Bir yüzyıl sonu... Yeni bir roman geleneğinin yetkin ve özgün bir örneği... Mahmut Ekrem'in "Araba Sevdası" yeni tekniklerin -örneğin bilinç akışı- ustaca kullanıldığı ancak işlenen konunun önceki örneklerden pek de fazla ayrışamadığı iyi bir roman. Ne "Felatun Bey ile Rakım Efendi" 
Felatun Bey ile Rakım Efendi kadar yüzeysel ve ne de onun kadar tarafgir.
İki roman da tabii olarak Batılılaşma konusunu ele almaları sebebiyle benzerlik gösterir. Ancak Ahmet Mithat 
Ahmet Mithat Efendi romana o kadar dahil olur, okuyucuyu o kadar yönlendirir ki bu romanın akışı içinde pek de sağlıklı bir tercih olmaz. Okura sürekli olarak "yanlış" Batılılaşan Felatun'un başına gelen felâket yahut aksilikleri, Râkım'ın ise sürekli olarak güzel ve iyi şeyler, olaylar ve kişilerle denk gelmesi ve bütün bunların Felatun'un kapitalist düzende yalnızca tüketen pozisyonda olmasının neden olduğu bir nefret dolayısıyla olduğunu, Rakım'ın ise hem tüketen hem de üreten rollerini gayet ustaca ve "doğru" Batılılaşarak yerine getirdiğini yazar çok ustaca gizleyerek âdeta empoze eder.
Mahmut Ekrem 
Recaizade Mahmut Ekrem de yine Ahmet Mithat'ın karakterleri olan ve onlar gibi Batılılaşmış bir Osmanlı gencini ele alır: Bihrûz. Bihrûz biraz safça bir genç. Çevresindeki herkesin kazıklamak ve aldatmak girişimlerine müsait. Örnek olarak Kondoraki ve Keşfî Beyler gösterilebilir. Ama Ekrem karakteri kötülemez; yalnızca bâzı şeylerin doğru olmadığını, bir şeylerin yanlış gittiğini araya girmeden ve karakterin iç dünyasını okura göstererek sezdirir yahut anlatır. Yine de karakteri güzellemez ve başına gelen aksiliklerin yine diğer romanda olduğu gibi "yanlış" Batılılaşmış olduğu fikrini terk etmez ve ettirmez.
Ben özgün yazım ve eleştirel basımını okudum. Bolca Fransızca, Farsça ve Osmanlıca kelime, yapı veya cümleler olması işleri bazen zorlaştırabilme olasılığı yaratsa da bunların anlamlarının hemen sayfa altındaki dipnotta bulunması işimi fazlaca kolaylaştırdı. Fazlaca meraklı olmayanlara sadece Osmanlıca metin yeterli olacaksa da meraklıları için eleştirel basım çok daha uygun olacaktır. Diliçi çevrilmiş bir versiyonunun özellikle bu roman için çok yetersiz kalacağını tahmin ediyor ve haddim olmayak sadeleştirilmemiş bir baskısının okunmasının daha iyi olacağını tavsiye ediyorum.
Felatun Bey ile Rakım Efendi kadar yüzeysel ve ne de onun kadar tarafgir.
İki roman da tabii olarak Batılılaşma konusunu ele almaları sebebiyle benzerlik gösterir. Ancak Ahmet Mithat Ahmet Mithat Efendi romana o kadar dahil olur, okuyucuyu o kadar yönlendirir ki bu romanın akışı içinde pek de sağlıklı bir tercih olmaz. Okura sürekli olarak "yanlış" Batılılaşan Felatun'un başına gelen felâket yahut aksilikleri, Râkım'ın ise sürekli olarak güzel ve iyi şeyler, olaylar ve kişilerle denk gelmesi ve bütün bunların Felatun'un kapitalist düzende yalnızca tüketen pozisyonda olmasının neden olduğu bir nefret dolayısıyla olduğunu, Rakım'ın ise hem tüketen hem de üreten rollerini gayet ustaca ve "doğru" Batılılaşarak yerine getirdiğini yazar çok ustaca gizleyerek âdeta empoze eder.
Mahmut Ekrem Recaizade Mahmut Ekrem de yine Ahmet Mithat'ın karakterleri olan ve onlar gibi Batılılaşmış bir Osmanlı gencini ele alır: Bihrûz. Bihrûz biraz safça bir genç. Çevresindeki herkesin kazıklamak ve aldatmak girişimlerine müsait. Örnek olarak Kondoraki ve Keşfî Beyler gösterilebilir. Ama Ekrem karakteri kötülemez; yalnızca bâzı şeylerin doğru olmadığını, bir şeylerin yanlış gittiğini araya girmeden ve karakterin iç dünyasını okura göstererek sezdirir yahut anlatır. Yine de karakteri güzellemez ve başına gelen aksiliklerin yine diğer romanda olduğu gibi "yanlış" Batılılaşmış olduğu fikrini terk etmez ve ettirmez.
Ben özgün yazım ve eleştirel basımını okudum. Bolca Fransızca, Farsça ve Osmanlıca kelime, yapı veya cümleler olması işleri bazen zorlaştırabilme olasılığı yaratsa da bunların anlamlarının hemen sayfa altındaki dipnotta bulunması işimi fazlaca kolaylaştırdı. Fazlaca meraklı olmayanlara sadece Osmanlıca metin yeterli olacaksa da meraklıları için eleştirel basım çok daha uygun olacaktır. Diliçi çevrilmiş bir versiyonunun özellikle bu roman için çok yetersiz kalacağını tahmin ediyor ve haddim olmayak sadeleştirilmemiş bir baskısının okunmasının daha iyi olacağını tavsiye ediyorum.
·
37 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.