Öncelikle kitabı okuma vaktim haletiruhiyemin yoğun bir melankolik anına denk geldi binaenaleyh bu duygu durumum kitapla birlikte arşa çıktı. Dostoyevski'nin "Yeraltı Adamı" aracılığıyla oluşturduğu dünya, insanın içsel karmaşasını, çelişkisini, kendisiyle ve toplumla olan çatışmasını öyle güçlü bir şekilde yansıtıyor ki, bu karmaşa okuyucuyu adeta içine çekiyor.
Yeraltını ben bir "konfor alanı" olarak düşündüm; insanın kendi iç dünyasına çekildiği, dış dünyanın karmaşasından kaçtığı bir yer. Ancak bu konfor alanı, gerçek bir huzur sunmuyor. Yeraltı Adamı, konfor alanında da huzursuz ve kötü bir ruh hali içerisinde. Çünkü bu alan kendini izole etme isteğinden doğsa da, aynı zamanda insanı yalnızlık ve kendine acıma, kendini küçük görme gibi duygularla yüzleştiriyor. Konfor alanının dışına çıktığında ise daha da berbat hissetmesi, insanın kaçması mümkün olmayan bir kısır döngüde sıkışıp kaldığını gösteriyor.
Kitapta beni en çok etkileyen durumlardan biri, Yeraltı Adamı'nın Liza'ya verdiği nasihatlerdi. Ona insanın hayatını değiştirebileceğini, kendi değerine sahip çıkması gerektiğini söylüyor. Ama aynı karakter, kendi söylediklerine göre yaşamaktan tamamen uzak. Bu çelişki (Ki bu tür çelişkiler kitabın tamamında hakim ve gerçek dünyayla olan gerçeklik payı oldukça yüksek.), insanın hem kendine hem de başkalarına karşı ne kadar tutarsız olabileceğini gözler önüne seriyor. Dostoyevski, bu durumun altını şu alıntıyla çok etkili bir şekilde çiziyor: "İnsan önce kendisi yaşamayı öğrenmeli, ondan sonra başkalarını kınamaya kalkışmalıdır!"
Bu söz, sadece Yeraltı Adamı'nın değil, hepimizin hayatında yankı bulabilecek bir gerçekliğe işaret ediyor.
Dostoyevski, Yeraltından Notlar ile okuyucusunu rahatsız etmeyi başaran nadir yazarlardan biri bence. Yeraltı Adamı'nın kendine ve çevresine olan acımasız eleştirileri, insanın kendi iç dünyasına bir ayna tutuyor. Bu aynaya bakmak cesaret gerektiriyor çünkü o aynada, yeraltının karanlığıyla yüzleşmek zorunda kalıyoruz.
Belki de bu kitap bize şunu söylüyor: Yeraltı, hepimizin zaman zaman sığındığı bir konfor alanıdır; ama asıl mesele, o karanlıkta ne kadar kalmayı göze alabileceğimizdir...
·
44 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.