Birini Öldürebilir Miydiniz ?
birini öldürebilir miydiniz?
peki iki kişiyi öldürebilir miydiniz?
eğer birini öldüremiyorsanız muhtemelen ahlaki kurallar sizi bu hâle getirdiği içindir. bu eylemsizlik sizi korkak yapmaz. dini ahlak; her potansiyel eylemin önceden belirlenmiş içsel bir ahlaki değere sahip olduğunu varsayar. burada ahlaki kural eylemden bağımsızdır. yani yanlış olan her zaman yanlıştır. bir de herhangi bir eylemin doğruluğunun eylemin sonucunda yattığının varsayıldığı teleolojik ahlak vardır. burada ahlaki kural eyleme bağlıdır. bir eylem zarar vermekten çok yardımcı oluyorsa doğrudur. birinde hırsızlık her zaman yanlıştır. diğerinde yaptığın hırsızlıkla 5 kişinin karnını doyurduysan doğrudur.
ilkindeki yanlış bir şeyin yanlış (suç) olduğu varsayımının kökenindeki dini ahlak değiştirilemez. iki kere iki her zaman dörttür. yani ahlaki kurallar sabittir. dinsel ahlakın muhafazakar doğası buradan gelir. semavi dinlerde hâlâ yüzlerce yıl önce konulan kurallar değişmemiştir.
ya nietzsche'nin dediği gibi tanrı ölürse ne olur. dindarlık ile ahlak arasındaki ilişki sona erer. önceki ahlaki kurallar bir anda unutulur ve kendi kurallarımızı koyarız. tıpkı raskolnikov’un yaptığı gibi; karşıdakini bit olduğu için değersiz görüp toplum için doğru yaptığımız eyleme inanırız. burada raskolnikov çok büyük bir bunalımın içine düşer. kendi ahlaki kurallarına güvenerek öldürdüğü kişiden farklı olmadığını görünce bu sefer dini ahlak kuralları ve cezaları devreye girer. teleolojik ahlak kurallarının seküler bir cennet vaadi temelden sarsılmıştır.
insanlığın dindeki derin tarihsel, felsefi, ahlaki ve psikolojik kökleri göz önüne alındığında, 19. yüzyıl seküler hareketinin simgesi raskolnikov başarısız olmuştur. ahlaki ikilemlerinin ağına hapsolan adam toplumu kurtarmaya çalışırken seçilmiş kişi olmadığını ancak iki kişiyi öldürerek öğrenmiştir.
asıl soru "toplum; cimri, yaşlı ve herkesin nefret ettiği tefeci kadın ile kibar ama fakir bir gencin hayatını nasıl dengeler?" olmalıyken, cevap "ahlaklı bir toplum asla böyle bir hesap yapmazdı" olmalıdır.
"vicdanı olan insan, günahını kabul ederken acı çeker. bu onun cezasıdır"
aklın gücüne olan inancıyla yaşamış raskolnikov için hikaye kötü biter. o, cehalet dağlarını aşmıştır, en yüksek zirveyi fethetmek üzeredir. ama kendini son kayanın üzerinden çekerken, yüzyıllardır orada oturan bir grup din adamı tarafından karşılanmıştır.
·
73 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.