Siyasetname, Selçuklu Sultanı Melikşah’ın talimatıyla, devlet yönetimindeki aksaklıkları düzeltmek ve ideal bir yönetim modeli ortaya koymak amacıyla yazılmıştır. Bu dönemde Selçuklu Devleti, hızlı bir genişleme sürecinde olup merkezî otoriteyi sağlamlaştırma ihtiyacı içerisindeydi. Nizamülmülk, uzun yıllar vezirlik yapmış biri olarak bu eserde, hem teorik hem pratik bilgilerini harmanlamış ve yönetim ilkelerini hikâyelerle pekiştirmiştir. Eser, dinî ve ahlaki değerlere dayalı bir yönetim anlayışı önerir ve
yönetici ile halk arasındaki ilişkiyi adalet temeli üzerine inşa eder.
Selçuklu Devleti’nin yönetim anlayışını, bürokrasisini ve hükümet mekanizmalarını açıklayan bu eser, yalnızca tarihsel bir metin değil, aynı zamanda siyaset felsefesi, yönetim etiği ve devlet idaresine dair evrensel ilkeleri barındıran bir rehberdir. Bu yönüyle, yazıldığı dönemin ötesine geçerek birçok medeniyet ve düşünce sistemi için referans kaynağı olmuştur.