'yı yok etmek de gerekir; bunu da cas genleri tarafından üretilen Cas proteinleri yapar.Bu şekilde Cas proteinleri yabancı nükleik asidi keser ve yok eder.Sonuç olarak bakteri genom kararlılığı sağlanmış olur.
CRISPR'ı anlattığıma göre şunu sorabilirsiniz: İyi de bunun bizimle ne alakası var?
Bakterilerdeki savunma sistemini taklit ederek genetik hastalıkları tedavi edebiliriz!
Aslında CRISPR kabaca yaptığı şey,tıpkı bir makas gibi hatalı dizileri kesip sonrasında homolog rekombinasyon ile onarmaktır.
Örneğin,kandaki bir genetik bozukluk olan orak hücre hastalığında beta-globin adlı genin 17 harfi mutasyona uğrar,A iken T olur. Amino asit çevirildiğinde, bu mutasyon yüzünden, hemoglobin proteinin kritik bir bölgesinde glutamık asit amino asidinin yerine valin amin asidi alır.Bunun gibi tek nokta mutasyonu sonucunda meydana gelen genetik bozuklukları CRISPR ile geriye döndürebiliriz.
Kitapta ,CRISPR'ın tıpa katkısı ile ilgili şu cümleler geçmektedir: "Tıpa ilişkin olasılıklar epey heyecan uyandırıcı olsa da,CRISPR'ın insanlarda yapılan klinik denemelerine dahil edilmesi yıllar alacaktır.Bu esnada,artık canlı hücre içinde gen düzenlemenin sadece birkaç gün içinde icra edebileceği haberi işitilince, söz konusu teknoloji, dünya çapında bilim camiasında hızla yayıldı.Pek çok uzmanı tahminine göre CRISPR, araştırma biyologlarının gerçekleşen rüyası olacak, bir zamanlar ancak hayalleri süsleyen deneylerin yapılması mümkün kılacaktı"
Sadece tıp değil tarımda da CRISPR yardımıyla devrimler gerçekleştirebiliriz.CRISPR / Cas9 gen düzenleme yöntemi verim iyileştirme ve biyotik ve abiyotik stres yönetimi başta olmak üzere çeşitli özellikler için kullanılmaya hazırlanmaktadır;hatta bazı laboratuvarlarda kullanılmaktadır.
"Biyoteknoloji gıda güvenliğini desteklememize,yetersiz beslenmeyi defetmemize,iklim değişikliğine uyum göstermemize,bütün dünyada çevresel yıkımı engellememize yardımcı olabilir. Fakat,bilimciler,şirketler, hükümetler ve halk bu işe hep birlikte soyunmazsa, söz konusu ilerlemeye ulaşılmaz.Her birimiz bu ortaklığa çok temel bir şekilde katkı sunabiliriz. İş,açık fikirli olmakla başlıyor."
Evet,CRISPR'ın ne olduğunu ve açacağı devrimlerden az çok bahsettik.İncelemeyi bitirmeden biyoetik kısmına da değinmek istiyorum.
Dışarıdan bakılınca her şey mükemmel görünüyor; hastalıkları tedavi edebiliriz,iklim krizinin üstesinden geliriz,gıda sorununu hallederiz... Bizler her şeyin üstesinden geliriz ve tüm bunları, evrensel ahlaki kurallara uyarak yapabiliriz!
Hiç inandırıcı gelmedi değil mi? Bende yazdığıma inanmadım.Bunları yapmak hiç de kolay olmayacak,çünkü insanın açgözlülüğü ve paranın çoğunlukla iyi ellerde olmaması, ve bizim bu ellere bakmamız aslında çözmemiz gereken meseleleri
değilde teknolojinin insanların lüks ihtiyaçlarına hizmet etmesinden endişe ediyorum.Diğer bir endişem ise, dünya genelinde genetik hastalıklardan muzdarip birçok insan var. Bunların hepsi CRISPR teknolojisine erişebilecek mi ya da sadece belirli ekonomik sınıfa mı hitap edecek? Söz konusu sağlık olunca kapitalist sistemden nefret ediyorum...
Yaratılıştaki tüm çatlakları onarma dileğiyle incelememi sonlandırıyorum.Okuduğunuz için teşekkür ederim.
··
2 +1'leme
·581 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Hilal
Gönderi Sahibi
Bir virüsün hücreye enfekte etmesi ve DNA'sını hücrenin içine bırakması ile hücrenin savunma sistemleri devreye girer.Cas1 ve Cas2 proteinleri virüsün DNA'sına yapışarak ondan yaklaşık 30 baz çifti uzunluğunda bir kısımı keser. Kesilen bu 30 baz çifti-uzunluğundaki DNA parçası tekrar kümelerinin bulunduğu bölgeye getirilir ve tekrarların arasına yerleştirilir.Ardından bu yeni DNA parçası RNA'ya çevrilir ve çeşitli Cas proteinlerine bağlanarak ribonüleoprotein (RNP) kompleksi denilen bir molekül oluştururlar.Hücrenin tekrar aynı virüs tarafından saldırıya uğraması durumunda RNP kompleksi,virüsün DNA'sı ile aynı diziye sahip olduğu için virüsü tanır ve çeşitli reaksiyonları tetikleyerek virüs DNA'sının parçalanmasını sağlar.
