Kitap insanların zulmünden sıkılan hayvanların isyan edip çiftliği ele geçirmesini ele alır. Kitap bol alegori içeren bir anahtarlı roman örneğidir. Kitapta her karakter bir kişiyi veya sınıfı temsil etmekte. Orwell kitabı eşitlikçi bir ülke hayali ile kurulan ama totaliterleşen sovyetler birliğine yazmış olsa da her ülkeye affedilebilir.
Böyle bir isyanın fikir babalığını yapan Koca Reis Karl Marx'ı temsil ediyor. Kitapta iktidarı ele geçirmek için her yolu mübah gören, hiç gülmeyen domuz Napoleon ise Stalin'i temsil ediyor. Güç kazanmak insanın bir içgüdüsüdür. İnsan bu nedenle sürekli güçlü olmak ister. Napoleon'dan kitapta güdülerine yenik düşer. Buna rağmen Harun Çelik'in dediği gibi bu kitaba yalnız Sovyetler üzerinden bakmak hatalıdır. Buna bağlı kalarak Napoleon'u iktidarı ele geçiren tüm diktatörlere benzetebiliriz. Snowball isimli başka bir domuzsa daha konuşkan, güler yüzlüdür. Orwell Snowball'ı Troçki'ye benzetmişse de, Snowball'ı hakkı yenen tüm aydınlara ve siyasetçilere benzetebiliriz. Fikirleri Napoleon'un fikirlerinden daha iyidir. Snowball hayvanlara okuma yazma öğretmek ve onları bilgilendirmek ister. Snowball'ın fikirleri daha iyi olsa da liderin fikirleri zeki toplumlarda ön plana çıkar. Aptal toplumlarsa liderin karizmasına odaklanır. Gülmek ve karizma ise ters orantılıdır. Bu nedenle hayvanlar Napoleon'u Snowball'dan daha iyi bir lider olarak görüyorlar. Güçlü lider, aptal toplumun eseridir.
Karakterleri tanımaya devam edelim. Bir başka domuz olan Squealer ise kitapta yalancı, çıkarları uğruna sapkınlık eden, para kimden geliyorsa ona secde duran medyayı temsil eder. Napoleon ne yolsuzluk yapsa onu halka masum gösterir ve halkı manipüle ederdi. Kitapta güçlü, kuvvetli, ama bir o kadarda salak olan at Boxer işçi sınıfını temsil eder. Snowball'ı çiftlikten kovan ve Napoleon ne derse onu yapan köpekler ise iktidarın eleştirilmesini engelleyen silahlı kuvvetleri sembolize eder. Bunu KGB'ye benzetebiliriz(Stalin'i eleştirenleri öldüren örgüt). Kitapta ki kuzgun Moses ise din adamlarını sembol ediyor. Hayvanları Balbadem isimli bir cennet ile kandırır. Dediğine göre ölen hayvanlar Balbadem isimli bulutların üstünde ki bir cennete gidecekti. Zaten Moses papazların giydiği kıyafet gibi siyah renktedir.
Gashlighting Manipülasyonu
Hayvanlar yavaş yavaş devrimin ilk yıllarında benimsenmiş olan yedi kuralı kendi çıkarları uğruna değiştirir. Mesela yedi kural "hiçbir hayvan yatakta yatmamalı" der. Domuzlar ise bu yasayı "Hiçbir hayvan çarşaflı yatakta yatmamalı" şeklinde değiştirir. Sanki yasanın ilk hali buymuş gibi davranırlar. Bu manipülasyon tekniğine Gashlighting denir. Böylece kurban kendi aklına güvenmez, her şeyi yanlış hatırladığını düşünür ve git gide düşünemeyen bir hal takınır. Bu, kitapta hep yapılır
Dış Güçler Manipülasyonu
Squealer, Napoleon'un iktidarını sağlamlaştırmak için dış güçler manipülasyonunu kullanır. Süt kovaları mı devrildi, onu çiftlikten kaçan Snowball gece gizlice gelip yaptı, yumurtalar mı kırıldı, fırtınada değirmen mı yıkıldı, onu da Snowball yaptı. Bu manipülasyon tekniğinde iktidar sahibi her kimse, ülkeyi bölmeye çalışan bir gücün olduğunu halka inandırır. Halk ise iktidarı sevmese de ona karşı isyan etmez, çünkü bunu yapmanın o hayali dış düşmanın ekmeğine yağ sürmek olacağına inanır. Böylece ülkenin sorunları(adalet, liyakat vesaire) göz ardı edilir. Halk sürekli olarak korkunç, uzaklarda yaşayan ve ülkeyi işgal etmek isteyen bir düşmanın olduğunu düşünürler. Kuraklık mı çıktı, suçlu Snowball, tayınlar mı azaldı, suçlu hazır, Snowball. Bunlar hep Snowball'ın oyunlarıdır.
Damnatio Memoria
Belli bir süreden sonra geçmiş unutulur ve hatta lanetlenir. Koca Reis "İnsana karşı savaşırken ona benzememeliyiz. Onu alt ettiğiniz zaman bile kötü alışkanlıklarını benimsemeye kalkmayın. Hiçbir hayvan bir evde yaşamamalı, yatakta yatmamalı, giysi giymemeli, içki ve sigara içmemeli, paraya el sürmemeli, ticaretle uğraşmamalı. Hiçbir hayvan kendi türünden olanlara zorbalık etmemeli. Güçlüsü güçsüzü, akıllısı akıldışı, hepimiz kardeşiz. Hiçbir hayvan başka bir hayvanı öldürmemeli. Bütün hayvanlar eşittir." demişti eskiden. Ama hayvanlar bunu unuttuklarından domuzlara karşı gelemiyorlardı.
Geçmiş unutulmakla kalmıyor, lanetleniyordu da. Squealer sürekli Jones döneminde çiftliğin çok kötü olduğunu, şimdi ise çiftliğin çok iyi bir durumda olduğu yalanını atar. Buna Latince Damnatio Memoria denir. Günümüz politikacıları da buna benzer şekilde kendinden önceki yılların ne kadar kötü olduğunu söylerler.
Hayvan Çiftliğinde ki hayvanlar ne kadar kötü durumda olsa da Squealer sürekli Hayvan Çiftliğinde bolluk olduğunu, diğer çiftliklerinse fakir olduğunu söyler. Biraz daha zorlarsanız diğer çiftlikler bizi kıskanıyor dahi diyebilir.
Orwell Neyi Eleştiriyor
İlk çıktığında bu kitaba herkes devrim karşıtı demişti. Bu kesinlikle hatalıdır. Bir kere Orwell bir Sosyalist'ti. Ama o bu yolla gidilen ve sonunda totaliterleşen devrimlere karşı üç maymunu oynamıyordu. Bu nedenle kitap Sosyalizm değil, Stalinizm eleştirisidir. Tabii bu kitaba yalnız Stalin'in gözünden bakmak hatalı olur. Napoleon'u ister Stalin'e benzetin ister başka birine. Kitabın diktatörlere karş bir tutum tutturduğunu bilmelisiniz.
Kitap siyasi olarak diktatörlük eleştirisi olsa da bir de sosyal eleştirisi vardır. Çiftlikte kast sistemi oluşturan Napoleon, onu sürekli haklı çıkaran ve insanları manipüle eden Squealer ne kadar suçluysa, halkta o kadar suçludur. Orwell kitapta halkın suçunu cehalet ve eylemsizlik olarak ikiye ayırır. Koyunlar cahildir; onlara dört ayak iyi, iki ayak kötü diyin onu derler. Dört ayak iyi, iki ayak daha iyi diyin, onu da derler. Koyunlar hiçbir şeyi sorgulamaz. Napoleon ne diyorsa koyunlar için o doğrudur. Koyunlar bu nedenle iktidarı protesto etmezler. Eşek Benjamin ise kast sisteminin ve Napoleon'un kötü olduğunun farkındadır. Okumayı çok iyi bilir ve zekidir. Ama Napoleon iktidarından kurtulmak için hiçbir şey yapmaz. Bu onu eylemsiz yapar. Orwell kitapta bu eylemsizliği de eleştirir.
·
63 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.