Spinoza Problemi
Irvin D. YalomYazar:
Irvin D. Yalom
Çevirmen:
Zeliha İyidoğan Babayiğit
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 28 dk.
Sayfa Sayısı:
440
Basım Tarihi:
Temmuz 2019
Yayınevi:
Pegasus Yayınları
Orijinal Adı:
The Spinoza Problem
ISBN:
9786052996263
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Yorum tadında bir inceleme..
Bir amaç daha ekledim hayatıma, Hollanda’ya gitmek, Spinoza’nın kütüphanesinde gezinmek, mezarı yerine geçen anıtı ziyaret etmek ve onun soluduğu havayı solumak yürüdüğü sokaklarda yürümek..
Bir gün farklı bir evrende, insanlar insanları dinleri yüzünden ayrıştırmayacak.
(Tanrı her daim var olmalı çünkü bir şeylere tutunmaya ihtiyacımız var.)Ama din yüzünden ölüm olmayacak, dışlama, ötekileştirme, yok etme olmayacak. İnsanlar sadece kişilikleri ve karakterleriyle kabul edilecek veya eleştirilecek. Mantık sağduyu ve duygular egemen olacak. Duyguları ben ekledim. Benim evrenim ya bu..
Evet mantık önemli ama insan kalabilmek için duygular olmalı..
Duygusallık yorucu evet, ama bir o kadar insancıl. Bence hayatın anlamı hissetmekten geçiyor, bir şeyleri hissedip deneyimlemeden yaşamış saymıyorum, kendimi de yaşıyor saymıyorum..
Bu dünyada imkansız belki ama başka bir evren, benim düşlediğim olmasını istediğim.. Bu fikre tutunuyorum ve benim de hayatta kalma yöntemim bu. Kendini kandırmak mı? Kim kendini bir şekilde kandırmadan hayatına devam edebiliyor ki? Yapmayın.. Dürüst olalım en azından kendimize karşı.
Bu, incelemeden çok kitabın hissettirdikleriyle alakalı bir yazı oldu. Konusunu her yerden bulup okuyabilirsiniz nasılsa.
Felsefe, psikoloji ve tarihin iç içe geçtiği, geçmişte yaşamış iki önemli karakterin bir şekilde ortak noktaları üzerine kurulan ve felsefik düşüncelerin sadeleştirilerek anlatıldığı enfes bir kitap.
Buraya kadar geldiyseniz teşekkür ederim canım okur.
Spinoza ile bitirmek istiyorum..
“Lütfen, Tanrı’yı kendi tarzımda sevmeme izin ver.”
Baruch Spinoza, 17. yüzyılda yaşamış ünlü Yahudi filozoftur. Yaşadığı dönem, batıl inançların hüküm sürdüğü ve ırkçılığın yaygın olduğu bir dönemdir. Fikirleri yüzünden önce 23 yaşındayken Yahudiler tarafından afaroz edilmiş, daha sonra ise Hıristiyanlar tarafından kitapları yasaklanmıştır. Her iki dinin mensupları tarafından afaroz edilmesi ve dışlanması, onun cesur bir fikir adamı olduğunu gösterir. Dolayısıyla fikirleri, bana göre, kesinlikle dikkate alınmaya değerdir.
Irvin D. Yalom ile Spinoza Problemi hakkında daha önce hiçbir fikre sahip değildim. Zaman zaman Yalom'un Nietzsche Ağladığında isimli kitabını görüyordum; fakat hiçbir zaman tam olarak ciddi bir okuma hevesim oluşmamıştı. Spinoza ise, nadiren duyduğum ve fikirlerini hiç bilmediğim bir filozoftu. Sitede Spinoza Problemi'ni okuyan bir arkadaşımın alıntılarını görüp Spinoza'dan fazlasıyla etkilendim. Hatta bazı cümlelerin, benim düşüncelerime oldukça yakın olduğunu fark ettim. Bu ilgi zamanla bir okuma hevesine dönüştü ve şu an hem Yalom hem Spinoza hem de Spinoza Problemi hakkında ciddi bir bilgiye sahibim. İşte 1000Kitap'ı değerli kılan da tam olarak bu özelliğidir.
Spinoza Problemi isimli bu eser, Baruch Spinoza'nın felsefesini ve Adolf Hitler faşizmini birlikte inceleyen, Hitler'in yakın dostu Alfred Rosenberg ile Spinoza arasında garip bir bağlantının kurgulandığı bir eserdir. Yalom bu şekilde bir kurgu oluşturarak hem bizim Spinoza'yı rahatça tanımamızı hem de kitabın sürükleyici olmasını amaçlamış. Amacında başarılı olduğunu söylersek, yanılmış olmayız. Zira kitapta kurgulanan diyaloglar Spinoza'nın felsefesinin anlaşılmasını sağlıyor ve Spinoza'nın fikirlerini herkes tarafından üzerine yorum yapılabilecek bir kıvama getiriyor.
Kitabın dili oldukça yalın ve anlaşılır. Dolayısıyla Spinoza'ya
Tarihte iz bırakan bir filozofla konuşma hakkım olsa bu kesinlikle Spinoza olurdu…
Spinoza’nın Tanrısı, Tanrı’ya bakış açısı beni çok etkiledi. Irvın D. Yalom’un kitaplarını büyük bir zevkle okuyorum. Spinoza Problemi’ni merakla okudum. Kesinlikle okunması ve üzerine araştırılma yapılması bir gereken bir kitap.
Felsefeyi kodlamanın en iyi iki yolu vardır. Tartışmaya açmak ya da romanın içinde işlemek. Bu kitap romanda Spinoza’yı anlatırken felsefesini de ana başlıklarıyla hediye etmiş. Romandaki diğer karakter de Hitler idelojisinin öncüsü Rosenberg. Spinoza’nın yahudilikten afaroz(herem) edilmesi ile Rosenberg’in yahudi düşmanlığı noktasında kesiştirerek güzel bir roman ortaya çıkarmış yazar. Araştırma ve kısmi kurguya dayalı bir çalışma olmuş. Beni tam olarak tatmin etmese de romanın bir kesişme üzerinden başarılı şekilde işlenişini çok beğendim. Spinoza’nın afaroz süreci çok detaylandırılmış. Bu yüzden istediğim tadı tam olarak alamadım. Rosenberg’in yahudi düşmanlığı ve Hitler sevgisine dair güzel analizler yapılmış olmasına rağmen daha fazlasını isterdim. Çünkü yazarın okuduğum diğer kitaplarında bu tür analizler çok daha zengin verilmiş. Tabi koşullar elde edilen bilgiler ve derleme bazı şeyleri eksik bırakabiliyor. Keyifli bilgilendirici güzel bir romandı. Tavsiye ederim.
"Amor dei intellectualis"
"Entelektüel bir Tanrı sevgisi"
Bu cümle Spinoza'nın "Cherem" yani herem yani Yahudi cemaatinden aforoz edilmesine neden olacak tuzağın son damlasıydı. Spinoza bu düşünceye varıp Tanrı'yı tüm doğaya indirgediğinde bütün hayatını değiştirmek zorunda olacağını az da olsa biliyordu.
Alt başlık olarak bir Nazi Subayının Paradoksu olarak da anılan bu kitabın problemi, Spinoza'nın kendisi ana karakter olmakla birlikte ona karşı ya da onu bir problem olarak gören Yahudi cemiyeti ve Spinoza'dan yüzyıllar sonra ortaya çıkacak olan totaliter rejim yanlısı, Yahudilerden nefret eden bir adamın Spinoza gibi bir Yahudinin tüm hayran olduklarınca hayran olduğu kişi olması. Rosenberg Problemi.
Alfred Rosenberg, Hitler'e danışmanlık, editörlük yapan fanatik bir faşist. Hitler'in henüz onbaşı rütbesinde iken yanında yer alan bir Yahudi, Alman olmayanların düşmanı. Hayranı olduğu Chamberlaine'den aldığı faşist ideolojiyi, Almanların gözbebeği Goethe'yi okurken karşılaştığı Spinoza ile ilk kez sorgulamaya başlıyor ama bu sorgulamak asla ideolojisinden ayırmıyor onu. İşte Spinoza burada Rosenberg'e bir problem olarak ortaya çıkıyor. Bu problemi asla çözememesi de onun dogmatik, faşist inançlarından kaynaklanıyor. Kendince zeki, filozof olması dar sınırlarda kalıyor sadece. Ona muhalif herkes Yahudi zihniyeti ile kirlenmiş demektir. (Tanıdık geliyor bu cümle:))
Nazilerin ortaya çıkış yıllarında Spinoza'nın ruhunun Almanya'da dolaşıyor olması, onların karanlık eylemlerine on yedinci yüzyıldan darbe vuruyor olması muazzam.
Spinoza, tıpkı kendinden önce gelen ve zamanının çok ötesinde düşünebilen kişilerin uğradığı akıbete uğramıştır. Yöntemler farklı olsa da bu kişilerin tamamının tek bir vücut gibi var olduğunu hissedebiliriz kitapta. Sokrates'ten Bruno'ya ve
Psikolojiyle felsefenin buluştuğu harika bir roman daha. Spinoza'dan Hitler'e uzanan keyifli bir hikaye. Nietzsche Ağladığında, Bugünü Yaşama Arzusu kitaplarındaki gibi bir olay örgüsü sahip, Spinoza'nın Probleminde de. Ben keyifle okudum. Dipnot: Nietzsche Ağladığında ve Bugünü Yaşama Arzusu'nda daha büyük keyif almıştım.
300 yıla yakın farkla birbirine dokunan hayatlar
Nietzche Ağladığında kitabının üzerine bir kitabını koyabilir miyim bilmiyorum ama Yalom'un kitaplarında tarihten kişileri ana karakter yapması beni kitaplarına bağlayan bir durum. Sayesinde yaşanmış bir çok olayı kitabı okurken araştırıyorum, bilgileniyorum.
Spinoza Problemine gelince kitapta bir çok düşünce yapısına kızarken buldum. Spinoza'nın döneminde eleştirdiği ne varsa hala bütün toplumlarda yaşanıyor olduğunu görmek üzücüydü. Onun dışında Rosenberg gibi ırkçı yaklaşımı benimsemiş tarihi gerçek bir karakteri tanırken Nazi Almanyası hakkında bilgi sahibi edinmemi sağladı.
Kitapta dikkatimi çeken Spinoza ile Franco dostluğuydu. Bu kısım kurguydu ama aynı düşünceleri paylaşan, farklı yönleri tercih eden insanlarin birbirlerini gelişimini görmesini sağlayan, hayatın içinden bir örnekti. Spinoza aykırı bir karakter, Franco sistemi içinde kalırsa sistemi değiştirebileceğini inanan daha halkın içinden bir örnek.
Kitap Spinoza ve Rosenberg'in hayatlarını sırasıyla ele alan, farklı donemlerde yaşamış iki kişinin ortak yönü olabilecek bir yerden yakalayan bir roman. Beni en çok etkileyen ise Spinoza. Sanırım felsefe tarafı kitapta benim adıma ağır basan tarafıydı.
Psikiyatrist yazar İrwin D. Yalom, 2007 yılında seminer vermesi için Hollanda'ya davet edilir. Bu seyahat sırasında Rijnsburg'daki Spinoza müzesini ziyaret eder. Müzede bulunan Spinoza kitaplığına 1942 yılında Nazi ideoloğu Alfred Rosenberg'in önderliğinde Nazi subayları tarafından el konulmuştur. Tarihi belgelerde bu kitapların Spinoza Problemini çözmekte büyük rol oynayacağı yazmaktadır.İrwin Yalom, burada bir gizem yattığı düşüncesi ile tarihi gerçeklerden yola çıkarak Nazi ideoloğu Alfred Rosenberg ve 23 yaşında Yahudilik'den aforoz edilen Filozof Baruch Spinoza'nın başrollerinde olduğu bu muhteşem tarihi kurgu romanı yazar.
17.yy.'da yaşamış bir filozof olan Baruch Spinoza mutluluğu belirleyen unsurun, karşılaştığımız nesnelerin özelliklerinden çok, zihnimiz olduğunu savunur. Spinoza'ya göre geçmişte yaşadığımız deneyimler davranış ve tutumlarımızı etkiler. Kontrol edebileceğimiz tek şey mantığımız ve kavrayışımızın gelişmesidir. Yaşadığı dönemi aşan düşünceleri ve fikirleri ile psikoterapi alanının ilgilendiği bir çok konuyu gündeme getirmiştir. Spinoza Problemi; tarihi gerçekler ile kurgunun etkileyici bir şekilde harmanlandığı, psikoloji, felsefe,tarih, din ve siyasete yönelik bilgilerle işlenmiş, farklı zamanlarda yaşamış iki tarihi karakterin hayatlarını gözler önüne seren çok beğenerek okuduğum, iz bırakan bir kitap oldu.
Sene 1656. Bento Spinoza babasından kalan dükkanda ticaret işini sürdürmektedir. Duruşu ve fikirleri ile saygı görse de Yahudi topluluğunun dini ayinlerine katılmaması ve Sinagog'a gitmemesi sebebiyle dikkat çekmektedir. Bu sırada kendisine danışmak için iki kişi dükkanına gelir. Franco Benitez Tanrı'ya inancını kaybetmiş ve dini ayinlerden şüphe duymaya başlamış bir Yahudi gençtir. Spinoza'nın Franco ile paylaştığı akılcılığa
10/10
2020 3. kitabı
Harika bir araştırma, harika bir kurgu. Irvin Yalom'un en sevdiğim yanı sıkı bir araştırmayla hazırlayıp çoğunlukla gerçeğe bağlı kaldığı kurgular içeren romanlarına güzel bir önsöz ve sonsöz ile birlikte neler kurgu neler gerçek başlıklı yazıları barındıran bölümler ayırmasıdır. Ve yine itiraf etmeliyim ki oldukça akıcı.
Irvin Yalom 2007 yılında bir davet üzerine, konferans vermek için Hollanda’ya gider.Hollanda Spinoza Derneği’nden kendisini Amsterdam yakınlarındaki Rijnsburg’daki Spinoza Müzesi’ni gezdirmelerini rica eder.Müzeyi gezerken, Spinoza’nın kitaplarına özel ilgi gösterir. Oysa bu kitapların Spinoza’nın orijinal kütüphanesine ait olmadığını, yıllar sonra benzer baskılarının teker teker bulunup müzeye konulduğunu anlatırlar.Nazilerin Avrupa’ya hâkim olduğu yıllarda bütün bu kitaplar bir şekilde müzeden alınıp Berlin’e götürülmüş, 1946 yılında ise aynı bilinmezlik içinde iade edilmişlerdir. Yalom bu konuyu derinlemesine araştırır ve Spinoza ile Nazi kadrosundan Alfred Rosenberg arasındaki bağı bizlere sunar.
Spinoza hakkında bilindik bu kadar az şey varken onun duygu dünyasına ve kişilik analizine inebilmek oldukça zor olmalı. Bunu Yalom gibi çok iyi bir psikiyatr ve yazar tarafından okuyabilmek ise büyük ayrıcalık.
Nietzsche Ağladığında'yı okumuştum, sıradaki Yalom kitabım Shoupenhaur Tedavisi olacak.
Gelin Biz de Spinoza’nın Tanrısına İnanalım!1000Kitap
“Kimdir Spinoza?”sorusuna kısa bir cevapla başlayalım. Baruch Spinoza (1632-1677), Hollandalı filozof ve rasyonalist düşünürdür. Panteist bir dünya görüşü benimseyerek, Tanrı’nın doğayla özdeş olduğunu savunmuştur. Ethica adlı eseri, akıl ve mantık temelli bir etik sistemi sunar. Özgürlük, determinizm ve akılcılık üzerine geliştirdiği fikirler, Aydınlanma düşüncesini etkilemiştir. Düşünceleri nedeniyle Yahudi cemaatinden aforoz
edilmiştir.
Nedir “Spinoza Problemi” ?
Diğer karakter Rosenberg ise Spinoza Problemi’nin peşine düşen tam bir Yahudi düşmanı.Şu sorular bu noktada devreye giriyor işte:
1)Eğer Yahudiler aşağı bir ırksa, nasıl olur da bir Yahudi filozof olan Spinoza, Batı düşüncesine bu kadar büyük katkı sağlamıştır?
2)Goethe gibi büyük bir Alman dehası neden Spinoza’ya hayranlık duymuştur?
3)Spinoza’nın fikirleri nasıl olup da hâlâ etkisini sürdürebilmektedir?
Spinoza, bireyin özgürlüğünü ve aklı temel alırken, Rosenberg tam tersi bir çizgide, bireyi totaliter bir ideolojiye boyun eğdirmeye çalışır.Spinoza, aforoz edilmesine rağmen fikirlerinden ödün vermez ve yalnız kalmayı göze alır.Rosenberg ise kendi düşüncelerine bile tam anlamıyla hâkim değildir, çünkü ideolojisini çelişkiler içinde kurmuştur.Spinoza, insan mutluluğunun akılla ve erdemle mümkün olduğunu savunurken, Rosenberg gücü ve nefret söylemini ahlaki bir gerekçe olarak kullanır.
Kitap öyle bir kurguyla örülmüş ki 17.yüzyılda yaşayan bir filozof ve 20.yüzyılda yaşamış bir Nazi ideoloğunun düşünsel bağlamdaki kesişmesini çok açık,anlaşılır ve de sorgulatıcı biçimde serivermiş. Irvin Yalom’un meşhur kitabı Nietzsche Ağladığında’nın bile üstüne çıkan bir eser olmuş bence.Hayatı hakkındaki bilinmezliklerle günümüze ulaşan Spinoza bu romanla adeta kanlı canlı karşımıza çıkmış.Buradaki başarının sırrı
Reklam
Yazar Hakkında
Irvin D. YalomYazar · 37 kitap
Yahudi asıllı Amerikalı psikanalist, psikiyatrist, psikoterapist ve yazar.
Profesör unvanına sahip olan Yalom, Standford Üniversitesi'nden emekliye ayrılmış olup, alanında oldukça zengin bir yapıya sahip, bilimsel kitapların ve romanların sahibidir. Yalom, varoluşçu psikoterapinin en önemli yaşayan temsilcilerinden biridir. Aynı zamanda Uluslararası Sigmund Freud – Psikoterapi 2009 ödülünün de sahibidir.
Washington, DC'de dünyaya gelen Yalom'un Yahudi kökenli ailesi, I. Dünya Savaşı'nın bitmesinden kısa bir süre sonra Polonya sınırlarına yakın bir Rus kasabası olan Celtz'ten ABD'ye göç etmiştir.
ABD'nin en etkili psikanalistlerinden biri olarak kabul edilen Yalom'un, kendine akıl hocası olarak kabul ettiği kişi Jerome D. Frank'dı. Yalom, psikanalistler içinde sürekli olarak kritize edilen psikanalizin geliştirilmesinde öncülük yapmış ve aynı zamanda psikanalizdeki uzun ama etkileyici yeni rehabilitasyon yöntemleriyle insanın psikolojik rahatsızlıklarını yeniden ve daha iyi anlamayı sağlarken, uyguladığı yöntemlere has içeriklerle dolu yazdığı romanlar onun edebiyat dünyasında da yer edinmesine yardımcı olmuştur.
Irvin David Yalom, toplum bilimci ve yazar Marily Yalom ile evlidir. Bu evlilikten dört çocukları olmuştur. Kaliforniya, Palo Alto'da yaşamaktadır. Yazdıklarında kullandığı genel metafor psikanalitiktir ve felsefeyle de iç içedir. Grup terapilerinde uyguladığı varoluşçu yöntem, klasik bir yöntem olsa da Yalom, bunun günümüz psikanalizinde deforme olmasını engelleyen çok daha sonuç alıcı bulgularla devam ettirmiştir.
