Günümüzden beş bin yıl önce, Yunan destanı İlyada’dan, Hint destanı Mahâbhârata’dan bin beş yüz yıl önce biçimlenip yazıya aktarılmış olan Gılgamış destanı, insanoğlunun ilk yazınsal ürünü ve başyapıtıdır.
Bana göre aslında Gılgamış’ın psikolojik dönüşümünü okuyoruz destanda.
Gılgamış bir ütopya peşindedir. Ütopyası şu; ölümsüzlüğü aramak ve bulmak.
Gılgamış, Tanrıça Ninsun ile ölümlü Lugalbanda’nın oğludur. Üçte ikisi Tanrı etinden,üçte biri insan etinden oluşmaktadır.
Gılgamış Uruk kentini görkemli surlarla çeviren acımasız, güçlü bir kraldır. Kendi halkına eziyet eder. Evlenenen ve nişanlanan kadınlarla önce kendisi birliktelik yaşar. Halk bu durumdan çok şikayetçi ve bunun üzerine Tanrıça Aruru Gılgamış’la kapışması, Uruk halkının rahat edebilmesi için Enkidu’yu kilden yoğurur. Enkidu hayvanlar arasında büyümüş insanımsı bir yaratıktır. Uruklu bir fahişe onun erkeklik içgüdüsünü uyandırır ve altı gece yedi gün yatarlar. Sonra onu kente getirir ve uygarlaştırır.Sonunda Enkidu Gılgamış’la kapışırlar. Yenişemezler. Kısa sürede çok samimi birer arkadaş olurlar. Gılgamış Sedir Ormanları’na gidip oranın dev bekçisi Humbaba’yı öldürüp Uruk’a kereste getirmek ister. Arkadaşı Enkidu ile birlikte bu korkunç devi öldürürler. Bunun üzerine aşk tanrıçası İştar Gılgamış’a aşık olur. Ama Gılgamış aşkına karşılık vermez. Buna sinirlenen İştar gökten korkunç bir boğa indirip Gılgamış’ın üzerine salar.Arkadaşı Enkidu ile birlikte boğayı öldürürler. Tanrılar hem Humbaba’yı hem de Gök Boğası’nı öldürdükleri için birini ölüme mahkum etmek isterler. Bu kişi Enkidu olur. Enkidu hastalanır ve ölür. Gılgamış için büyük bir yıkım olur bu ölüm. “Ben de Enkidu gibi ölecek miyim?” diye ağlar, dövünür. Tanrı Ea yeryüzünde tek bir kişiye vermiştir ölümsüzlüğü. O kişi de Büyük Tufan’da “yaşamın tohumunu” kurtaran Ut-Napiştim’dir. Gılgamış uzun ve zorlu bir yolculuk sonrası onun yaşadığı “mutluluklar ülkesi” Dilmun’a ulaşır. Ölümsüzlüğün sırrını öğrenir. Denizin dibindeki bir bitkidedir bu giz. Suyun derinlerine dalıp çıkarır ama dönüşte yılana kaptırır.
Muhteşemdi, okumak için geç kaldığımı düşünüyorum keşke çok önceden okumuş olsaydım.
·
54 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.