Gelin Biz de Spinoza’nın Tanrısına İnanalım!1000Kitap
“Kimdir Spinoza?”sorusuna kısa bir cevapla başlayalım. Baruch Spinoza (1632-1677), Hollandalı filozof ve rasyonalist düşünürdür. Panteist bir dünya görüşü benimseyerek, Tanrı’nın doğayla özdeş olduğunu savunmuştur. Ethica adlı eseri, akıl ve mantık temelli bir etik sistemi sunar. Özgürlük, determinizm ve akılcılık üzerine geliştirdiği fikirler, Aydınlanma düşüncesini etkilemiştir. Düşünceleri nedeniyle Yahudi cemaatinden aforoz
edilmiştir.
Nedir “Spinoza Problemi” ?
Diğer karakter Rosenberg ise Spinoza Problemi’nin peşine düşen tam bir Yahudi düşmanı.Şu sorular bu noktada devreye giriyor işte:
1)Eğer Yahudiler aşağı bir ırksa, nasıl olur da bir Yahudi filozof olan Spinoza, Batı düşüncesine bu kadar büyük katkı sağlamıştır?
2)Goethe gibi büyük bir Alman dehası neden Spinoza’ya hayranlık duymuştur?
3)Spinoza’nın fikirleri nasıl olup da hâlâ etkisini sürdürebilmektedir?
Spinoza, bireyin özgürlüğünü ve aklı temel alırken, Rosenberg tam tersi bir çizgide, bireyi totaliter bir ideolojiye boyun eğdirmeye çalışır.Spinoza, aforoz edilmesine rağmen fikirlerinden ödün vermez ve yalnız kalmayı göze alır.Rosenberg ise kendi düşüncelerine bile tam anlamıyla hâkim değildir, çünkü ideolojisini çelişkiler içinde kurmuştur.Spinoza, insan mutluluğunun akılla ve erdemle mümkün olduğunu savunurken, Rosenberg gücü ve nefret söylemini ahlaki bir gerekçe olarak kullanır.
Kitap öyle bir kurguyla örülmüş ki 17.yüzyılda yaşayan bir filozof ve 20.yüzyılda yaşamış bir Nazi ideoloğunun düşünsel bağlamdaki kesişmesini çok açık,anlaşılır ve de sorgulatıcı biçimde serivermiş. Irvin Yalom’un meşhur kitabı Nietzsche Ağladığında’nın bile üstüne çıkan bir eser olmuş bence.Hayatı hakkındaki bilinmezliklerle günümüze ulaşan Spinoza bu romanla adeta kanlı canlı karşımıza çıkmış.Buradaki başarının sırrı Yalom’un psikiyatr olmasından mı kaynaklı?Yoksa üstün hayal gücünün araştırmacı ruhuyla birleşmesinden mi?
Bu etkileyici kurgu bize Spinoza’nın dingin yükselişini ve Rosenberg’in hırçın düşüşünü öyle güzel anlatmış ki hem doluyor hem doymuyor insan. Felsefenin ve tarihin kadim ilişkisine ilgi duyanlara tavsiye ederim.
·
172 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.