İncelememe başlarken her şeyden önce Osmanlı'nın hakkını vermek istiyorum. yetiştirdiği subayların kalitesi mükemmel.. Osmanlı subaylarını sadece harp meydanında değil Bilgide, donanımda, eğitimde, edebiyatta, nezakette, ahlakta, ve vatan sevgisinde de iyi yetiştirmiş..
Fahrettin Altay Paşamızın askerlikte, savaş meydanında istiklal Harbinde ve muhtelif cephelerdeki başarısı tartışılmaz ama okuduğum On Yıl Savaş ve Sonrası (1912 - 1922) kitabındaki Edebiyat, gerçekçilik ,anlaşılırlık, etkileyicilik, akıcılık ve duygusallığı kısacası kaleminin gücü takdire şayandır.....
Gelelim On Yıl Savaş ve Sonrası (1912 - 1922) na, Otobiyografi tarzında bir kitap.(benim fikrimdir) paşa çocukluğundan başlayarak hayatını özellikle Osmanlıda başlayan ve istiklal savaşıyla devam eden cephelerde 10 yıl süren savaş anılarını ve sonrasını yazmıştır. Kırgınlıklarını, korkularını, sevinçlerini, üzüntülerini, Enver paşaya olan mesafesini,1. Dünya savaşındaki arap ihanetini, İstiklal savaşındaki çerkez etem ihanetini, anlatmıştır...
Fahrettin Altay Paşamız Türkiye Cumhuriyeti Orgenerali olduktan sonra , Çankaya'da Atatürk'ün misafirliğini, Kral Edward ve İran şahı Pehlevi'ye yaptığı mihmandarlığı, Afgan-İran arasındaki sınır anlaşmazlığındaki Türkiye'yi
temsilen yaptığı arabuluculuğu ve silah arkadaşı dostu aynı zamanda başkomutanı olan Atatürk'e büyük sevgisini saygısını ve sadakatini ona olan bağlılığını gururla anlatır.
Bütün samimiyetim ve kalbimle yazıyorum ki, 1. Dünya ve İstiklal savaşı komutanlarımızın hepsi ki bunlar Manastır Askeri Okulu'na yazılan öksüz ve fakir ailelerin vatansever Türk evlatlarıdır. Ve aynı devrenin talebeleridir. Bunlarda ego yok, hırs yok, bencillik yok, çıkarcılık yok, kıskançlık yok, sadece vatan sevgisi var..
Atatürk bir dev ama devlerin omuzuna basarak devleşen bir dev......
Ve ben yine her incelememde olduğu gibi On Yıl Savaş ve Sonrası (1912 - 1922) na veda ederken tüm kitabı tek bir alıntıyla özetliyorum.
"Kitabımın önsözünü genç Türk nesillerine bir öğütle sonuçlandırmak istiyorum: Bu vatan binlerce mihnet, binlerce şehit ve sayısız savaşların neticesinde elde edilmiş bir idealdir.
Sevgili yeni yetişen Türk nesilleri. Onu seviniz. Hem de çok seviniz. Çünkü o, insanları ve en çorak toprağı ile bile bu sevgiye gerçekten layıktır. En büyük idealiniz vatan olmalıdır.....
Fahrettin Altay
Emekli Orgeneral
1970 İstanbul
On Yıl Savaş ve Sonrası (1912 - 1922)Fahrettin Altay Sayfa x Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.....