Yalancı Dünya; olay örgüsü, yaşananlar ve karakterlerin iç dünyası ile Zeki Demirkubuz’un
“Hayat” filmini hatırlattı bana. Hikâyedeki ve filmdeki olayların mizansenleri ayrı ayrı olmakla beraber biz okuyucular ve izleyiciler olarak ikisi arasında çok benzer duygulara rastlıyoruz içimizde. Kitapta Neriman, filmde Hicran. Neriman’ın evde ailesinden gördüğü baskılar ve büyük film yıldızı olma hayali, onu günün birinde kasabasından kaçıp İstanbul’a gitmesine hem sebep olan hem vesile olan en büyük etkenlerdir. Hicran’ın da bir gün yirmi milyonluk koca İstanbul’a gitmesi gibi. Kitapta, Rıza ile özdeşleştirebileceğimiz kişi de sona doğru daha iyi tanıdığımız kişi olan genç öğretmen. İki hikâyenin de farklı bir sonu var ya da aynı şekilde bitiyor demek, hangi karakterden/karakterlerden (Neriman-Öğretmen, Hicran-Rıza, Neriman-Ali Rıza) nasıl baktığımıza bağlı.
Neriman genç, güzel bir kızdır. Güzelim diyen eline su dökemez, tıpkı Sophia Loren. Film
yıldızı olmak istemektedir. Evinde babası ev annesi tarafından sürekli gözlem altındadır.
Özellikle babasıyla hiç anlaşamamaktadır. Çorapsız dışarı çıkmasına, fırından ekmek almaya gitmesine de izin yoktur bir süre sonra. Bütün bu baskılardan kurtulmaya az kalmıştır. Birkaç ay sonra on sekiz yaşına girince vurup kaçacak kimse bir şey de söyleyemeyecektir. İstanbul’da film yıldızı olduktan sonra annesi ve babası o zaman belki affeder, gelir büyük evinde beraber yaşarlardı. Kasabaya gelen rejisör Bülent Nejat ile tanışıp ona âşık olduktan birkaç ay sonra İstanbul’a kaçar onunla. Filmlerde oynayacak ne de olsa rejisör, Avrupa görmüş Bülent Nejat ile evlenecektir. İstanbul’a adım atar atmaz asker kaçağı olan Bülent Nejat’ın yakalanmasından
sonra ortada kalmıştır. Filmciler sokağı: kurtlar sofrası. Neriman’ın bu saf halinden yararlananlar çok olur. Hepsi de diğerlerinin onu kandırdığını, kendisinin ona sahip çıkacağını söyleyerek devam ettirmişlerdir. Neriman, bir iki filmde ufak tefek rol almanın dışında herhangi bir büyük rol alamadan film yıldızı hayallerinden vazgeçer. Onu bütün geçmişi ile kabul eden Ali Rıza ile evlenir ve bir konfeksiyonda çalışmaya başlamıştır. Kurduğu hayallerin sadece birkaç aylık zaman diliminde gerçeklerle giriştiği çetin mücadeleden mağlup ayrılmasıyla Neriman için dünya, artık yalancı dünyadır.
Neriman’ın annesinin kızı için düşündüğü evlilik, ilerleyen yaşında biraz daha rahat bir yaşam, kocasının kendisini boşamasına rağmen hala eskisi gibi onun merdivenleri çıkarken gelen sesini tekrar duymayı hayal etmesi ve sonunda bunların hiçbirinin olmamasıyla onun için de dünya artık yalancı dünyadır. Kitap boyunca “yalancı dünya” yakıştırmasını sadece ondan duyarız.
Bülent Nejat, Coni, Fabrikatör Hayri Girsavaş, Noterin kızı, İmam ve karısı, Recep Cıva, Fatma
ve Fatma’nın annesi de dâhil bütün karakterlerde, yaşamın bize vadettikleri ve verdikleri arasındaki farktan kaynaklanan serzenişler ve sitemler toplanıp faile tek bir sıfat halinde yönelmektedir. Dünya yani ihtimaller deryasında en beğendiklerinizi size gösterip ulaşmaya çalıştığınızda da önünüze en olmazı koyan kıyı dalgası. Bir dünya ama yalancı olanından.
Orhan Kemal’in bu eserinde de toplumun iç dinamiklerini ve o zamanın güncel konularını
görmekteyiz. Diğer eserlerine göre bizce öne çıkan yanı toplumun tartışma konularının yanı
sıra hikâyenin ideolojik fikirlerden, siyasetten, kavgadan arındırılan kısmının ana ögelerden biri olmasıdır. Bütün olayları yukarıda belirtilen kavramlarla ilişkilendirebilir, onlarla açıklayabiliriz. Ama bir an onlardan uzak kalmak, onların etkisinde olmadan düşünmek, bu insanların yaşadıklarına kendi düşünsel altyapımızdan gelen yargılardan arındırarak birinin başına gelmiş olaylar olarak basit okumak, ihtimaller deryasından sadece hoşumuza gideni değil hepsini görmemiz demektir. Dünya o zaman da yalancı olur mu?
·
67 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.