·247 syf.····Okunma: 21 Haziran 2023 00:00 günümüzden -ve i, robot'taki öykülerden- 3000 yıl sonra, 5000'li yıllarda geçen, asimov'un robot serisinin #1. kitabı. dünya -kitapta geçen haliyle "arz"- o yıllarda her biri onar milyon nüfuslu 800 kentten oluşurken, hiperuzay yolculuğunun keşfiyle kolonileştirilmiş 50 dış gezegende nüfuslar kontrol altındadır ve uzaycılar zenginlik içindedir. arzdan giden ilk göçmenlerin torunları olan uzaycılar bu refahlarını robot teknolojilerine borçlu olsalar da arzlılar ellerinden işlerini alacakları endişesiyle robotlara karşı tepkisini korumaktadır. insanlar yer altına sıkışmış, ekonomileri maya sektörüne bağımlı, üstü tamamen kapalı çelikten bir mağara şeklindeki kentlerinde yaşarken, yeryüzünde sadece madenlerde ve çiftliklerde çalışan bazı ilkel teknolojili robotlar vardır.
arzın da dış dünyalar gibi robotlaştırılması için bazı girişimlerde bulunan dr. sarton, new york'un dışında uzaycıların kontrolünde bir kentte öldürülmüş, bu cinayetin aydınlatılması için arzlı dedektif elijah baley ve dış dünyadan son teknoloji bir robot r. daneel olivaw görevlendirilmişlerdir. ikili bu cinayeti aydınlatmaya çalışırken birbirlerinin tuhaflıklarına alışmak zorunda kalacak ve ortaçağcılar adlı yeryüzüne dönüşü savunan bir grupla mücadele edeceklerdir.
bilimkurgudan çok polisiye yönüyle öne çıkan bu eserde asimov başarılı bir evren yaratmış, bir kimyacı/temel bilimci olmasının da avantajıyla romandaki teknolojik unsurları okuyucuya tutarlı şekilde aktarmıştır. ancak benim hoşuma giden kısım bu sci-fi elementlerden çok yarattığı evrenin sosyolojisinde yatar. arzlıların ekonomi ve üretim adına yer, mahremiyet, özgür irade gibi eski alışkanlıklarının çoğundan vazgeçmiş olması, robotlara karşı tutundukları tavır, baley'in iç dünyasında yaşadığı dönüşümler,uzaycıların arzlılara mikrop taşıyan hayvan muamelesi takınması, 50 gezegenden oluşan dış dünyanın 50 eyaletli abd'yi temsil etmesi ve arza medeniyet getirmek istemesi gibi detaylar bu romanı güzelleştiren noktalardır.